Scholium.

Non repugnare simpliciter ex parte agentis Dei, nec ex parte passi, scilicet hominis, aliquem in hac vita mortali beari, explicat clare, ac etiam qualis est repugnantia inter beatitudinem, et hanc vitam, dicens esse virtualem, quia effectus repugnant, scilicet immortalitas et mortalitas. Paulum vidisse divinam essentiam tenent Chrysost. hom. 26. in 2. ad Cor. August. 12. de Gen. ad lit. cap. 27. 28. et 1. 83. quaest. 81. Anselm. in 2. Cor. 12. D. Thom. 2. 2. q. 175. art. 4. Scot. 2. dist. 3. quaest. 9. Negat. id de Paulo Hieron. dial. 3. contra Pelag. fin. et Isidor. lib. 1. de sum. bono, et alii.

(k) Respondeo et dico quod ad istam quaestionem potest esse duplex intellectus: vel utrum homo in actibus, quos modo experimur in nobis, possit in vita ista beatificari ; et dixisset Philosophus quod sic, et quod alia notitia et dilectio clara et immediata non fuisset possibilis homini, per rationem naturalem investigando: sed hoc fuit superius reprobatum: tum quia totum ens est objectum suum, et per consequens non quietatur, nisi in cognitione summi intelligibilis in se: tum quia cognitio intuitiva competit sensui circa objectum suum ; ergo et intellectui circa suum, et sic ratio naturalis docet, quod Deus immediate et nude poterit cognosci, et per consequens diligi ab homine.

Alius intellectus posset esse, utrum in vita mortali aliis actibus quam modo experimur, posset homo fieri beatus. Ad quod dico quod impossibilitas aliquid recipiendi in subjecto praeexistente, potest esse ex duobus, vel ex parte agentis, "vel ex parte passi. Ex parte passi dupliciter, vel quia simpliciter repugnat passo, sicut lapidi sapientem esse; vel secundum quid, sicut objecto existenti sub uno contrario, repugnat pro tunc esse sub opposito.

De istis ergo tribus est videndum, primo ex parte agentis. Si enim dispositio praevia non requiritur ad esse beatum, sicut lumen gloriae, tunc agenti ut agens est, non repugnat plus modo dare beatitudinem, quam in alia vita ; si dispositio requiritur, potest illam dispositionem primo dare, et illa data, beatitudinem conferre, sicut post mortem; nulla enim est impossibilitas simpliciter, sed solum quia caret illa dispositione modo: sic ergo non est impossibilitas ex parte agentis.

De impossibilitate ex parte passi, patet quod non est impossibilitas simpliciter ex natura sua' tunc enim nunquam posset recipere beatitudinem; ergo si est repugnantia modo,hoc est ratione alicujus quod est in passo, cum quo non potest esse beatitudo, et si est aliquid tale impediens, hoc erit mortalitas: talis autem repugnantia mortalitatis ad beatitudinem non est formalis repugnantia, tunc enim in Christo non potuissent fuisse simul, quod non est verum.

Qualis ergo est ista repugnantia inter illa duo? Dicendum quod non omnis oppositio est formalis, sed quaedam virtualis, ut si aliqua forma nata est facere aliquem effectum, effectus oppositus illi effectui opponitur causae effectus virtualiter. Exemplum, ignis non solum repugnat formae gravis, sed effectui ejus, quod est ferri deorsum: causa enim virtualiter continet effectum oppositum illi effectui, et naturaliter sequeretur, nisi esset impediens. Repugnat ergo ut in pluribus mortalitas beatitudini, non formaliter, sed quia effectus unius repugnat effectui alterius, et per consequens causa illius effectus; beatitudo enim est causa immortalitatis in anima: mortalitas igitur repugnat beatitudini, quia repugnat ejus effectui.

Cum ergo naturaliter appetitus sensitivus in homine mortali inclinetur ad delectabile, et appetitus sensitivus natus est appetitum intellectivum inclinare, beatitudo autem non compatitur in appetitu intellectivo aliquam deordinationem, nec in sensitivo, quia summa delectatio amovet omnem tristitiam, non solum oppositam, sed contingentem; et per consequens non sinitur appetitus sensitivus habere tristitiam circa passionem, et sic mortalis impeditur ab effectu, qui naturaliter natus est consequi; et per consequens repugnat mortalitati beatitudo ratione repugnantiae effectuum naturaliter consequentium.

Alio modo potest aliter signari repugnantia, quia licet corpus non sit beatificabile beatitudine proprie dicta, sicut loquitur Augustinus ad Dioscorum, quae scilicet est in actu intellectus et voluntatis, tamen est secundum quid beatificabile, et sive illa beatitudo corporis sit immediate a Deo, sive ex redundantia beatitudinis animae, tamen ordo est ibi, quod beatitudo animae non est omnino perfecta sine illa corporis. Cum ergo beatitudo corporis non possit stare cum vita mortali, repugnat effectui perfectae beatitudinis esse in vita mortali. Patet ergo quod sine miraculo non potest esse beatitudo in vita mortali, et non solum in hoc quod detur beatitudo, est miraculum, sed quia res naturalis impeditur ab effectu suo naturaliter consequente, non tamen per agens naturale contrarium.

(1) Sed non videtur quod sufficiat repugnantia, quae dicta est: est enim repugnantia alicujus ad oppositum sui effectus. Si enim objectum beatificum esset modo praesens sub illa ratione animae, immutaret animam, et videret clare, sicut post vitam illam, et ita modo impediretur effectus naturalis appetitus sensitivi et intellectivi, sicut in alia vita impedirentur: ergo eadem ratione, sine majori repugnantia posset modo aliquis esse beatus, si Deus daret beatitudinem sicut tunc.

Et confirmatur, quia circa idem objectum eadem natura semper habet eumdem actum specie ; ergo sicut tunc, et modo.

Dicendum, quod non est simile, quia in vita mortali causa naturalis semper agit effectum suum, nisi per contrarium impediatur ;

et si suspendatur actio ista aliter, quam per oppositum, miraculum est, et tale dicitur Deus non posse de lege communi. In vita autem immortali non talis erit necessitas respectu effectus naturalis, quia Deus pro statu isto disposuit rebus coagere, et actiones proprias eis sinere habere, secundum Augustinum 7. de Civit. Dei, cap. 30. In statu autem illo non coaget eis ad corruptionem mutuam, et ad multos alios effectus ; et ideo non est miraculum, si tunc non habent effectus suos, maxime imperfectos.

Ad secundum dicendum, quod licet idem sit objectum potentiae et naturae ejusdem in se et absolute, considerando tamen objectum illud sic materialiter idem, bene distin guitur secundum diversos status et dispositiones potentiae ; unde objectum proprium unius status et alterius differunt plus quam specie. Similiter aliud et aliud est lumen hic et ibi, et ideo actus sunt diversi specie. Alia diversitas potest ibi assignari, quia actus abstractius et intuitivus differunt specie, quia aliud et aliud est ibi movens ; hic enim movet species similis rei ; ibi autem movet res praesens in se.

(m) Ex dictis possunt solvi et intelligi omnes auctoritates Sanctorum: repugnat enim non solum quia miraculum esset, si Deus daret beatitudinem, sed aliud miraculum requireretur, scilicet suspensio miraculosa potentiae naturalis ab effectu suo naturali; et ideo dicitur, quod de lege communi non posset esse.

(n) Ad argumenta. Ad primum de Christo, dicendum quod semper fuit miraculum usque ad mortem quod simul fuerunt beatitudo et mortalitas, propter repugnantiam effectuum, et sicut hic dolor partis sensitivae redundabat usque ad superiorem partem animae, illud fuit miraculum contra effectum beatitudinis.

(o) Ad aliud de Paulo, concedo quod non simpliciter est, nec fuit repugnantia, et sic Deus miraculose potuisset continuasse, sed hoc non est de lege communi.

Ad aliud, cum dicitur, corpus non est susceptivum beatitudinis, concedo, talis qualis anima ; est tamen susceptivum et productivum alicujus effectus, cui repugnat effectus beatitudinis, et e converso. Ad aliud de vita fugienda, concedo quod vita ista inquantum vita non repugnat beatitudini; sed hoc est solum inquantum est mortalis, et sic nullus appetit dissolvi, sed supervestiri, hoc est, magis appetit quod semper possit esse immortalis vita sua.

Ad aliud de cognitione et dilectione Dei immediata, dico quod potest cognosci et diligi hic immediate, tamen in communi et confuse ; talis autem dilectio et notitia non est ultima beatitudo possibilis homini, sicut prius dictum est, sed consistit in cognitione intuitiva clara et dilectione correspondente.

Ex hoc sequitur corollarium, quod cum anima non potest esse perfecte beata conjuncta corpori mortali, appetit perfecte beatificari, et per consequens appetit esse conjuncta corpori, sed immortali, quia tunc perfecte erit beata, non tamen corpus erit beatum simpliciter, sed fruens et intelligens, sicut loquitur Augustinus ad Dioscorum, de beatitudine naturae, et beatitudine secundum quid, quae consistit in actu secundo, quia corpus, ut est distinctum contra animam, nullum habet actum secundum. Consistit ergo beatitudo corporis in esse primo, ut est perfectibile ab anima beata ; et hoc propter duo, vel propter majorem perfectionem animae in operando, vel propter majorem perfectionem corporis ab anima, quia materia est propter formam, et non e converso. Et quia ista perfectio corporis ponitur esse in quatuor dotibus, ideo quaeritur: