Scholium.

Dividitur juramentum in assertorium de praeteritis et praesentibus ; et promissorium de futuris ; illud obligat ad dicendum, hoc ultra ad faciendum verum. Docet in promissorio, (verbis obscuris) requiri duplicem veritatem. Unam praesentem, ut adsit animus implendi juratum ; alteram de futuro, ut illud Dat. Ita D. Thom. 2. 2. q. 89. art. 7. ad primum, ubi Gajet. Soto 8. Just. q. 1 art. 7. Sauchez optime I. 3. in Decal. cap. 4. a num. 2.

De tertio articulo dico (i), quod dictum humanum, vel est de praeteritis et praesentibus, quorum est determinata veritas ; vel de futuris, quorum veritas est incerta. De primis quidem dicitur dictum assertorium, et hoc extendendo assertionem ad affirmationem et negationem ; in futuris autem cum sit in potestate jurantis, dicitur esse promissorium, et secundum hoo cum juramentum sit utriusque dicti assertio, duplex est juramentum, scilicet assertorium et promissorium ; utrumque tamen est obligatorium. Assertorium quidem, quia obligatur jurans ad dicendum verum, ex quo talem testem inducit ad assertionem dicti sui ; promissorium, quia obligatur, ut illud verum esse faciat. Et quia assertorium non obligat, nisi pro tempore pro quo juratur, ideo appropriate juramentum dicitur ; obligatio vero, quia respicit futurum, ideo appropriate juramentum promissorium dicitur obligatorium, quia obligat ad factum juramentum implendum. Et assimilantur illae duae species juramenti duabus speciebus obligationis in sophismatibus, scilicet positioni et petitioni. Positio obligat ad sustinendum positum tanquam verum ; petitio, ad exequendum petitum in facto.

Hic tamen est unum dubium (k), utrum in juramento promissorio praesupponatur qualitas jurati, et illa praesupposita adducatur testis idoneus ad dictum illud confirmandum, an praesupponatur qualitas testis, et secundario consideretur qualitas dicendi sub testimonio illius ? quia si primum esset verum, videretur sufficere quod jurans de futuro haberet intentionem faciendi quando jurat, licet mutaret eam post. Secundum videtur magis consonum communi sententiae, quia in illo juramento dicitur quis semper manere obligatus donec impleat illud.

Quantum igitur ad perjurium assertorium, non oportet in speciali plus tangere, quam tactum est in articulo de perjurio in communi.