Scholium.

Deus novit omnia alia a se distincte, quia causat omnia secundum quod conreniunt et differ.int inter se, et imperfectionis in nobis est cognoscere res confuse. Vide eum i. distinct. 39. et dist. 1. quaestione 2. art. 3. numa o 20. 21. et tractat. de primo principio cap.4.concl.4. Non citat Doctor ad hoc Philosophum, quia non parum favet sententiae neganti Deum cognoscere alia a se, ut videre est in textu citato et aliis ejus locis.

Ideo dicendum est, quod omnia alia intelligit cognitione propria et distincta, sic enim aliqua intelligit sicut eorum est causa; nunc autem non solum est causa illius in quo convenit, sed et illius in quo differt, et per quod specie distinguitur: igitur ea per quae specifice distinguitur, intelligit.

Praeterea, in ipso sunt perfectiones omnium (ut dictum est in 5. text. 21. ) sed quaelibet forma propria rei est aliqua perfectio; igitur in primo sunt omnia, per quae res ab invicem distinguuntur : unde primum principium comparatur ad alia , sicut perfectum ad imperfectum, et non e converso ; sicut ergo intelligens hominem potest intelligere animal secundum propriam rationem, licet non e converso;et intelligens senarium intelligit quinarium, licet non e converso, sic intelligens primum principium potesfihtelligere quodcumque aliud primo secundum propriam cognitionem et non e converso. Unde cum nihil aliud sit, nisi inquantum participat vel imitatur primum, perfecte seipsum non cognosceret nisi cognosceret omnia in quibus est imitabile et a quibus participabile, nec perfecte suum me intelligeret , nisi omnem modum perfecte intelligeret.

Ad primum argumentum dicendum, quod sicut potest referri ad illud quod intelligitur, et ad modum intelligendi, vel ad ipsam cognitionem. Si ad illud quod intelligitur, sic propositio est falsa. Nam qui intelligit lapidem, non oportet quod solum intelligat ipsum secundum illud esse, quod habet in intelligente, intelligit enim lapidem secundum aliud esse ab eo, sed secundum illud esse non est in ipso. Si referatur ad ipsam cognitionem, sic propositio vera est, quia quanto perfectior est cognitio, tanto perfectius est in ipso. Unde ad formam argumenti dicendum, quod licet a primo non habeat esse proprium in ipso primo, secundum esse quod habet extra, tamen secundum esse illud possunt ab ipso intelligi, quia esse perfectius habet in ipso quam extra.

Ad secundum, cum dicitur per nullum causatum, etc. dicendum, quod imperfectum non est principium cognoscendi perfectum, sed magis e converso, et ideo per nullum causatum potest apprehendi essentia primi. Sed si quis apprehenderet essentiam ejus, apprehenderet quodcumque causatum. Ad tertium dicendum, quod idem non est propria ratio diversorum, cuilibet adaequata; essentia tamen primi excedit propriam rationem cujuscumque, continet enim perfectiones omnium, et amplius et amplius: et ideo bene potest per seipsam propriam rationem uniuscujusque apprehendere, et per consequens quodlibet aliud sub propria ratione potest intelligere.

Adhuc autem restat dubitatio, si compositum est quod intelligitur, etc. text. 51.