422 APPENDIX XIV

ter populum Romanum, etiam alia- rum urbium populi suffragium in electione Romani Pontificis dede- rint.

Sed neque in Capite III quo ex- communicantur schismatici et illi qui a Romani Pontificis pro tem- pore existentis obedientia pertina- citer se subtrahunt vel recedunt, comprehendi nomen huic dantes societati videntur.

Schisma enim, ut iam monitum est, est subtractio ab obedientia ca- pitis Ecclesiae formaliter sumpti, vel ab unione universalis Ecclesiae. Iam vero ex primo capite qui eiusmodi Societati Italicae nomen operamque tribuunt, dici schismatici non pos- sunt, cum reapse ab Rom. Pontificis hic et nunc existentis obedientia non se subtrahunt, eiusque obitum ex- pectent, ut plebi christianae, et po- pulo Romano praesertim sua iura in electione Summi Pontificis resti- tuant. Qua de causa , tunc essent uti schismatici habendi, cum a Ro- mani Pontificis obedientia de more a Sanctae Romanae Ecclesiae Car- dinalibus electo sine populi suffra- gio sese subtraherent, non autem ante eiusdem electionem. - Sed ne- que ex altero capite, quo recedere putarentur ab unione universalis Ecclesiae.

Haec enim separatio considerari potest vel tempore Sedis vacantis, vel post Pontificem electum; si post Pontificem electum sine populi suf- fragio, nulla quaestio esse potest quod schisma proprie dictum ha-

primo scilicet et tertio. Primo qui- dem, quo excommunicantur omnes a christiana fide apostatae, et omnes ac singuli haeretici quocumque no- mine censentur , et cuiuscumque sectae existant. At manifestum est, in citato Capite comprehendi haere- ticos et sectas notorias, quae scili- cet nomen habent, non vero novas sectas quae in futurum fortasse exo- rientur; sin minus enim nulla erit circa futuras haereses excommuni- catio inferenda, cum omnes in ci- tato capite excommunicatione per- culsae reperiantur. Addo quod au- ctor programmatis tanta in scriben- do confusione laboret, ut non adeo facde sa determinare quale fidei caput impetat et negare conetur.

Scopus autem societatis illius non est fidei dogmata denegare, sed po- pulo christiano. Romano praecipue, iura vindicare quae ad ipsos spe- ctare dicit in electione Summi Pon- tificis; ut Pontifex scilicet eligatur non a Cardinalibus vel a clero tan- tummodo, sed etiam a populo.

Et in hoc nullam haeresim de- prehendi datur.

Sed e contra programmatis au- ctor ita imperitus deprehenditur, si eius verba nude sumantur, u t , nedum populo Romano, sed etiam populo christiano universo iura tribuat in electione Summi Pon- tificis ( rivendicazione dei diritti spettanti al popolo cristiano, e spe- cialmente al popolo Romano nella elezione del Sommo Pontefice ) ; quasi contigerit aliquando, ut prae-