Scholium.

Poenitentiae punitivae correspondere duplicem regulam in intellectu. Prima est naturalis, scilicet haec : Displicendum est de peccato. Secunda supernaturalis, ut haec : Peccatum est detestandum ut offensivum Dei, auctoris supernaturalis, et impeditivum Beatitudinis supernaturalis; et huic regulae correspondet alia justitia, a prima in voluntate.

Hic (b) dicitur, quod cuicumque virtuti in appetitu correspondet aliqua regula in intellectu, sive alia alii, sive eadem pluribus ; de hoc in tertio 36. dist. q. unica, a. 2. Si poenitentia secundum quod est virtus, et quaedam particularis justitia, ex solutione praecedente, habet actum proprium paenitere secundum primam illarum quatuor significationum prius positarum) ergo oportet quaerere regulam illius virtutis in intellectu, et secundum illam, sequetur actus inflictivus unius poenae vel plurium.

Regula (c) autem ejus dicitur esse duplex : quaedam naturaliter cognoscibilis, ut scilicet quod de peccato est displicendum, et ista esset nota intellectui Angelico, si fuisset Angelus viator post primum peccatum commissum, et per consequens, potuisset habere aliquid in voluntate correspondenter inclinans illi regulae ad actum vindicandi vel displicendi ; et ista poenitentia, sicut et regula ejus, posset esse in omni statu uniformis, quia sinon deficeret cognitio naturalis conveniens naturae humanae, posset pro quocumque statu devenire in cognitionem istius regulae, et per consequens, aeque habere in voluntate aliquid inclinans proportionabiliter isti regulae.

Alia (d) regula respiciens peccatum detestandum tantummodo est nota ex revelatione, scilicet quod peccatum est detestandum, inquantum est Dei offensivum, vel inquantum aversivum a Deo, vel impeditivum acquisitionis Beatitudinis, vel inquantum inductivum finalis miseriae: et sub istis rationibus correspondet huic regulae aliqua justitia in voluntate, alia quidem, sicut alia est ejus regula.

Ad propositum, poenitentia primo modo est tantum unius poenae inflictiva, sicut ejus regula tantum ostendit unam poenam infligendam, scilicet displicentiam ; ad quam sequitur tristitia, quae est unica et prima poena. Secunda est inflictiva cujuscumque, cujus sua regula est dictativa ; regula autem sua, id est, notitia habita ex divina Scriptura, dictat plures poenas esse infligendas, quas lator illius legis, cujus poenitens est minister, voluit infligi ad hoc, ut sufficienter placaretur ; et tales sunt multae, ut colligitur ex Scriptura.