f i u i ó M O N I S I M P E D Ì i t 4 9 5

Ad I. p •'(.videbitur in secundo. Ad II. affirmative, solutis ab oratore ducatis biscentum

in compensationem damnorum. ( 1 )

Ex INDE COLLIGES.

I. Nulla atque irrita effici secunda sponsalia etiam iura-

(1 ) Gregorius Nonus lib. 4, tit. 1 cap.

2 de sponsalibus ait: Praeterea hi, qui de

matrimonio contrahendo pure et sin*

omni conditione fidem dederunt, commo-

nendi sunt, et omnibus modis inducendi,

ut fidem praestitam observent. Ex quibus

verbis erui videretur, quod sponsi omni-

no cogendi essent ad fidem, quam sibi

invicem dederunt, praestandam; i ta ut

nu l l i s medi is , ne censuris quidem, parci

debeat ad finem consequendum. Idem

namque Pontifex cap. 10 eod. tit. etiam

respondebat, quod si is qui iureiurando

aliquam in uxorem ducere promisit, mo-

n i t i s Episcopi non acquieverit ecclesia-

stica censura eum compel lat , ut ipsam

in uxorem recipiat, et maritali affectio-

ne pertractet. Verum his praecisis ver-

bis hanc addebat Ponti fex parenthesim:

Nisi rationabilis causa obstiterit. Huius

Decretalis sensum exponens Cuiacins

quoad dictam parenthesim sic se habet:

Exempli gratia rationabilis causa eat,

si illo coacto ad peragendas nuptias pro-

spiciatur periculum aliquod grande di-

scordiae et odii acerbioris. Quae Cniacii

interpretatio affabre confirmari v idetur

ex responso quod idem Pontifex dabat

cap. 17 eiusd. tit. Interrogatus enim ,

qua censura mulier compelli debeat ,

quae iurisiurandi rel igione neglecta nu-

bere renuit cui se nn p tu ram, interposito

iuramento firmavit: respondit: Quod cum

libera deleant esse matrimonia, monen-

da est potius quam cogenda, cum coactio'

nes difficiles soleant exitus frequenter

habere.

Quamobrem DD. arbitrantur, Ponti- ficis mentem fuisse, quod iudex omnimo- de conetur, etiam per censuram, ut par-

tes promissionem suam, praesertim iu-

ramento f irmatam, adimpleant: n is i

praevideat quod eiusmodi coactio diffi-

ci les exitus s i t habitura.

Et Sánchez de Matrimonio lib. 1.

disput 29. rationem ass ignavi t , qua me-

rito eo in casu, quando nempe difficiles

ex i tus praevideantur, a coactione iudex

abstineat: « Quia iudicis est (a i t i l l e )

compellere ubi fini matrimonii expediret:

ex fine enim desumenda est necessitas

mediorum; sed in eo casu non expedit

fini matrimonii cogere, sed potius mu-

tuum obsequium, quod ipsius finis est

impediretur Item quia nunc iudex

eoactionem denegans, actori favet; vitat

enim ipsius grave damnum, ut si petenti

proprium gladium ad se necandum iudex

denegar et Tandem quia expedit, Eccle-

siam minus malum permittere ut maius

vitet: maius autem malum est scandala

et perpetuas inimicitias oriri, quam fidem

sponsalium frangere: iuste igitur Eccle-

sia hoc permittet, gratia illud vitandi.

Huic inhaerendo doctrinae saepe

S. O. Concili i prj sponsalium dispen-

satione SSmum Patrem rogat; quamvis

Sponsalia de quorum val id i ta te in iu-

dicio disceptatur, praeseferant tandem

conditiones omnes, quibus val ida decla

rentur, et quamquam iuramento firmata

et copula carnali subsequuta fuerint. Ec-

clesia enim praetulit in pat ient ia tole-

rare contravenientem suae promissioni,

quam absoluta coactione eumdem urgere

ad matrimonium contrahendum: ex quo,

prudenti consil io, praevideat loco officii

maritalis et mutui amoris, oritura s int

scandala, et perpetuae inimicit iae ,