Scholium.

Resolutio Doctoris, nobiliorem esse speculativam quam practicam, si haec tantum sit circa actus appetitus ; ubi innuit hanc esse nobiliorem si ponamus voluntatem subjectum virtutum moralium, quod tenet ipse 3. d. 33. g. Ad quaest, n. 12. de quo quidquid sit, Theologia quae practica est, nobilior est omni speculativa, et Philosophus ideo posuit speculativam nobilissimam, quia negavit voluntatem circa finem habere praxim, sed motionem naturalem, ut docet Scot. quaest. 4. prolog. num. 24. in quo erravit, et ideo discordandum est ab eo. Ita habet Doctor ibidem ad 4. num. 42. ubi explicat scientiam, quae est gratia actus nobilioris suo actu, ex hoc nobiliorem esse, qua ratione sensitiva hominis nobilior est sensitiva bruti ; secus ost si sit gratia actuum inferiorum suis, et sic posuit Philosophus practicam, quia respectu actuum externorum vel appetitus, ex praedicto errore Philosophus posuit felicitatem in speculatione 10. Ethic. cap. 10. vel a speculatione non excludit actus voluntatis, et innuit doctor ex August. q. 4. prolog. g. Quinta via, num. 26. Vide Anton. Andream de hac materia hic q. 12. et expositionem Doctoris in textum hujus quaestionis.

Ad primum dico quod scientia ista, est ut boni simus non simpliciter, sed secundum virtutes, id est moderati in parte sensitiva, si ponitur quod sit subjectum virtutis, et illud non est bonum simpliciter, quia secundum Philosophum ordinatur ad majus bonum nostrum, scilicet ut speculemur substantias separatas, et quietentur in speculatione earum: illa autem speculatio est summum bonum nostrum, quia est felicitas, secundum Philosophum 10. Ethic. cap. 10. Ad aliud civilis ordinat quis audiat istam, non istam; unde aliud est ordinare usum alicujus, et quis debet intelligere et exercere, aliud est ordinare ipsam scientiam in se. Unde exercitium ordinat civilis, et ordinans est melius, verum est in aliquo sensu.

ANNOTATIONES.

Sequilur octava quaestio de comparatione speculativae et practicae, in qua nihil occurrit notandum, nisi quotare opiniones varias quas recitat, quaere in prologo in materia de praxi omnia apud istum, et antiquos doctores, et in hoc prologo. Vide Alberlum, et alios expositores antiquos, hic, et Quaestionistas.

Primum itaque existimamus sapientem omnia maxime scire, ut contingit, accipimus enim non singularem scientiam eorum habentem.