Dicit ergo :

" Joannes. " Continua : Glossa: " Deus dedit Christo, Christus Angelo, Angelus Joanni. "

" Joannes septem Ecclesiis quae sunt in Asia, " scilicet minori specialiter. Vel, " Septem Ecclesiis, ". id est, universis generaliter quae per septem Ecclesias si- gniticantur, propter septiformem gratiam Spiritus sancti quo replentur, supple, scribit hoc quod sequitur, vel mandat: " Gratia vobis, " id est, venia gratis data, " et pax, " id est, reconciliatio ad Deum per Christum facta. Vel, " Gratia vobis, " id est, informatio virtutum, " et pax, " id est, tranquillitas animorum. Vel, " Gratia vobis " sustinendi tribulationes in praesenti, " et pax " aeternae beatitudinis in futuro. Vel, " Gratia vobis " in operando bona, " et pax, " scilicet in declinando mala, supple, detur. Nota secundum Haymonem, quod praeponitur gratia paci : quia nullus ad reconciliationem pacis pervenire poterit, nisi hac gratia vivere praecesserit.

" Ab eo qui est, " scilicet de Virgine natus temporaliter.

" Et qui erat " scilicet ante diuturna tempora aeternaliter. Proverb.VIII, 23 : Ab aeterno ordinata sum.

" Et qui venturus est, " scilicet, ad judicium finaliter. Habacuc, ii, 3 : Si moram fecerit, exspecta illum, quia veniens veniet, etc.

Vel, " Qui est " omnium conservator, " et qui erat " omnium Creator, " et qui venturus est " omnium remunerator. II ad Corinth. v, 10 : Omnes nos manifestari oportet ante tribunal Christi. Vel, " Qui est " scilicet, vere, et ex se. Exod. III, 14 : Qui est misit me.

" Et qui erat, " quando mundus non erat, " et qui venturus est, " judex vivorum et mortuorum. Primum, scilicet, " Qui est, " dicitur contra Judaeos qui dicunt eum mortuum. Secundum, scilicet, " Qui erat, " contra Arianos qui eum dicunt puram creaturam fuisse. Tertium, scilicet, " Qui venturus est, " contra quosdam haereticos qui dicunt judicium jam factum : de quibus dicitur, II Petri, III, 4 : Ubi est promissio, aut adventus ejus ? ex quo enim patres nostri dormierunt, omnia sic perseverant ab milio creaturae. Et in primo notatur ejus divinitas. In secundo ejus aeternitas. In tertio ejus potestas.

Item, " Est " dicitur propter incommutabilem veritatem, " erat " propter potentiam omnia creantem, " venturus est, " propter justitiam secundum opera judicantem.

" Et a septem spiritibus,"

Id est, a Spiritu sancto unico in natura, et septemplici in donis, multiplici in effectibus. Sapient. VII, 22 : Est enim in illa spiritus intelligentiae, sanctus, unicus, multiplex.

" Qui sunt in conspectu throni ejus, " id est, in Christo, cujus humanitas est quasi sedes, et thronus divinitatis. Ad Hebr. I, 8 : Thronus tuus, Deus, etc. Isa. XI, 2 : Requiescet super eum Spiritus Domini. Vel, thronus dicitur Ecclesia in qua Deus per gratiam sedet et quiescit. In conspectu hujus sunt septem Spiritus : quia divisionem septem donorum in suis fidelibus a Christo recipit. Unde, infra, v, 6 : Vidi Agnum stantem tamquam occisum, habentem cornua septem, et oculos septem, qui sunt septem spiritus, etc.

Vel sic : " A septem spiritibus, " id est, Angelis. Tob. XII, 15 : Ego sum Raphael Angelus, unus ex septem qui adstamus ante Deum. Sed contra : Daniel. VII, 10 : Millia millium, etc, non ergo septem. Responsio. " A septem spiritibus, " id est, ab universis Angelis, qui in conspectu throni ejus sunt, id est, qui adstant ante sedem. Luc. I, 19 : Ego sum Gabriel, qui adsto ante Deum.

" Et a Jesu Christo, qui est testis. fidelis, primogenitus mortuorum, et princeps regum terrae. "

Supra posuit salutationem, hic ponit multiplicem Christi commendationem.

Et primo, commendat eum quantum ad humanam naturam : secundo, quantum ad divinam, ibi, v. 8 : " Ego sum Alnha, etc. "

Quantum ad primum,commendat eum ab his quae fecit in adventu primo : secundo, ab his quae faciet in secundo, ibi, v. 7 : " Ecce venit cum nubibus. " Et in primo commendatur ejus misericordia, in secundo justitia.

In prima parte facit tria. Primo, commendat eum a multiplici statu quem in carne assumpta habuit: secundo, ab affectu multiplici quem nobis exhibuit, ibi, v. 5 : " Qui dilexit nos : "tertio, pro omnibus his gloriam et imperium ei tribuit, ibi, v. 6 : " Ipsi gloria, etc. "

In prima, primo describit eum a statu Passionis : secundo, Resurrectionis, ibi, v. 5 : " Primogenitus mortuorum : " tertio, judicii et retributionis, ibidem : " Et princeps regum. "