SCHOLIUM I,

Ex materia et forma fieri unum per se, quia alterum est potentia per se, alterum per se actus secundum Philos. de quo Doct. 2. d. 12. q. i. explicatur per Thomistas, quod illud ipsum quod fuit in potentia per materiam est in actu per formam, quae expositio negat materiam esse actum entitativum, quod refutat Doctor cum communi loco citato, et supra 1. 7. q. 5.

Responsio, sicut unum in communi immediate consequitur ens in communi, ita quod nullum est medium nobis notius ad hoc demonstrandum, nec forte aliud medium in re, aliud a quidditate extremorum, ita singula entia secundum proprios gradus entitatis, consequitur immediate propria unitas: sicut ergo non omnis entitas est unius rationis, ita nec unitas. Nec est alia ratio diversae unitatis, nisi alia entitas, quam consequitur. Sicut ergo omnino simplex se toto est ens et unum, ita ens compositum ex principiis essentialibus ejus, sicut materia et forma, quae sola nata sunt aliquod ens per se constituere, est unum per se, et hoc propria unitate alterius rationis ab unitate simplicis, sicut et ab entitate, altera est entitas. Si ergo quaeritur quare ex materia et forma est unum per se? Respondeo, secundum Philosophum in littera, quia hoc actus, illud potentia. Hoc sic exponitur, quia illud idem, quod prius fuit in potentia per rationem materiae, jam est in actu per formam. Extractio autem de potentia in actum secundum Commentatorem hic, comment. 15. non largitur multitudinem, sed perfectionem. Et videtur expositio commenti consonare cum littera illa.

Sed ista via poneret quodlibet ens vere simplex: non enim albedo est magis composita, si prius fuit in potentia, et nunc in actu, quam si semper fuisset in actu. Compositio enim est ex partibus compositi, pars autem est aliqua res in toto. Et licet aliquo modo in potentia, non tamen sicut generabile est in potentia ante generationem. Haec igitur via, quae procedit per hoc, quod idem ante generationem est in potentia, et post in actu, non ostendit quomodo ex actu et potentia fit unum: sed quomodo idem est, quod quandoque est in potentia, quandoque in actu? Alia est enim unitas ex unitis, alia est identitatis unitorum.