COMMENTARIUS.

(c) Sed quid tenendo opinionem communem, etc. Communem vocat sententiam, quae dicit in rarefactione dari novam quantitatem, qua probari videtur a posteriori per novam extensionem majorem. Resolvit fieri a primo agente, quia agens creatum non habet subjectum in quod agat, nisi quantitatem, quae alteri quantitati non subjicitur, quia sic in eadem specie daretur prioritas, et ordo essentialis inter subjectum et formam; daretur etiam penetratio, si una quantitas in alia subjectaretur; producitur ergo a solo Deo agente circa mysterium illud, quod alias fieret virtute agentis naturalis, si adesset subjectum, in quod agere posset. Rejicit merito opinionem cujusdam in littera, quia necessario dicendum est, vel agens creatum posse agere sine subjecto, quod rejectum est, dist. 1. hujus quaest, i. vel actionem illam esse a solo Deo.

Ad probationem primi disserit Doctor ex eo, quod agens creatum continet in sua virtute formam, et Deus concurrens, sicut supplet de facto subjectum respectu quantitatis; sic etiam suppleret concursum substantiae, quae abest respectu quantitatis novae.

Sed in fine merito hunc modum dicendi impugnat, quia ut in initio quaestionis praecedentis, et responsione ad secundum principale dictum est, non ita Deus supplet concursum subjecti, ut dependentia ad subjectum maneat terminata, vel omnino maneat, quia sic repugnat supplere concursum subjecti, nisi per aliud subjectum:

agens autem creatum limitatur in agendo ad subjectum, vel aliquid, quod se habet per modum subjecti recipientis, tam actionem quam terminum ejus.

Deinde, dato etiam casu, nihil juvat, quia non salvatur illud quod praetenditur, nempe illam actionem causae producentis quantitatem novae esse naturalem, quia nequit etiam sic agere sine miraculo ; ergo non debet fingi aliquid contra communem doctrinam ad salvandum actionem causae naturalis, quae nequit salvari, nisi adjuncto novo miraculo; standum proinde in antiquo miraculo, quia neque ipsa miracula sunt multiplicanda nisi ex necessitate.