Scholium.

Solvit argumenta principalia, explicans inter alia quomodo in Deo abstractum praedicetur de abstracto, non in creatis. Vide Philippum Fabrum in primum Scoti disp. 20. c. ult. solventem alia multa tam ab antiquis quam a modernis allata contra Scotum, sed fusius longe id praestat Leachetus, hic refutans Occham, Greg. Cajet. Landulphum et alios.

Ad argumentum principale (a) quod sumitur de autoritate Augustini 15. de Trin. Respondeo, quod in creaturis non est aliqua vera praedicatio in abstracto per identitatem quae non sit formalis, et ideo nunquam fuit tradita Logica in creaturis de praedicatione alia formaliter vera et alia per identitatem; in divinis autem est vera praedicatio per identitatem in abstracto, et tamen non est formalis. Ratio hujus differentiae est ista, ut puto, quia concipiendo abstractum ultima abstractione, concipitur quidditas absque habitudine ad quodcumque, quod est extra propriam rationem quidditatis. Sic igitur concipiendo extrema, nulla erit veritas uniendo ea, nisi praecise quidditas unius extremi sit eadem quidditati alterius extremi. Hoc autem non contingit in creaturis, quia ibi abstrahendo illas realitates, quae sunt in eodem, puta realitatem generis et differentiae, et considerando eas praecisissime, utraque est finita, et neutra est perfecte eadem alteri. Non enim sunt modo eadem inter se, nisi propter tertium cui sunt eadem: et ideo si abstrahantur a tertio, non remanet causa identitatis eorum, et ideo nec causa veritatis propositionis unientis extrema illa. Haec igitur est falsa : animalitas est rationalitas, et e con verso, et hoc quacumque praedicatione, quia non tantum extrema non sunt formaliter eadem, sed nec vere eadem; quidditas enim haec praecise est potentialis ad quidditatem illam, et non est eadena illi nisi propter identitatem ad tertium a quo abstrahuntur: ergo abstractio illa tollit causam veritatis affirmativae unientis ea. Oppositum (b) est in Deo, quia abstrahendo sapientiam a quocumque quod est extra rationem sapientiae, et bonitatem similiter abstrahendo a quocumque quod est extra ejus rationem formaliter, remanet utraque quidditas praecise sumpta formaliter infinita. Et ex quo infinitas est ratio identitatis eorum, facta tali abstractione praecisissima, remanet ratio identitatis extremorum: non enim haec erant eadem praecise propter identitatem eorum ad tertium a quo abstrahuntur, sed propter infinitatem formalem utriusque. Et quod ista sit ratio praedicationis per identitatem, signum est ex hoc quod non conceditur ista : Paternitas in divinis est spiratio activa, neque ut vera formaliter, neque ut vera per identitatem, neque Paternitas est innascibilitas, et e converso, sicut ista conceditur : Paternitas est Deitas, et e converso ; et ratio videtur, quia abstrahendo Paternitatem et innascibilitatem ab essentia sive a supposito, neutrum est formaliter infinitum, et ideo neutrum in sua ratione sic abstractum includit rationem identitatis ejus ad alterum, et ideo neutrum sic abstractum de altero vere praedicatur. Sed sic abstrahendo Deitatem et Paternitatem quantumcumque, remanet adhuc alterum extremum formaliter infinitum, quae infinitas est ratio sufficiens identitatis extremorum ; et ideo remanet ratio identitatis eorum, et per consequens ratio veritatis compositionis affirmativae ; in ista autem : Deitas est bonitas, remanet infinitas non tantum in uno extremo, sed in utroque, ideo est hic veritas propter identitatem inclusam virtualiter in utroque extremo.

Ex isto et responsione ad dictum Augustini prius adductum in secunda dubitatione, patet illud, quod supponebatur prius in quaestione de genere, in responsione ad argumenta secundae opinionis, quomodo scilicet maneat tantum duo modi praedicandi in divinis, quia etsi per identitatem relationes transeant in essentiam sive substantiam, tamen non ita sicut praedicata essentialia, quia omnia essentialia magis dicunt perfectiones simpliciter quidditativas. Ratio autem personalis non dicit perfectionem quidditativam, et ideo omnia essentialia magis reducuntur ad unum modum praedicandi inter se, quam personalia reducantur ad unum modum praedicandi cum eis. Et secundum hoc possunt dici duo modi praedicandi manere in divinis, non tantum propter modos concipiendi ipsa praedicata, sed aliquo modo propter realitatem eorum quae praedicantur.