Scholium.

Adducit et explicat varias descriptiones Philosophorum de beatitudine et miseria, ostenditque omnes pertinere ad actum secundum seu perfectionem secundam, id est, accidentalem, non ad primam seu substantialem.

(b) De secundo, scilicet de nomine beatitudinis, hoc supponitur no tum apud Philosophos, loquentes de ea, quod beatitudo est bonum sufficiens, excludens scilicet defectum vel Dndigentiam; est bonum perfectum vel completum excludens imperfectionem seu diminutionem ; est bonum ultimatum excludens tendentiam et ordinabilitatem, ad aliud completius bonum; est bonum, quo habito complete bene est habenti. Hoc modo miseria completa est indigentia firmata, est etiam carentia perfectionis secundae, et in hoc diminutio boni secundi, et etiam exclusio illius, quod propter se amaretur, si haberetur, tandem misero complete male est.

(c) Licet autem sufficientia, perfectio, completio et bonitas possint pertinere ad entitatem primam rei vel secundam, possint etiam includere tam illa, quae pertinent ad entitatem primam vel secundam; tamen quia sufficiens est alicui sufficiens, ac propter hoc praesupponit illud cui sufficiat, completio etiam complet illud quod jam praecessit, quod sine eo esset quasi vacuum seu non plenum.

Perfectum etiam excludit defectum, qui est carentia ejus, quod natum est inesse. Bene esse etiam non convenit alicui, nisi jam existenti per aliquid, quasi superadditum: ideo haec omnia magis pertinent ad perfectionem secundam quam primam, quia etiam ultimate et complete non perficitur aliquid, nisi in extrinseco perfectivo, quod natum est sic perfici. Ideo haec magis pertinent ad perfectionem secundam, inquantum conjungit cum perfectivo extrinseco.

Ex his posset distingui beatitudo in simpliciter et secundum quid, ut illa sit simpliciter beatitudo, quae est perfectio secunda immediate conjungens objecto, sive extrinseco perieccivo nooinssimo ; secundum quid autem, conjungens objecto minus nobili perfectivo, et si quidem nobiliori ipsa natura, quae conjungitur, magis accedit ad rationem beatitudinis simpliciter; si autem minus nobili, magis recedit ab ea.

Posset etiam distingui aliter hoc nomen beatitudo, quia potest accipi pro conjunctione ad perfectivum extrinsecum, vel pro fundamento proximo illius conjunctionis, si quidem a relationibus possent fieri plurimae denominationes ordine quodam, et abstractiones ab illis denominatis.