BURDIGALEN. 731

Quantum ad secundam adverto impotentiam duplicem esse, unam coeundi, alteram concipiendi vel generandi. « Haec posterior dari potest sine priore, prout fit in senibus, et na- tura sua vel ex accidenti sterilibus, qui potentes esse ad co- pulam perfectam possunt, licet ex ea ob ineptitudinem se- minis prolem non suscipiant ». (Schmalzgrueber Ius Eccl. III tit. XV n. 2)- Impotentiam coeundi « definimus, dicit supra citatus theologus A. E . , incapacitatem habendi copulam con- iugalem, qua scilicet coniuges una caro fiant, vel magis ex- plicite: inhabilitatem ad copulam, qua mulier intra vas de- bitum, seu vaginam, virile semen recipiat ». (pag. 108). Inde ex. gr. senibus decrepitis ad generandum impotentibus a nullo negatur usus coniugii: obtinetur enim secundarius coniugii finis: mitigatio ardoris concupiscentiae. Inter impo- tentias ex parte corporis, quae dirimunt matrimonium passim numerantur in Iure Canonico : defectus testium aut seminis ; si semen extra vas effundatur vel intra vas recipi non pos- sit ; brevitas hastae virilis ; arctitudo mulieris quae absque mortis et gravissimae infirmitatis periculo vel absque peccato tolli non possit; - defectus vero uteri inter has impoten- tias non invenitur penes Canonistas ; et auctores qui de hac re scripserunt, unum nisi forte eximas P. Debreynium de quo scribit supralaudatus theologus A. E. , reiicienda omnino est P. Debreynii sententia.

Ex his omnibus ad hanc conclusionem ducor: non con- stare de existentia impotentiae in Maria de Fursac, nisi forte ex parte a l t i tudinis , si tolli non posset ; at constat ex acti- bus causae, hucusque nullum omnino adhibitum remedium, nullum tentamen factum fuisse, ut arctitudo tollatur.

VOTUM CANONISTAE. Cum matrimonii finis a natura, seu potius a naturae auctore praefinitus sit procreatio prolis, ubi iste finis obtineri nequit, contractus super quo Sacramentum fundatur, in nullitatem cadit, idque tum ius naturale, tum ecclesiasticum, tum civile confirmant; quamobrem si in uno tantum coniuge procreandi existat impotentia, coniunctio ma- ritalis ex se dissolvitur, imo ipso iure naturae illicitum est