COMMENTARIUS.

(o) Ad rationes in oppositum, etc. Respondet ad rationes pro parte negativa, ad initium quaestionis posita. Prima ratio est, quia reatus ad poenam, qui manet post peccatum, non est aliquid positivum ; ergo non est terminus a quo mutationis corruptivae seu deperditivae, etc. Respondet esse aliquod positivum rationis, et remitti ex eo quod objectum ex hoc nunc, scilicet status peccati ordinationis ad poenam ob peccatum, transit ad aliud nunc, conversionis scilicet a peccato, et verae poenitentiae et infusionis gratiae et ordinationis ad amicitiam.

Secundum argumentum petit ordinem inter remissionem culpae, et infusionem gratiae. Qui tenent hic duas mutationes contrarias, aut unam simplicem ex natura rei, dicunt infusionem gratiae priorem esse remissione peccati. Respondet via generationis, quae procedit ab imperfectiori, remissionem esse priori, sicut etiam prioritate consequentiae, quae similiter est secundum viam generationis ; via autem perfectionis prior est infusio gratiae. Secundum prioritatem etiam finis, quae est secundum perfectionem, prior est infusio gratiae secundum intentionem, secundum executionem vero prior est remissio culpae. Reliqua, quae dicit, ut non esse oppositionem inter gratiam et culpam ex natura rei, sed ex divina institutione, patet ex dictis supra.

Expositio hujus litterae praemissa, sicut et discursus Doctoris refertur tantum ad modum dicendi aut explicandi peccatum habituale, quem supra dist. 14. quaest. 1. art. 1. praemisit, et hic repetiit. Sed aliter dicendum esset tenendo aliam sententiam, quam ipse inferius praefert, nempe reatum culpae esse diversum a reatu poenae, tanquam magis conformem Patribus, et talem reatum inesse intrinsece peccatori, vel manere post culpam actualem praeteritam ; tunc ergo dicendum esset remissionem peccati habitualis, qui est ipse actus peccati, ut manens moraliter, esse mutationem rationis intrinsecam, nempe moralem: sed vix est realis controversia in hoc, tenendo habituale esse peccatum actuale praeteritum manens in habitu, et moraliter, et differentia est in voce seu in modo accipiendi mutationem. Videantur interim quae suo loco dicta sunt supra.

Hic autem aliqua repetere, aliqua supponere, aliqua etiam adjicere debui, quia textus in modo loquendi est obscurus et ambiguus ; et ad occupationem congruam calumniae crebra repetitio ejusdem necessaria fuit.