QUAESTIONES SUBTILISSIMAE SUPER LIBROS METAPHYSICORUM
QUAESTIO I. Utrum ens dicatur univoce de omnibus ?
Quantum autem ad quartum articulum, sive de uno transcendente, sive de uno unum verum bonum
QUAESTIO IV. Utrum inter contradictoria sit medium?
Posset dici ad quaestionem sic :
QUAESTIO VIII. Utrum materia per se generetur ?
QUAESTIO IX. Utrum forma generetur per se ?
QUAESTIO XIV. Utrum singulare per se intelligatur ?
QUAESTIO XVIII. Utrum universale sit aliquid in rebus ?
de quo 2. d. 3. q. 6. n. 12. et genua de quo 1. d. 8. quaest. 3. num. 16.
QUAESTIO I. Utrum potentia et actus opponantur?
cum tamen istae non coincidant in idem numero.
QUAESTIO XIV. An aliquid possit moveri a seipso ?
QUAESTIO III. Utrum prima causa sit in genere ?
QUAESTIO XII. Utrum tantum linum uni sit contrarium?
QUAESTIO XIII. UtnimdeXJno dicatur quod sit
Unum non est paucum, quia paucum est multitudo excessa. Vide expositionem Doctoris in textum hunc.
QUAESTIO XIX. Utrum duae differentiae differant inter se ?
QUAESTIO III. Utrum principia omnium sint eadem ?
Dicendum, quod sicut possibile uno modo opponitur necessario, impossibili,
QUAESTIO VI. Utrum in substantia prima sit materia
QUAESTIO XX. Utrum Intelligentiae differant specie
QUAESTIO XXII. Utrum primum principium intelligat se?
QUAESTIO XXVI. Ut rum intellectus primi sit discursivus
Scholium.
Primum principium est perfectum, quia actus purus et sua essentia. Vide 5. hujus, cap. 15. de perfecto, et Scotum in hunc textum.
Dicendum est, quod antiqui, ut Leucippus et Pythagorici non attribuunt primo principio esse perfectum. Cujus ratio est, quia ipsi considerant principium naturale: materia in potentia est primum principium naturale et maxime in potentia, et per consequens est imperfectum. Sed primum principiam non est materiale, sed efficiens, sed efficiens est in actu, et materia in potentia: primum autem efficiens est maxime actu, et tale est maxime perfectum, primum igitur est perfectum.
Praeterea, omnis perfectio, est perfectio essendi, sed primum est causa ipsius essei ergo includit in se omne perfectum. Unde Commentator dicit in 5. text. 22. quod primo principio non deest aliqua nobilitas, quae in entibus reperitur, et illud est perfectum cui nihil deest.
Ad primum dicendum, quod de primo principio proprie non potest Elici quod est perfectum, aut quod est factum per similitudinem. Tunc enim res est perfecto, cum de potentia reducitur ad actum, qualitercumque res habet actum, dicimus eam esse perfectam, et quia primum principium est actus purus, ideo est perfectum.
Ad secundum dicendum, quod semina non sunt prima principia, semen enim dependet ex aliquo priori perfecto, ut ex animali aliquo deciditur. Unde cum semina non sint prima principia naturalia, non est mirum, si non sunt perfecta; sed primum principium est efficiens, nec eo est aliquid prius, igitur, etc-
Ad tertium dicendum, quod esse proprie non recipit additionem, sed magis aliqua recipiunt esse. Unde unumquodque est ens, secundum quod habet esse, et ideo esse habet magis rationem recepti, quam recipientis; unde esse primum est perfectissimum.
Movet enim per infinitum tempus, et non habet potentiam infinitam, finitum. text. 41.