212. "Hyimnus de sancta Cruce."

1. Crux tua, Christe, salus hominum,

Abstulit omne nefas veterum,

Quos dolus hosticus illicitos

Implicuit violare cibos.

2. Criminis huius ob exitium

Tu pius es datus in pretium,

Surculus ut nocuus veniae

Cederet arboris innocuae.

3. Hoc venerabile robur humi

Post obitum latuit Domini

Tempora regis ad usque pii

Ex Helena genetrice sati.

4. Quo Latii caput imperii

Absque metu moderante sui

Cum valida furor hunc acie

Coeperat hosticus irruere,

5. Ilicet anxius ipse sui

Redditus est super hoc animi,

Ne sibi copia suppeteret,

Qua fera pectora comprimeret.

6. Ast, ubi fessa quiete fovens

Corpora straverat umbra silens,

Tum sopor arripiens animum

Principis obtinuit tumidum.

7. Ecce, figura crucis medio

Enituit rutilante polo,

Claraque vox super intonuit,

"Vince per hoc, pie Caesar" ait.

8. Denique spe redeunte sibi

Mox ope non dubiae fidei

Edita signa crucis populo

Signifer extulit ipse suo.

9. Cernere prorsus erat miseros

Sic dare terga fuga trepidos,

Qualiter arbore decidua

Arida ventus agit folia.

10. Hinc animatus amore Dei

Rex sua colla iugo fidei

Subdidit et renovante sacro

Ecclesiam subiit lavacro.

11. At simili pietate vigens

Ipsius Helena dia parens

Sedula de cruce continuum

Quaerere coeperat indicium.

12. Plurima gentis et Hebraicae

Iusserat agmina colligere,

Quo sibi sponte palam faceret,

Tecta negotia quae cuperet.

13. Corda sed impia, cassa fide,

Fixit aculueus invidiae

Suppliciis mage velle mori,

Munera quam reserare Dei.

14. Quos simul igne cremare iubens

Absque mora basilissa potens

Compulit hos fore veridicos,

Quos sua fraus tulit ante reos.

15. Nomine namque Iudam socium

Tradere disposuere suum;

Regius hocque dato placidam

His vigor exhibuit dominam.

16. Solius inde Iudae licito

Aptius utitur eloquio,

Quo sibi Calvariae loculum

Detegeret cruce magnificum.

17. Nec minus his quoque iudaico

Obstitit ille furens animo,

Ceu sibi non ea nota forent,

Saecula quae modo cuncta tenent.

18. Sensit ut haec sapiens domina,

Hunc humili positum fovea

Fecit ibi mala digna pati,

R........

19. Orbita septima solis ubi

Se radiis reseravit ei,

Lucis amore tibique flagrans

Misit ad alta preces querulas:

20. "Iam satis, ecce, lui scelerum ;

Quaeso dari veniae spatium.

Quae petitis, manifesta dabo;

Hac nece me relevate modo."

21. Post ea dicta manus iuvenum

Funibus exhibitis miserum

Faecibus eripiendo luti

Exposuit super ora laci.

22. Praevius ille gradu celeri.

Venit ad usque locum tumuli,

Munera qui veneranda crucis

Clausa suis habuit latebris.

23. Inde viriliter infodere

Coepit in ima patente scrobe,

Praetulit et sua vota polo

Dante fidem sibimet Domino.

24. Enituit crucis, ecce, decus

Candidula nive lucidius;

Hinc odor exit aromaticus

Nectare mellifiuo satius.

25. Forte crucis inibi geminae

Cum simul bac fuerant aliae,

Cum Domino quibus ante rei

Pro meritis fuerant positi.

26. De quibus exstitit ambiguum,

Quae foret illa ferens Dominum,

Cum perimens moriendo necem

Eestituit superis hominem.

27. Moenibus urbis at interea

Prodiit exanimis vidua

Non minimo populo comite

Commiserante situm miserae.

28. Substitit utraque turba loco

Corpore cum crucibus posito.

Ut sacra crux tetigit gelidam,

Spiritus intus alebat eam.

29. Daemonis at super hoc rabies

Aera voce gravi feriens

Questus erat sacra dona Dei

Esse reperta piis decori.

30. Arguit hunc ad hi.. domi.. (!)

Iam solidus pietate Iudas

Tartareumque subire chaos

Iussit, ut aufugeret superos.

31. Gaudia plena dehinc populis

Addidit ipse fide stabilis

Salvifico simul aere dato,

Quo fuerat sacra fixa caro.

32. Hoc pretium modo divitias

Omnigenas hominum superans

Perfida corda furore necat

Astraque christicolis reserat.

C. Epilegoinenon.