326. Incipit planctus ecclesiae secundum statum modernorum filiorum

et non praevignorum a quodam sacerdote editus.

I.

1. Rogo corde pertractari

Hoc breve compendium,

Quale mihi comitetur

Maxime dispendium.

2. Qui solebant gregem meum

Olim digne regere,

Modo non verentur Deum,

Nituntur me detegere,

3. Denudare, spoliare

Pannis istis vilibus,

Quae solebam quondam stare

Induta subtilibus.

4. Sic sum modo denigrata

Istis in squaloribus,

Quae quondam eram subornata

Aureis coloribus.

5. Olim qui me defendebant

Et morti se tradiderant,

Qui nec sua tunc quaerebant,

Sed propria perdiderant,

6. Nunc,quaesuasunt,quaerentes,

Non quae Iesu Christi,

Sic ad ima descendentes

Omnes hi et isti.

II.

1. Praesul cum canonicis

Sed et clerus totus,

Praelatus cum monachis

Super me est motus.

2. Abatissa non deest

Cum suis velatis,

Multitudo superest

Sexus et aetatis,

3. Quorum actus omnium

Non possum notare,

His videtur somnium,

Non volunt curare.

4. Imperator, duces, reges

Viam Dei respuunt,

Quondam qui solebant leges

Condere, nunc respuunt.

5. Miles, civis et mercator,

Omnes per ambaginem,

Viiii cultor et arator,

Ruunt in voraginem

6. Omnes cum fallaciis

Et supplantatione,

Litibus, mendaciis

Et detractatione.

7. Quilibet subtiliter

Suum lucrum quaerit,

Nequiter, hostiliter,

Sic totus mundus perit.

III.

1. Haec a vobis clericis,

Qui estis Dei templum,

Fit ruina laicis

Vestrum per exemplum.

2. Vos legem offenditis

Et evangelistas,

Sanctos vos ostenditis,

Sic impletis cistas.

3. Monachorum quilibet

Non quaerit nisi suum,

Serit, regnat ubilibet

Meum atque tuum ;

4. Duo baec pronomina

Scindunt unitatem.

Per tria tua nomina

Tolle vanitatem

5. Hanc, Deus piissime,

Per tuam maiestatem

Parce, clementissime,

Et redde caritatem.

6. Nam status claustralium

Nimium declinat,

Tuorum animalium

Nemo gregem minat.

7. Currunt nunc in biviis

Ut oves errantes,

Deviis et triviis,

Neminem curantes.

8. Terrae villas visitant

Nec non civitates,

Parum Deo militant

Propter vanitates,

9. Mores saecularium,

Quibus implicantur,

Rerum temporalium.

Quas illi imitantur.

10. Quem credebam monachum,

Deum ventrem habet

Et plus curat stomachum

Quam spiritum, quo tabet.

IV.

1. O si cum licentia

Possem enarrare,

Salva reverentia

Vellem revelare.

2. Quaedam currunt feminae,

Personae claustrales,

Venenosae semine

Seminant se tales.

3. Quondam erant sponsae Christi,

Nunc daemonis uxores,

In abditis deberent sisti,

Sed vanos gerunt mores.

4. Revelata facie

Vela deponentes,

In turbarum acie

Ementes et vendentes,

5. Serpunt veneficio

Habitum mutantes

Et saepe suo vitio

Frena sunt laxantes.

6. Non sunt istae monachae

Neque moniales,

Sed nec sunt canonicae,

Sed sunt curiales.

7. Virgines yconicae

Sic dicuntur tales,

Sed sunt daemoniacae

Vel daemoniales.

8. Comprimunt pectuscula

Lascivis et tenellis,

9. Quos trahunt subtiliter

Suum in amorem.

Quibus captis nequiter

Infligunt dolorem.

10. Suis amatoribus

Venenum dant pro melle,

Rhethoricis coloribus

Acetum dant cum felle.

11. Discurrunt prae foribus,

Sic implent suum velle,

Falsis cum odoribus

Teguntur agni pelle.

12. Hae student Ovidium,

Plane platearum

Felle stilicidium

Et faex feminarum.

13. Parant homicidium

Multarum animarum,

Utinam dimidium

Reservarent harum.

V.

1. Omnis iam religio

Iacet in ecclipsi,

A cuius vestigio

Non recedunt ipsi.

2. Qui per saecularia

Summis cedunt bonis,

Calcant spiritalia

Pro caducis donis.

3. Quae sit differentia

Militis et cleri,

Dei sapientia

Potest intueri.

4. Multi modo laici

Honestos gerunt mores,

Sic e converso clerici

Fiunt deteriores.

5. Nunc utuntur cingulis,

Gladiolis et peris,

Puto, quod in singulis

Non sit multum aeris.

6. Ubi est religio,

Ubi est tonsura?

Manet in fastidio

Animarum cura.

7. Quis potest has eripere

A morsibus luporum,

Iam incipit desipere

Sollertia pastorum.

8. Nam student has decipere

Quilibet raptorum,

Serpentes sunt et viperae

Desidia rectorum.

9. Plus a mercenariis

Laeduntur quam a lupis

Et falsis vicariis,

Si audire cupis.

10. Quondam erat gravitas

Et honestas moram,

Vanitatum vanitas

Modo tenet horum.

11. Consuetudo flebilis

His in detrimentum,

Quae nimis est fallibilis

Et ducet in tormentum.

12. Pro corona gloriae

Nunc nutritur coma,

O flebilis memoriae,

Cur pateris haec, Roma?

13. Pompam huius saeculi

Student ampliare,

Nec timent periculi

Poenam evitare.

14. Non pugnant cum militibus

Rem publicam tenendo,

Sed manent cum divitibus

Thesaurum componendo.

15. Ebriosis litibus

Immergunt se bibendo

Nec cum sacerdotibus

Precantur in psallendo.

16. Asser, tesser, alea

Praesentantur ibi,

O Iesu Christe, qualia

Vota reddunt tibi !

17. Raro breviarius

Illic adportatur,

Sed timeo, quod rarius

Boni quid agatur.

18. Ubi vinum carius

Sit, interrogatur,

Ibi tabernarius

Quam Christuspluslucratur.

19. Adest cellerarius,

Et vinum ministratur,

Locus et notarius

Quivis sollicitatur.

20. Nunc venit camerarius,

Et mensa praeparatur,

Post adest stabularius

Et equus exornatur.

21. Aperit portarius,

Ad campum equitatur;

Cursitat avarius,

Ut aer capiatur.

22. Mos iste necessarius,

Sic tempus breviatur,

Occurrit pauper varius,

Sed illi nihil datur.

23. Vigilant in lusibus

Ad horam matutinam,

Pro divinis usibus

Ordinant coquinam.

24. Verba volant Veneris,

Pudoris inimica,

Huius mundi sceleris

Nimis impudica.

25. Vivunt in deliciis

Et sequuntur castra

In mundi divitiis,

Nec itur sic ad astra.

VI.

1. Schisma, sacrilegium

Modo venerantur,

Quorum privilegium

Multi imitantur.

2. Simonis officium

Multi prosequuntur,

Cuius maleficium

Amplecti nituntur.

3. Quod quondam erat dedecus,

Nunc honor reputatur,

Iustitias famelicus

A multis detestatur.

4. Nefas nunc qui prohibet,

Ab omnibus oditur,

Sed qui se vanum exhibet,

Libentius auditur.

5. Omnis iam devotio

Dormit, tepet, nutat,

Sed veri subtractio

Viam Dei mutat

6. In concupiscentiam

Et in vanos mores ;

Non curant continentiam,

Sed gulam et honores.

7. Quaeritur nunc otium

Omnium bonorum,

Lucrum et negotium

Mundanorum horum.

8. Quaeritur nunc corporis

Amor, honor, favor

Huius nostri temporis,

Regnat livor, pavor.

9. Crevit turba Simonis,

Proficiunt Giezitae,

Voce clamant daemonis:

Ite et venite.

10. Aurum si ostenditur,

Metalla, numisma,

Donum Dei venditur,

Nec timetur chrisma.

11. Legem, evangelium

Multi perverterunt,

Numismatum auxilium

Pro divino quaerunt.

12. Crescunt temporalia,

Spiritus decrescit,

Ad haec et ad aequalia

Quivis inardescit.

13. O pastores animarum,

Oviculas defendite,

Auscultate ergo parum

Et verbum attendite.

14. Quorum curam recepistis,

Honorem cum onere,

Pro quibus certe debuistis

Vitam vestram ponere,

15. Ut a lupis eruantur

Et pseudoprophetis,

Per quos multum infestantur,

Et tantum siletis.

16. Vos reddetis rationem

In die iudicii,

Recepturi talionem

Regni vel supplicii.

17. O quot lupi nunc a grege

Vorant lac et lanam,

Et qui vivunt sine lege,

Sectantes viam vanam.

18. Equitantes, cursitantes

Per omnes mundi plagas,

Vanitatem imitantes,

Linquentes oves vagas.

19. Quarum Deus curam gerat

Et protegat illas,

Cum salute sua ferat

Ad sedes tranquillas.

VII.

1. Vae vobis, hypocritae,

Sic dicetur clero,

Rationem reddite

Coram Deo vero.

2. Qui peccata hominum

Iugiter sumpsistis,

Pro quibus caelo Dominum

Orare debuistis.

3. Pro vestris sceleribus

Non paenituistis,

Sed nova veteribus

Semper addidistis.

4. Tumet, iubet et inflatur

Doctor decretorum,

Scriba legis exaltatur

Librorum sacrorum.

5. Si sic Deus honoratur,

Turba felix horum,

Sed, heu, plus dehonestatur

Perversorum morum.

6. Pauper hic despicitur

Nummo cum albino,

Sed dives respicitur,

Praefertur cum rufino.

7. Non ingreditur ad eos

Causa vidualis,

Sine nummo facit reos

Quorundam decretalis.

8. Pro tam vili pretio

Iura vendunt tales,

Aequalis discretio,

Quantum habes, vales.

9. Post hos assunt advocati,

Et tabelliones,

Qui cum multis sunt vocati,

Reddunt rationes.

10. Si cum paucis sint electi,

Quam felices illi,

Ubi multi et perfecti,

Semper sunt tranquilli.

11. Inter istos sunt devoti

Viri non errantes,

Summo Deo bene noti

Iustitiam sectantes.

VIII.

1. Prosequor compendiose

Voce lacrimosa,

Conquerendo dolorose

Tota ruinosa.

2. Sal terrae dicimini,

Subditi praelati,

Lux mundi scribimini,

Omnes literati.

3. Si sal infatuabitur,

In quo salietur?

Reprobum probabitur,

Ut pedibus calcetur.

4. Nova semper cuditis,

Vetera mutatis,

Pauperes retunditis,

Falsa fabricatis.

5. In vobis et in subditis

Graviter peccatis,

Latetis in abditis,

Minime latratis.

6. Deo quod absconditis,

Quod carum boni datis,

Gratis nihil facitis,

Hoc est mirandum satis.

7. Qui favorem venditis

In his terrae pratis,

Mortem non attenditis ;

Vae vobis praelatis!

8. Cervicem extenditis,

Frena relaxatis,

Iustos vilipenditis,

Iniustos exaltatis.

9. Multos reprehenditis,

Vos semper excusatis,

Errores defenditis,

Sic barathrum intratis.

10. Quondam me persequebantur

Iudaei et pagani,

Quorum actus imitantur

Falsi christiani.

11. Meis quoque uberibus

Dulci lacte pavi,

Affligunt me sceleribus,

Pro quibus preces stravi

12. Sponso meo iugiter,

Qui fuderat cruorem

Pro eis mirabiliter

Victus per amorem,

13. Sacratis vulneribus

A morte quos exemit,

Ditissimis muneribus

Ab inferis redemit.

14. O caecorum caeci duces,

Qui vos excusabunt,

Cnm accusatores truces

Constanter accusabunt?

15. Vos estis peremptorie

Breviter citandi,

Quid erit tunc memoriae

Negatis mora fandi.

16. Ninivitae, Sodomitae

Levius habebunt,

Cum vobis dicetur ''Ite,

''Tunc corda pavebunt.

17. Stabitis attoniti

Sine ratione,

Prius tamen moniti

Cura dilatione.

18. Nil datur ianuario

Vel prolocutori,

Nil protonotario

Nec defensatori,

19. Neque cellerario

Nec adulatori,

Neque camerario

Nec procuratori.

20. Sedebit pro tribunali

Leo de tribu Iuda,

Cuncta boni sive mali

Tunc patebunt nuda.

21. Omnia in veritate

Iuste iudicabit,

Iustis vitam indilate,

Iniustis mortem dabit.

22. Quondam eram paupercula

Ex corde patris nata,

Simplex muliercula.

Humilis et grata.

23. Nunc sum in regalibus

Nimis exaltata

Et in tribunalibus

Gloria ornata.

24. Castris et palatiis,

Pulchris ornamentis,

Pluribus solaciis,

Stipor fulcimentis.

25. In gazophylaciis,

Auri blandimentis,

Sophisticis fallaciis

Et in argumentis,

26. Variis coloribus

Pulchris et ornatis,

Ornor a victoribus

Plus quam a praelatis.

27. Ducor nunc in curribus

Elatis et falcatis

Et in altis turribus,

Muratis et quadratis.

28. Specioso conqueror

Summi regis nato,

Quod sic modo desolor

In hoc terrae prato.

29. Quondam enim babui

Amatores plures,

Omnes tabent, tabui

Quia, quasi fures.

30. Carnis quaerunt gloriam

Vanam et honores,

Sic aurum fit in scoriam,

Et pervertuntur mores.

IX.

1. Viri venerabiles,

Sacerdotes Dei,

In fide sitis stabiles

Et serviatis ei.

2. Vos, qui eius filium,

Manibus tractatis,

Angeli consilium

Cum hoc habeatis.

3. Consecratis, ministratis

Christi sacramentum,

Manducatis, adprobatis

Novum testamentum.

4. Caritatem, fidem, spem

Invicem sectantes,

Caelestem in Ierusalem

Intrabitis laetantes,

5. Si tamen spreveritis

Mundi vanitatem

Et sobrie vixeritis

Amantes castitatem.

6. Non frangant vos contraria,

Si mala sustinetis,

Nam per haec angaria

Vitam invenietis.

7. Servus Christi in timore

Debet semper vigilare,

In labore et fervore

Temptamentis repugnare.

8. Contra diabolicas

Artes resistendo,

Tandem apostolicas

Virtutes obtinendo.

9. Finito certamine

Erimus uniti,

Finali in examine

Optime muniti.

10. Tunc pro nobis Dominus

Christus, sponsus meus,

Stabit nihilominus

Verus HomoDeus.

11. Nos amplectens dulciter

Ardenti caritate,

O quam mirabiliter

Cum summa largitate!

12. Ducet nos intrinsecus

Mirae suavitatis,

Quondam qui forinsecus,

Eramus, cum beatis.

13. Nobiscum aeternaliter

Gaudebunt sine fine

Sic toti totaliter

Grloriae divinae.

14. Illi unanimiter

Erimus haerentes,

Sed et aequanimiter

Semper congaudentes.

15. Nunc oremus Dominum,

Qui nobis est fidelis,

Qui pro salute hominum

Ad nos misit de caelis

16. Dilectum suum filium

Pro nobis exsulare,

Ut nobis det auxilium,

Pugnando triumphare,

17. Ut post hoc exsilium

Mereamur conregnare,

Iniquum ne consilium

Nos possit arrestare.