Scholium.

Si simul incidant creditor et debitor in extremam necessitatem rei, cujus creditor est dominus, ipsi debetur, quia praeter aequalem necessitatem cum debitore, est dominus rei. Ita Richard. hic art. 5. quaest. 4. Gabr quaest. 2. art. 2. Ang. v. Restit. num. 3. Ros. num. 1. Sylv. v. Rest. 5. quaest. 2. Arm. num. 27. Nav. cap. 17. num. 60. Occupantem rem in extrema necessitate non teneri ad aequivalens (et idem videtur de rebus antea juste acceptis, et in illa necessitate consumptis), Richard. Gabr. Sylv. Ang. citati, et communis ; secus de rebus male acceptis, et sic consumptis, Man. 1. tom. cap. 151. citans Sotum et Aragon. et est communis cum Scoto hic.

Ad aliud (s), aut detinens est in extrema necessitate, et ille cujus est res, non, sed habet aliquam citra extremam necessitatem, et tunc dicendum, quod ista res fit istius detinentis jure poli, quo in extremae necessitatis articulo, ad providendum sustentationi naturae, via omnibus extrema necessitate detentis est concessa, Extra de Verb. sig. Exiit qui seminat, et est hodie in 6. Decret. Si autem ambo, detinens scilicet, et cujus res detinetur, sunt in extrema necessitate, si prius devenit dominus ad illam extremam necessitatem, debet reddi domino duplici jure; tum quia prius suum: tum quia jam ex ista necessitate factum est suum. Si vero prius devenit detinens, factum esse suum, et tunc domino post devenienti ad istam necessitatem, non debet reddi, quia cessavit dominium ejus in re ista, et factum est alterius jure poli. Si autem ambo simul deveniant, dico quod debet reddi domino, quia nunquam cecidit a dominio.

Et si arguas, quod magis debet quilibet se diligere quam proximum, et per consequens, magis vitam suam corporalem quam vitam proximi, et per consequens, istam rem simpliciter necessariam sibi magis retinere quam dare proximo ; respondeo, magis debet diligere vitam suam ordinate, ut est diligibilis ad vitam aeternam, et ita magis conservationem justam vitae suae, quam conservationem justam vitae proximi, sed non magis conservationem injustam vitae suae, quam conservationem justam vitae proximi: sic enim magis debet latro sustinere suspendium, quam occidere suspendentem, ut evadat. Cujus ratio est, quia dilectio vitae corporalis injuste custoditae, non est dilectio ordinata, quia non est ad dilectionem animae, nec Dei. Istius autem detinentis in casu ultimo, custoditio vitae de re aliena est injusta, et cum hoc est etiam homicida, quia injuste occidit alium, qui substrahit sibi necessarium, quod sibi debetur.

Sed numquid, (t) si post extremam necessitatem deveniat detentor in primo vel secundo casu ad pinguiorem fortunam, tuncne tenetur restituere? Regula videtur quod sic, quia illa est de possibilitate solvendi, ut allegatum est su pra de solutionibus, c. Odoardus.

Contra, res illa facta est istius detinentis, per hoc quod fuit in extrema necessitate, et per consequens desiit esse domini primi ; ergo non est sibi reddenda. Posset dici, quod res talis necessaria simpliciter non posset esse, nisi aliquid pertinens ad victum, et tunc consumeretur, et juste, quia juste consumens fit dominus; tenetur tamen post deveniens ad pinguiorem fortunam reddere aequivalens, quia obligatio ad aequivalens videtur ortum habuisse per comparationem ad illam occupationem primam rei alienae, quae fuit injusta ante extremam necessitatem, et illa obligatio per extremam necessitatem non est extincta, sed sopita.

Sed si nunquam ante extremam necessitatem occupasset, tunc juste simpliciter occupasset rem suam, nec ad aliquam tenetur restitutionem. Ad aliud de gladio patet ex quando in 5. argum. 4. articuli.