49? APPENDIX H í .

crae Congregationis Concilii decla- rationibus , etsi non promulgatis, inesse vim legis universalis, dum- modo constet eas esse authenti- cas ( 1 ) . Et re quidem vera relatum iam est quod S. Pius V" Sedi Apo- stolicae reservaverit facultatem in- terpretandi Concilium Tridentinum; quam deinde facultatem per Si- xtum V eidem Congregationi im- pertitam fuisse constat. Ex. qua re FIT quod Congregatio haec non sua, sed Pontificia UTATUR auctoritate in his decretis interpretandis.

In / . 1. Cod Je veter. iur. enucl. formalis prostat textus, qui ad rem nobis facere videtur, nostramque firmare sententiam ex comparatio- ne legis Ecclesiae cum civili lege. In ea Iustinianus prohibet ne ad suum Codicem edantur commen- taria; ceu Pius IV ea facere pro- hibuit ad Tridentini decreta. Im- perator autem dicit prudentibus iu- risperitis inlerpretandarum legum auctoritatem sacratísimos Principes tribuisse; quemadmodum illam au- ctoritatem tradidit S. C. Congre-

gationi Sixtus V. Demum declarat Imperator prudentum (2) interpre- tationes habere legis auctoritatem, tamquam si eorum studia ex prin- cipalibus Constitutionibus profecta et a nostro divino fuerint ore per- fusa: quia merito omnia nostra fa- cimus, quibus auctoritatem imper- timur. Pariter cum Pontifex sit ori- go et causa auctoritatis S. Congre- gationis, quae eius nomine agit, de- bet etiam esse causa interpretatio- num ab ea editarum.

Neque obliviscendum praeterea Sixtum V. Congregationi Concilii facultatem concedere Tridentinum interpretandi, adiectis verbis, Nobis tamen consultis. Quae verba non recurrunt cum magistri aut iudi- ces interpretantur canones. Ergo dicendum manet: ideo R. Pontifi- cem voluisse prius se consuli a Congregatione ut illius declaratio- nes maiorem acciperent firmitatem ex Pontificia consultatione, et ius constituerent quod omnes obliga- ret.

Ex ipsa pluries citata constitu-

(1) Ad probandam authenticitatem declarationum quaerunt nonnulli easdem produci de- beri cum subscriptione Secretarii et consueto sigiUo; sed sufficere videtur, ex opinione plu- rium, pro ceitioranda eiusmodi authenticitate, si auctores plures et omnino fide digni te- stentur se eas excripsisse ex regesto authentico, nec ullae adsint circumstantiae quae illas siiSjectnsreddant. Quapropter Fagnanus ad Caput Quoniam de Constitutionibus n. 69 ait: Quinimo, ut inquit Salas... recte facit Iudex, qui declarationes 8. Congregationis, quas invenerit apud aliquem probatum auctorem, ut veras habuerit et sequatur, etiamsi nec a parte allegentur nec producantur, adiiciens in foro conscientiae teneri unumquem- que eas sequi si de illis sufficientem notitiam habuerit...

(2) Responsa prudentum sunt sententiae et opiniones eorum, quibus permissum erat de*iure respondere. Nam antiquitus constitutum erat ut essent qui iura publice interpretaretur, quibus a Caesare ius respondendi datum est, qui iuris consulti ap- pellabantur; quorum omnium sententiae et opiniones eum auctoritatem tenebant, ut iudici recedere a responsis eorum non liceret, ut est constitutum. Institutionum I. 1. tit. 2 §, 8, m