QUAESTIO VI.

Utrum potentia activa fundatur in omni ente?

Trismegist. in dialogo de communi et de regen. et silen. impos. Philo Alexand. lib. sacrae leg. allegor. Averr. hic.com . 7. et lib. 12. com. 18. Albertus. 2. Phys. tract. 2. c. 3. D. Thom. 1. p. q. 45 art. 8. et in 2. dist. 1. q. 1. art. 4. Petrus de Alliaco in 4. q. 1. Gabr. ibid. dist. 2. q. 1. et 3. Ferrar. 4. cont. gent. c. 66. Fons. 5. Met. c. 2. q. 6. sect. 1. et sequent. Suar. disp. 18. Met. sed. 2. Hurlad. disp. 9. Phys. sect. 2. et 3.

Et videtur quod sic, quia secundum Philosophum 4. Meteororum, t. c. 54. omnia determinata sunt operationibus, cujuslibet ergo entis est propria operatio. Confirmatur per Aristotelem 2. de Caelo et Mundo, t. c. 17. ubi vult quod omne habens operationem, est propter suam operationem. Ex hoc arguitur, omne ens quod non est finis, est propter aliquem finem: Deus autem quia est ultimus finis, patet quod habet aliquam operationem: omne ergo aliud ex quo est propter finem, vel est propter operationem, et habetur propositum, vel propter aliquid aliud. Sed illud non est finis ejus, nisi quatenus attingit illud per aliquam operationem, ut videtur, et ita sequitur quod habebit operationem. Item, agere convenit alicui inquantum est in actu, et hoc perfectiori illo, quod debet causari, vel aeque perfecto: sed quodlibet ens est in actu altero illorum modorum, respectu alicujus factibilis: ergo, etc. Minor probatur per locum a minori, quia quantumcumque imperfectum ens accipiatur, ipsum est in aliquo actu, qui ita perfectus est proportionabiliter respectu alicujus similis factibilis, sicut perfectior respectu perfectioris, verbi gratia, ita proportionabiliter perfectio relationis perfectioni alterius relationis similis ei, quod est dare relativum esse, sicut perfectio caloris perfectioni alterius caloris, quem causare potest. Item, species sensibiles et intelligibiles videntur imperfectissima entia: unde ex differentia ad omnia entia, quae dicuntur realia, ista dicuntur intentiones vel entia intentionalia, sed istae species videntur habere proprias operationes: tum in generando sibi similes: tum in movendo potentias cognitivas, secundum communiter potentes ipsas.

Contrarium videtur manifestum de omnibus entibus, praeterquam de formis substantialibus aliquibus, et aliquibus qualitatibus, quae solae videntur activae.