COMMENTARIUS.

(b) Sic ergo, etc. Supponit quantum ad effectum gratiae causandum, concurrere Deum ut causam principalem, passionem Christi ut meritoriam, et ipsum suscipientem ut causam dispositivam, nempe quando confertur adulto, in quo potest esse major vel minor dispositio. Est doctrina Tridentini sess. 6. cap. 7. Ex his patet unde aequalitas vel inaequalitas attendi possit in effectu; de meritoria et dispositiva agit, g sequenti. Quantum autem ad causam principalem dicit duo, quae est secunda et tertia conclusio. Primo, ut habet voluntatem universalem de lege alligatam ex institutione, Sacramento, effectum ejus esse aequalem in omnibus, quantum est ex parte Dei et Sacramenti, quod sicut habet materiam et formam definitam, ut supra dictum est contra haereticos, ita etiam et effectum, qui importatur ex determinatione significationis practicae Sacramenti: et de hac aequalitate loquuntur Patres, quando dicunt Sacramenta a malo, aut bono ministro collata esse paria, et intelligitur illud una fides, unum Baptisma, unus Deus, etc. quantum est, inquit, ex parte Dei et Sacramenti, excludendo differentiam, quae potest esse ex parte suscipientis, ex qua potest crescere effectus gratiae, ut si est melius dispositus. Haec conclusio est communis omnium, praeter paucos.

Secundo asserit Doctor potuisse Deum, praeter illum effectum gratiae communis, qui est ex voluntate ordinaria et lege, dare alicui in particulari majorem effectum, ex speciali voluntate particularis acceptionis personae: vel quia praedestinatus est, vel quia aliter acceptus ad majorem gloriam. Hic excessus non proveniret a Baptismo, scilicet ut est instrumentum ordinarium, et habet efficaciam, ut subest voluntati divinae ordinariae, sed ex benevolentia Dei, quae etiam mediante Sacramento, peculiariter ad hoc assumpto, posset causare illum effectum ex opere operato, vel certe independenter a Sacramento. Haec etiam conclusio est verissima, quia nihil asserit praeter potentiam esse ex parte Dei sic operandi, si vellet ; neque deesse congruitatem ex parte baptizati, quin Deus posset si vellet eamdem benevolentiam exercere, vel hoc medio in particulari, vel aliis quibus sic electus perveniet ad gratiam proportionatam suae gloriae, juxta communiorem sententiam, quae hanc proportionem aequalitatis inter gratiam et gloriam statuit. Hic ergo docet Doctor, qua ratione posset esse inaequalitas effectus gratiae, ex parte causae principalis; et non asserit, an sic contingat, sicut asserit aequalitatem gratiae esse ex parte Sacramenti et Dei, quantum ad legem ordinariam.