Scholium.

Tertia conclusio Scoti, accidentia separata eodem modo agere intentionaliter et realiter, ac prius. Ratio est, quia qualitas, verbi gratia, calor est totale principium suae actionis, et est modo convenienti, scilicet in quantitate, ad agendum realiter in contrarium, et intentionaliter in sensum.

Tertia (b) conclusio sit de illis duabus actionibus in sensum et intellectum quoad intentionalem, et in contrarium quoad realem, et sit haec : Accidens separatum saltem eo modo quo qualitas tertiae speciei est hic separata, scilicet sine substantia, potest esse principium utriusque actionis, eo modo quo prius, et hoc quantum est ex se; quare hoc additur, patebit in solutione dubitationum sequentium. Hanc probo sic : Cujuscumque actionis aliqua forma est totale principium activum, illa si esset per se sub modo convenienti ad agendum, posset esse principium ejusdem actionis; sed qualitas est principium, et totale et formale utriusque actionis praedictae: quando autem est separata a substantia, est tamen in quantitate sive habens extensionem, sicut ante separationem a substantia, ideo manet sub modo convenienti ad agendum, qui est modus extensurus ; ergo, etc. Major patet, quia totali principio posito, et sub ratione sub qua natum est esse principium, potest principiari illud cujus ponitur principium. Minor probatur uno modo sic, quia nihil aufertur isti formae per hoc quod per se est sine subjecto ; illud enim non facit cum ipsa nis i unum per accidens: sed per se principium agendi in uno ordine est per se unum; ergo ablatio illius subjecti nihil aufert per se principio agendi. Sed istud non probat, nisi quod subjectum non habet per se rationem principii in eodem ordine cum accidente. Sed non obstat, quin possit esse per se principium agendi ejusdem actionis, in alio tamen ordine, ut patet de causis ordinatis, nec unitas istorum per accidens impedit unitatem ordinis. Ideo probatur illa minor aliter sic : Illa forma est principium actionis, quae est tale principium assimilandi sibi passum, non tantum realiter, ut in actione reali, quae est in contrarium, sed in actione intentionali, quae est in sensum. De prima patet, quia terminus formalis simpliciter est similis formae accidentali: ergo illa potest esse principium agendi quo. De secunda autem probatur, quia similitudo in sensu deficit, quantum ad aliquid a similitudine reali in passo; ergo quantum est ex parte hujus formae, ut agentis, potest ita bene esse totale principium hujus actionis, sicut illius: si autem in illa sensatione sit aliqua perfectio ulterior, hoc non est inquantum est a qualitate sensibili, sedlnquantum est a potentia sensitiva.