Scholium.

Primum movens et ultimus finis seu primum appetibile, ac primum intelligibile s.iut unam et idem numero. Optime probat ad mentem Philosophi. Sed rem hanc fuse tractat, 1. disp. 2. q. 2. art. 3. n. 19. ubi probat primum efficiens, primum finem, et primum eminens, esse idem numero, et de i. princ. c. 3. con. 15.

Dicendum, quod primum movens et primum appetibile coincidunt in idem numero. Primum enim movens est substantia, quia accidenti non debetur ratio movendi, nisi virtute substantiae. Primum etiam movensest substantia simplex,nam si esset composita mobilis esset substantia prima. Est etiam purus actus, nam si esset sola potentia non moveret, sicut nec materia, sed si esset in potentia non excluderetur a motu totaliter. Primum ergo movens est substantia simplex et actus. Sed in eodem coincidunt et primum intelligibile. Accidentia enim non intelliguntur nisi per substantiam, et inter substantias, substantia simplex est primum intelligibile: intellectus enim compositi dependet ex intellectu simplicium, et inter simplices actus prior est potentia, quia potentia non intelligitur, nisi per compositionem ad actum primum: igitur intellectus est substantia simplex et actus.

Praeterea, appetibile habet rationem perfectionis, unumquodque enim appetibile est secundum quod perfectum est. Sed inter entia major est perfectio substantiae quam potentiae, et ita patet, quod substantia simplex est actus primum movens, primum intelligibile, primum appetibile.

Ad primum argumentum dicendum, quod aliquis est finis, qui habet aliud esse in se, et aliter in intentione: sicut sanitas aliud habet esse in intentione medici, et aliud in materia, et talis finis non coincidit in idem numero cum efficiente, Unde Commentator dicit hic, quod si balneum haberet esse extra animam, finis et effectus in idem numero conciderent. Sed primum movens non habet esse in materia, et ideo bene potest esse efficiens primum et primum appetibile.

Ad secundum dicendum, quod primum intelligibile non est universale secundum praedicationem, nisi per respectum ad intellectum nostrum. Similiter primum intelligibile est, quod est a materia maxime separabile, tale est substantia prima, quae non solum separatur a materia secundum rationem, ut universalia et Mathematica: sed separatur a materia signata et communi, secundum rationem et secundum esse. Unde singulare inquantum singulare non repraesentat intellectum, sed singulare inquantum immateriale.

Ad tertium dicendum, quod primum intelligibile et primum appetibile sunt idem realiter: solum vero ratione differunt, quia intelligibile dicitur, eo quod ratio ejus habet esse in intellectu et in huod primo tendit appetitus; et propter istam diversitatem rationis dicit Philosophus, quod primum intelligibile est optimum vel proportionabile omni.

Quoniam et delectatio actus hujus, et propter hoc vigilatio sensus, et intelligibilia, et delectabilissimum. Species vero et memoriae propter hoc. Text. 39.