COMMENTARIUS.

In hac secunda parte prosequemur materiam de reliquis quatuor Sacramentis, juxta ordinem Magistri, quem sequitur Doctor in dist. 14. quae est praesens, incipit tractatus de Paenitentia, et producitur usque ad dist. 22. inclusive, novem distinctionibus, sicut et caeteri Sententiam eodem ordine explicant. Alensis 4. q. 12. et sequentibus, D. Thomas in Magistrum, et 3. p. quaest. 84. usque in finem, qui morte praeventus summam non complevit, et opusculo 22. Gratianus in 2. p. Decreti, tit. de paenitentia, per septem distinctiones, ubi congerit loca Patrum et Conciliorum antiquorum. Huc spectant Canones poenitentiales plures. Jus Canonicum lib. 5. de paenitentiis et remissionibus. Praeterea Clemens Romanus lib. 2. constit. Aposlolicar. c. 13. et 14. Tertullianus lib. de paenitentia, Cyprianus in sermone de lapsis, Ignatius Epistola ad Philadelphoos, Clemens Alexandrinus lib. 1. paedag. cap. 9. et lib. 2. stromat. Eusebius lib. 6. histor. cap. 35. de Novate, et reliqui Patres variis in locis prout occasio fert. Sed prae caeteris Chrysostomus in duobus lib. de compunctione cordis, et homiliis 12. de paenitentia, Ambrosius duobus lib. de paenitentia, Augustinus tom. 9. I. de paenitentiae medicina, et lib. de paenitentiae utilitate, Auctor lib. de vera et falsa paenitentia inter ipsius opera tom. 4. qui vulgari errore tribuitur ipsi Augustino, quamvis cap. 17. citet ipsum Augustinum. Videantur etiam Expositores Scripturae in Joan. 20. et Controversistae late contra modernos haereticos. Summistae verbo Paenitentia.

In hac distinctione agit Doctor de essentia poenitentiae, et quid importet ejus ratio, tam qua est virtus, quam etiam qua est sacramentum ; comprehendit totum tractatum quatuor quaestionibus.

Prima est de necessitate ejus ad delendum peccatum mortale post Baptismum commissum. Secunda : An actus poenitendi sit alicujus virtutis. Tertia : An sit unius poenae inflictiva. Quarta : Utrum per sacramentum Paenitentiae deleatur culpa.

(a) Postquam determinavit, etc. Circa istam distinctionem quaero primo, etc. Ad partem negativam arguit quatuor viis. Primo quod transacto actu peccati, nihil maneat delendum in peccatore. Secundo,

quod offensa possit remitti a Deo, et homine sine poenitentia offendentis. Tertio, quod illa paenitentia sit inutilis. Quarto, quod sit inefficax, quia majus malum est peccatum quam bonum sit paenitentia, ac proinde non servetur debita proportio secundum justitiam. Quatuor etiam viis arguit pro affirmativa contradictoria, juxta argumenta, quae primo ad negativam proposuit, quae etiam tangunt materiam circa quam, necessitatem et utilitatem Poenitentiae. Dividit quaestionem in tres Articulos. Primus est, de eo quod manet in peccatore post actum quo dicitur peccator. Secundus est, illud deleri per punitionem. Tertius est, requiri punitionen paenitentialem; haec autem suo ordine egregie declarat.