EPISTOLA ENCYCLICA H

auctoritate imperantium inesset sanctitatis : ex quo futurum erat, ut populis, cum de principatu cogitarent, sacrae cuiusdam maiesta- tis species occurreret, quae ad maiorem principum cum verecundiam tum amorem impellerei. Atque huius rei caussa sapienter providit ut reges sacrorum solemnibus initiarentur, quod erat in Testamento Yeteri Dei auctoritate constitutum. - Quo autem tempore civilis hominum societas, tamquam e ruinis excitata imperii romani , in spem christianae magnitudinis revixit, Pontifices Romani, instituto imperio sacro . politicam potestatem singulari ratione consecrave- runt. Maxima quidem ea fuit nobilitatis ad principatum accessio : neque dubitandum quin magnopere illud institutum et religiosae et civili societati semper fuisset profuturum, si quod Ecclesia spe- ctabat , idem principes et populi semper speetavissent. - Et sane quietae res et satis prosperae permanserunt quamdiu inter utram- que potestatem concors amicitia permansit. Si quid tumultuando peccarent populi, praesto erat conciliatrix tranquillitatis Ecclesia, quae singulos ad officium vocaret, vehementioresque cupiditates par- tim lenitate, partim auctoritate compesceret. Similiter si quid in gubernando peccarent principes, tum ipsa ad principes adire* et po- pulorum iura, necessitates, recta desideria commemorando, aequita- tem, clementiam , benignitatem suadere. Qua ratione pluries est impetratum, ut tumultuum et bellorum civilium pericula prohibe- r/en tur.

Contra inventae a recentioribus de potestate politica doctrinae magnas iam acerbitates hominibus at tulerunt , metuendumque ne extrema malorum afferant in posterum. Etenim ius imperandi nolle ad Deum referre auctorem, nihil est aliud quam politicae potesta- tis et pulcherrimum splendorem velle deletum et nervos incisos. Quod autem inquiunt ex arbitrio illam pendere multitudinis, pri- mum opinione falluntur, deinde nimium levi ac flexibili fundamento statuunt principatum. His enim opinionibus quasi stimulis incita- tae populares cupiditates sese efferent insolentius , magnaque cum pernicie reipublicae ad caecos motus, ad apertas seditiones prodivi cursu et facile delabentur. Revera illam, quam Reformationem vo- cant, cuius adiutores et duces sacram civilemque potestatem novis doctrinis funditus oppugnaverunt, repentini tumultus et audacissi- mae rebelliones, praesertim in Germania, consecutae sunt ; idque tanta cum domestici deflagratone belli et caede , ut nullus pene locus expers turbarum et cruoris videretur. - Ex illa haeresi or- tum duxit saeculo superiore falsi nominis philosophia, et ius quod