Scholium.

Sententia asserens omnem formam esse activam, quatenus perficit suum materiale, rejicitur, tanquam abutens terminis, quia confundit efficientem cum causa formali,

cum tamen istae non coincidant in idem numero.

Ad quaestionem, qui poneret quod actio prima cujuscumque formae est in perficiendo suum proprium potentiale, haberet consequenter ponere, quod omnis forma est potentia activa, quia est principium perfectivum sui potentialis: ettalis forte actio vocatur ab aliquo, ut ab Augustino, actio absoluta, sicut exemplificat 5. 14. 11. 9. Et a Philosopho de lucere, quod est operatio manens in agente, et cujus principium est ipsum luminosum formaliter per suam lucem, ita posset dici, quod quanlere vel quanlitare, ut ita loquar, est propria operatio quanti, et formaliter per quantitatem, et durere duri per duritiem.

Contra hanc opinionem non oportet disputare de nominibus, si habitudinem formae ad materiam, quando ex eis fit unum, dicat esse actionem, loquitur ut vult. Philosophus autem de tali actione non est locutus, qui in 2. c. hujus credidit sufficienter dividere potentias activas in rationales et irrationales, de quibus tractat ibi, et c. 4. nihil autem loquitur comparando formam ad perfectibile. Praeterea, omnis actio proprie dicta, de qua , loquitur Philosophus, sive sit transiens sive immanens, talis est, quod per ipsam aliquid est ab agente, et aliud ab ipso ; forma autem perficiendo materiam, nihil aliud a se causat in materia, quia ipsamet forma est perfectio propria materiae, non tantum aliquid effectum a forma. Et propterea sicut forma, inquantum causa, aliam relationem essentialiter habet ad causatum, quam efficiens inquantum causa ejusdem causati, ita etiam ad quamcumque aliam causam concausantem, hae duae causae comparentur, aliam habebunt relationem ad illam ; ergo ad materiam alia est omnino relatio formae et agentis; imo nec possent coincidere in idem numero, et per consequens sicut idem non potest esse agens et forma, respectu principiati, ita nec respectu alterius principii. Si aliquis vellet adducere auctoritates Aristotelis de actione de 3. Physicorum, et de primo de Generatione, quod agens et patiens sunt contraria, et quod tangunt se, et hujusmodi, multas posset habere, sed non debet immorari.