Patrologiae cursus completus
Elenchus operum quae in hoc quinto tomo continentur.
Elenchus operum quae in hoc quinto tomo continentur.
S. aurelii augustini hipponensis episcopi sermones ad populum.
S. aurelii augustini hipponensis episcopi sermones ad populum.
Classis iv. de diversis.
Sermo cccxli . de eo quod christus tribus modis in scripturis intelligitur contra arianos habitus .
Sermo cccxlii . de sacrificio vespertino . in quo explicatur initium evangelii joannis.
Sermo cccxliii . de susanna et joseph: cum exhortatione ad castitatem .
Sermo cccxliv . de amore dei et amore seculi .
Sermo cccxlv . de contemptu mundi.
Sermo cccxlvi . de peregrinatione nostra in hac vita, per fidem.
Sermo cccxlvii . de timore dei, i .
Sermo cccxlviii . de timore dei, ii .
Sermo cccxlix . de charitate, et de caeco illuminato, i .
Sermo cccl . de charitate, ii .
Sermo cccli . de utilitate agendae poenitentiae, i .
Sermo ccclii . de utilitate agendae poenitentiae, ii.
Sermo ccclv . de vita et moribus clericorum suorum, i .
Sermo ccclvi . de vita et moribus clericorum suorum, ii .
Sermo ccclviii . de pace et charitate. carthagine habitus, ante collationem cum donatistis, ii.
Sermo ccclx . ad vigilias maximiani , de quodam donatista qui reversus est ad ecclesiam.
Sermo ccclxi . de resurrectione mortuorum, i .
Sermo ccclxii . de resurrectione mortuorum, ii.
Sermo ccclxiii . de cantico exodi . cap. xv, v . 1-21.
Classis v. sermones dubii. quos inter qui visi sunt minus referre augustinum, typis minutioribus exhibentur.
Sermo ccclxiv . de samsone . judic. capp. xiii-xvi.
Sermo ccclxv . de versu 7 psalmi xv, benedicam dominum, qui tribuit mihi intellectum, etc. .
Sermo ccclxvi . de psalmo xxii, dominus regit me, et nihil mihi deerit .
Sermo ccclxvii . de verbis evangelii lucae, cap. xvi, 19-31 ubi de divité et lazaro .
Sermo ccclxix . de nativitate domini, i .
Sermo ccclxx . de nativitate domini, ii .
Sermo ccclxxi . de nativitate domini, iii .
Sermo ccclxxii . de nativitate domini, iv .
Sermo ccclxxiii . de epiphania domini, i .
Sermo ccclxxiv . de epiphania domini, ii .
Sermo ccclxxv . de epiphania domini, iii .
Sermo ccclxxvi . dominica in octavis paschae .
Sermo ccclxxvii . in ascensione domini .
Sermo ccclxxviii . in die pentecostes .
Sermo ccclxxix . in nativitate joannis baptistae, i .
Sermo ccclxxx . in nativitate joannis baptistae, ii .
Sermo ccclxxxi . de natali apostolorum petri et pauli .
Sermo ccclxxxii . de sancto stephano .
Sermo ccclxxxiii . in die anniversaria ordinationis episcopalis .
Sermo ccclxxxiv . de trinitate, sive de scripturis veteribus et novis contra arianos .
Sermo ccclxxxv . de amore hominis in hominem .
Sermo ccclxxxvi . de dilectione inimicorum .
Sermo ccclxxxvii . de correptione proximi .
Sermo ccclxxxviii . de faciendis eleemosynis, i .
Sermo ccclxxxix . de faciendis eleemosynis, iii .
Sermo cccxc . de faciendis eleemosynis, iii .
Sermo cccxcii . ad conjugatos .
Sermo cccxciii . de poenitentibus .
Sermo cccxciv . de natali ss. perpetuae et felicitatis.
Sermo cccxcv . de ascensione domini, vi.
Sermo cccxcvi . in assumptione episcopi.
Sermo s. presbyteri eraclii, discipuli s. augustini, ipso praesente habitus .
Sermo s. presbyteri eraclii, discipuli s. augustini, ipso praesente habitus .
S. aurelii augustini sermonum quorumdam qui adhuc desiderantur fragmenta reperta in collectaneis eugypii, bedae, flori ac joannis romanae ecclesiae di
Ex sermone contra pelagianos, in eugypii tomo 2, cap. 287 aut 288 .
Ex sermone de passione domini, in collectione bedae et flori ad rom. v.
Item ex sermone de passione domini, beda et florus ad rom. xii.
Item ex sermone de passione, beda et florus ad rom. xv.
Item ex sermone de passione, beda et florus ad galat. vi.
Item ex sermone de passione, beda et florus ad ephes. iv.
Ex sermone de resurrectione domini, beda et florus ad rom. vi.
Ex sermone octavarum paschae, inter collectanea joannis diaconi in genesim nondum vulgata .
Ex sermone de quinquagesima resurrectionis, florus ad i cor. i.
Ex sermone de apostolo paulo, in conversione cujusdam fausti pagani, florus ad rom. xiv.
Ex sermone de natali sancti quadrati , beda nondum vulgatus ad ii cor. iv.
Item ex sermone de tribus virgis, beda nondum vulgatus ad i thess. ii.
Ex sermone de bono nuptiarum, beda et florus ad i cor. vii.
Ex sermone de verbis apostoli, non est nobis collucatio, etc. beda et florus ad ephes. vi.
Ex sermone de sabbato, florus ad ii cor. iii.
Ex sermone de calendis januariis contra paganos, joannes diaconus in leviticum.
Item ex sermone de calendis januariis contra paganos, joannes diaconus, ibid.
Appendix tomi quinti operum s. augustini complectens sermones supposititios, in quatuor classes subjecto nunc primum ordine digestos. prima classis co
Classis prima. de veteri et novo testamento.
Classis prima. de veteri et novo testamento.
Sermo primus . de ligno dignoscentiae boni et mali. gen. ii, 16, 17 .
Sermo ii . de vocatione abrahae, egredere de terra tua, etc. gen. xii, 1 .
Sermo iii . de beato abraham .
Sermo iv . de vacca, ariete vel capra trium annorum, turture quoque et columba. gen. xv, 9-17 .
Sermo v . de tribus viris qui beato abrahae apparuerunt. gen. xviii .
Sermo vi . de immolatione isaac, i .
Sermo vii . de immolatione isaac, ii .
Sermo viii . de puero abraham, qui missus est ad rebeccam .
Sermo ix . de sancta rebecca .
Sermo x . de conceptu rebeccae. gen. xxv .
Sermo xi . de beato jacob, i .
Sermo xii . de beato jacob, ii .
Sermo xiii . de beato joseph, i .
Sermo xiv . de beato joseph, ii .
Sermo xv . de beato joseph, iii .
Sermo xvii . de colluctatione aegyptiorum et israelitarum .
Sermo xx . de decem plagis aegyptiorum. exod. cap. vii-xii .
Sermo xxi . de decem plagis et decem praeceptis. exod. cap. vii-xii et cap. xx, v . 3, 17 .
Sermo xxii . de eo quod scriptum est, induravit dominus cor pharaonis. exod. cap. ix, v . 12 .
Sermo xxiii . de pharaonis saevitia et submersione. exod. capp. 1, v. xiv .
Sermo xxiv . de via trium dierum. exod. viii .
Sermo xxv . de amara aqua et manna. exod. capp. xv, xvi .
Sermo xxvi . de raphidin, de petra percussa, et de amalec. exod. xvii .
Sermo xxvii . de filiis israel .
Sermo xxviii . de exploratoribus et de botro .
Sermo xxxii . de serpente aeneo et de virga moysi .
Sermo xxxiii . de balaam et balac .
Sermo xxxvii . de david et isai patre suo, et de golia .
Sermo xxxviii . de plaga populi propter david, et de altaris aedificatione in area areuna jebusaei .
Sermo xxxix . de judicio salomonis inter duas meretrices: contra arianam haeresim .
Sermo xliii . de naaman syro .
Sermo xliv . de elisaeo et giezi puero .
Sermo xlv . de elisaeo, et securi in gurgite lapsa .
Sermo xlvi . de fame samariae .
Sermo xlvii . de beato tobia .
Sermo lii . de beato job, iii et de verbis psalmi xcvii, 5, 6, psallite domino in cithara, etc. .
Sermo liii . de verbis psalmi xlix, 20-23, sedens adversus fratrem tuum detrahebas, etc. .
Sermo lvii . de muliere forti et de ecclesia, in proverbiorum cap. xxxi, 10-31 .
Sermo lviii . in eumdem locum proverbiorum, cap. xxxi, v . 10-31 .
Sermo lix . de tribus pueris missis in fornacem ignis .
Sermo lxi . de pace, in illud evangelii matthaei cap. v, v . 9, felices pacifici, etc. .
Sermo lxv . rursum in matthaei cap. vi, 9-13: de oratione dominica .
Sermo lxvi . de verbis evangelii matthaei, cap. vii, 1-5, nolite judicare, ut non judicemini, etc. .
Sermo lxviii . de eisdem verbis evangelii matthaei, cap. vii, 13, 14, lata et spatiosa est via, etc.
Sermo lxx . de verbis evangelii matthaei, cap. xi, 25-30, confiteor tibi, pater, etc. .
Sermo lxxv . de verbis evangelii matthaei, capp. xxiv, 19, vae praegnantibus et nutrientibus, etc. .
Sermo lxxvii . de verbis evangelii matthaei, cap. xxv, 34-43, venite, benedicti patris, etc. .
Sermo lxxxvii . de verbis evangelii lucae, cap. xiii, 18, 19, cui simile est regnum dei, etc. .
Sermo lxxxviii . rursum de verbis evangelii lucae, cap. xii, 18, 19, cui simile est regnum, etc. .
Sermo xc . de verbis evangelii joannis, cap. ii, 1-10, die tertia nuptiae fiebant, etc. .
Sermo xcii . item in joannis cap. ii, 1-10, de nuptiis in cana galilaeae .
Sermo xcvi . rursus in evangelii joannis cap. xi, 1-44, de suscitatione lazari .
Sermo xcviii . de iisdem verbis evangelii joannis, cap. xiv, 27 .
Sermo xcix . de verbis actuum, cap. iii, 1-8, petrus et joannes ascendebant in templum, etc. .
Sermo civ . de verbis apostoli, i cor. cap. iii, 11-15, fundamentum aliud nemo potest ponere, etc. .
Sermo cx . de eisdem verbis apostoli, ii cor. cap. v, 10 .
Sermo cxiv . de verbis apostoli, ad hebr. cap. xii, 1, tantam habentes et nos nubem testium, etc. .
Appendicis classis ii. sermones de tempore.
Appendicis classis ii. sermones de tempore.
Sermo cxv . de adventu domini, i .
Sermo cxvi . de adventu domini, ii .
Sermo cxvii . in natali domini, i .
Sermo cxviii . in natali domini, ii .
Sermo cxix . in natali domini, iii .
Sermo cxx . in natali domini, iv .
Sermo cxxi . in natali domini, v .
Sermo cxxii . in natali domini, vi .
Sermo cxxiii . in natali domini, vii .
Sermo cxxiv . in natali domini, viii .
Sermo cxxv . in natali domini, ix .
Sermo cxxvi . in natali domini, x .
Sermo cxxvii . in natali domini, xi .
Sermo cxxviii . in natali domini, xii .
Sermo cxxix . de calendis januariis, i .
Sermo cxxx . de calendis januariis, ii .
Sermo cxxxi . in epiphania domini, i .
Sermo cxxxii . in epiphania domini, ii .
Sermo cxxxiii . in epiphania domini, iii .
Sermo cxxxiv . in epiphania domini, iv .
Sermo cxxxv . in epiphania domini, v .
Sermo cxxxvi . in epiphania domini, vi .
Sermo cxxxvii . in epiphania domini, vii .
Sermo cxxxviii . in epiphania domini, viii .
Sermo cxxxix . in epiphania domini, ix.
Sermo cxl . in quadragesima, i .
Sermo cxli . in quadragesima , ii.
Sermo cxlii . in quadragesima, iii .
Sermo cxliii . in quadragesima, iv .
Sermo cxliv . in quadragesima, v .
Sermo cxlv . in quadragesima, vi .
Sermo cxlvi . in quadragesima, vi .
Sermo cxlvii . in quadragesima, viii .
Sermo cxlviii . in quadragesima, ix .
Sermo cl . de passione domini, i .
Sermo cli . de passione domini, ii .
Sermo clii . de passione domini iii et de susanna .
Sermo cliii . de passione domini, iv .
Sermo cliv . de passione domini, v et de beato latrone .
Sermo clv . de passione domini, vi seu de cruce et latrone .
Sermo clvi . de passione domini, vii .
Sermo clviii . in vigilia paschae , ii.
Sermo clxvi . in pascha, viii .
Sermo clxvii . in pascha, ix .
Sermo clxviii . in pascha, x .
Sermo clxxi . in pascha, xiii. de resurrectione mortuorum .
Sermo clxxii . dominica in octavis paschae, ad neophytos .
Sermo clxxiii . de letania, i .
Sermo clxxiv . de letania, ii .
Sermo clxxv . de letania , iii.
Sermo clxxvi . in ascensione domini, i .
Sermo clxxvii . in ascensione domini, ii .
Sermo clxxviii . in christo divina et humana natura. in ascensione domini, iii .
Sermo clxxix . in ascensione domini, iv .
Sermo clxxx . in ascensione domini, v .
Sermo clxxxi . in ascensione domini, vi .
Sermo clxxxii . in pentecoste, i .
Sermo clxxxiii . in pentecoste, ii .
Sermo clxxxiv . in pentecoste , iii.
Sermo clxxxv . in pentecoste, iv .
Sermo clxxxvi . in pentecoste, v .
Sermo clxxxvii . in pentecoste, vi .
Appendicis classis iii. sermones de sanctis.
Appendicis classis iii. sermones de sanctis.
Sermo clxxxviii . in festo s. vincentii .
Sermo clxxxix . in festo conversionis s. pauli .
Sermo cxc . in cathedra s. petri, i .
Sermo cxci . in cathedra s. petri, ii.
Sermo cxcii . in cathedra s. petri, iii .
Sermo cxciii . de annuntiatione dominica, i .
Sermo cxciv . de annuntiatione dominica, ii .
Sermo cxcv . de annuntiatione dominica, iii .
Sermo cxcvi . in natali joannis baptistae, i .
Sermo cxcvii . in natali joannis baptistae .
Sermo cxcviii . in natali joannis baptistae, iii .
Sermo cxcix . in natali joannis baptistae, iv .
Sermo cc . in natali joannis baptistae, v .
Sermo cci . in natali apostolorum petri et pauli, i .
Sermo ccii . in natali apostolorum petri et pauli, ii .
Sermo cciii . in natali apostolorum petri et pauli, iii .
Sermo cciv . in natali apostolorum petri et pauli, iv .
Sermo ccv . in natali apostolorum petri et pauli, v .
Sermo ccvi . in natali sancti laurentii, i .
Sermo ccvii . in natali sancti laurentii, ii .
Sermo ccviii . in festo assumptionis b. mariae .
Sermo ccix . in festo omnium sanctorum .
Sermo ccx . in natali sancti stephani protomartyris, i .
Sermo ccxi . in natali sancti stephani, ii .
Sermo ccxii * . in natali sancti stephani, iii .
Sermo ccxiii . in natali sancti stephani, iv .
Sermo ccxiv . in natali sancti stephani, v .
Sermo ccxv . in natali sancti stephani, vi .
Sermo ccxvi . in natali sancti stephani, vii .
Sermo ccxvii . in natali sancti stephani, viii .
Sermo ccxviii . in natali sanctorum innocentium i, .
Sermo ccxix . in natali sanctorum innocentium ii, .
Sermo ccxx . in natali sanctorum innocentium, iii .
Sermo ccxxii . de sanctis apostolis .
Sermo ccxxiii . de uno sancto martyre .
Sermo ccxxiv . de martyribus, i .
Sermo ccxxv de martyribus, ii .
Sermo ccxxvi . de martyribus, iii .
Sermo ccxxvii . de martyribus, iv .
Sermo ccxxviii . in festivitate virginum de lectione evangelica.
Sermo ccxxix . in dedicatione ecclesiae vel altaris consecratione, i .
Sermo ccxxx . in dedicatione ecclesiae vel altaris consecratione, ii .
Appendicis classis iv. sermones de diversis.
Appendicis classis iv. sermones de diversis.
Sermo ccxxxii . de sancta trinitate .
Sermo ccxxxiii . de fide catholica, i .
Sermo ccxxxiv . de fide catholica, ii .
Sermo ccxxxv . de fide catholica, iii .
Sermo ccxxxvi . de fide catholica, iv .
Sermo ccxxxvii . de symbolo, i: ac de deitate et omnipotentia patris .
Sermo ccxlii . de symbolo, vi: ad competentes .
Sermo ccxliii . de symbolo, vii .
Sermo ccxliv . de symboli fide et bonis moribus .
Sermo ccxlv . de mysterio trinitatis et incarnationis, i .
Sermo ccxlvi . de mysterio trinitatis et incarnationis, ii .
Sermo ccxlvii . quare natus et passus sit christus .
Sermo ccxlviii . de sepultura domini .
Sermo ccxlix . de extremo judicio, i .
Sermo ccl . de judicio extremo, ii .
Sermo ccli . de judicio extremo, iii .
Sermo ccliv . de confessione peccatorum, et poenitentia .
Sermo cclxi . admonitio de illis qui publicam poenitentiam petunt.
Sermo cclxii . de poenitentia.
Sermo cclxiv . expositio fidei, et interpretatio nominis ejus.
Sermo cclxv . de christiano nomine cum operibus non christianis .
Sermo cclxvi . quales sint christiani boni, et quales mali .
Sermo cclxvii . ad competentes exhortatorius .
Sermo cclxviii . de mandatis dei servandis .
Sermo cclxxii . de diligendis inimicis, i .
Sermo cclxxiii . de diligendis inimicis, ii .
Sermo cclxxv . quare sancti viri et justi in hoc saeculo in peccatoribus vindicaverint .
Sermo cclxxvi . de dilectione parentum, et de decimis.
Sermo cclxxvii . de reddendis decimis .
Sermo cclxxviii . de auguriis .
Sermo cclxxix . de martyribus vel phylacteriis .
Sermo cclxxx . de dominica et aliis diebus festis pie celebrandis .
Sermo cclxxxii . admonitio ut populus ad integrum missas perexspectet.
Sermo cclxxxiii . admonitio orandum esse attente, et de sermonibus otiosis.
Sermo cclxxxiv . de quadam psallendi consuetudine, in die epiphaniae .
Sermo cclxxxv . de ritu psallendi, etc. .
Sermo cclxxxvi . ut genua flectantur in oratione, et de verbis otiosis vitandis.
Sermo cclxxxvii . de periculo sacerdotis et de raptorum correptione .
Sermo cclxxxix . de castitate .
Sermo ccxci . de castitate et munditia .
Sermo ccxcii . de castitate conjugali .
Sermo ccxciii . de incauta familiaritate extranearnm mulierum .
Sermo ccxciv . admonitio ut ebrietatis malum totis viribus caveatur .
Sermo ccxcv . admonitio contra ebrietatis malum .
Sermo ccxcvii . de humilitate et timore domini .
Sermo ccxcviii . de adversitate temporali .
Sermo ccxcix . de esuriendo et sitiendo dei verbo.
Sermo ccc . qualiter excipiendum dei verbum .
Sermo cccii . de studio sapientiae, lectione et meditatione legis dei .
Sermo ccciii admonitio populi ut lectiones divinas audire studeant, etc.
Sermo ccciv . de misericordia, et indulgentia .
Sermo cccvii . de similitudine ulmi et vitis, seu, quid sibi invicem conferans divers et pauper
Sermo cccxii . de eleemosyna .
Sermo cccxiv . de erepto energumeno.
Sermo cccxvi . de sancto laurentio .
Sermo cccxvii . in natali martyrum massae candidae .
Index rerum quae in hoc quinto volumine continentur.
Index rerum quae in hoc quinto volumine continentur.
S. augustini episcopi sermonum ordo novus cum ordine veteri comparatus.
S. augustini episcopi sermonum ordo novus cum ordine veteri comparatus.
Augustini sermones de scripturis.
Appendix. sermones de scripturis.
S. augustini episcopi sermonum ordo vetus cum ordine novo comparatus.
S. augustini episcopi sermonum ordo vetus cum ordine novo comparatus.
In fine tomi xi editionis benedictinae, praeter haud pauca additamenta ad praesentem tomum v pertinentia, quae nos in decursu voluminis loco suo natur
Sermo XII . De beato Jacob, II .
1. Jacob Salvatoris typus. Matrimonia Patriarcharum ad puteos. Frequenter Charitati vestrae suggessimus, fratres dilectissimi, beatum Jacob typum habuisse et figuram Domini Salvatoris. Denique quomodo Christus venturus erat in mundum, ut jungeretur Ecclesiae, ita in beato Jacob hoc praefiguratum est, 1763 quando in regionem longinquam peregrinatus est, ut conjugium sortiretur. Abiit ergo, sicut audistis, beatus Jacob in Mesopotamiam ad accipiendam uxorem, et cum venisset ad quemdam puteum, vidit Rachel venientem cum ovibus patris sui; et cum agnovisset consobrinam suam esse, adaquato grege osculatus est eam (Gen. XXVIII, 6; XXIX, 2-11) . Si diligenter audistis, fratres, potestis agnoscere non fuisse sine causa, quod sancti Patriarchae matrimonia ad puteos aut fontes inveniunt. Si hoc semel tantummodo evenisset, poterat aliquis dicere non pro aliqua significatione factum esse, sed casu potius accidisse: cum vero et beata Rebecca, quae jungenda erat Isaac, ad puteum invenitur (Id. XXIV, 45) , et Rachel quam accepturus erat Jacob, ad puteum agnoscitur (Id. XXIX, 9) , nihilominus et Sephora quae Moysi juncta est, ad puteum reperitur (Exod. II, 16) ; sine dubio aliqua in his sacramenta debemus agnoscere. Et quia toti tres isti patriarchae typum Domini Salvatoris praeferebant, ideo ad fontes vel ad puteos inveniunt matrimonia; quia Christus ad aquam Baptismi inventurus erat Ecclesiam. Denique veniens Jacob ad puteum, prius gregem Rachel adaquavit, et postea osculatus est eam. Verum est, fratres charissimi; nisi prius per aquam Baptismi christianus populus a malis omnibus abluatur, pacem Christi habere non meretur. Numquid beatus Jacob videns consobrinam suam, non eam potuit osculari priusquam aquam gregibus daret? Potuit sine dubio, sed mysterium gerebatur. Oportebat enim ut per gratiam Baptismi ab omni iniquitate vel discordia liberaretur Ecclesia, et sic pacem cum Deo habere mereretur.
2. Lia et Rachel, Synagoga et Ecclesia. Quod autem in illa peregrinatione duas uxores accepit Jacob, duos populos figurabat, Judaeorum et Gentium. Nam in adventu Christi non parvus numerus etiam de Judaeorum populo in eum legitur credidisse. Sic enim in Apostolorum Actibus continetur, quia crediderunt una die tria millia, item alia die quinque millia, item postea multa millia (Act. II, 41, 44) . Quod autem duo populi in Christum crediderint, etiam ipse Dominus in Evangelio confirmat, ubi ait: Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, ut fiat unus grex, et unus pastor (Joan. X, 11) . Duae ergo illae mulieres, id est Lia et Rachel, quae beato Jacob fuerant junctae, istos duos populos figuraverunt; Lia Judaeorum, Rachel Gentium. Istis duobus populis velut duobus parietibus, tanquam lapis angularis junctus est Christus. In ipso enim se osculati sunt, et in ipso aeternam pacem invenire meruerunt, sicut Apostolus dicit: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum (Ephes. II, 14) . Quomodo fecit utraque unum? Utique duos greges jungendo, et duos parietes sibi invicem copulando.
3. Jacob dives rediens, figura Christi. Denique videte quid postea consecutus est. Dicit enim Scriptura, quod post haec dives factus fuerit beatus Jacob (Gen. XXX, 43) . Sicut enim sanctus Jacob crevit, ac ditatus est, et cum infinita substantia ad patriam reversus est; ita et verus Jacob Dominus noster Jesus Christus veniens in hunc mundum, et istas duas sibi plebes, id est, Gentium et Judaeorum, consocians, innumerabiles ex eis filios spiritualiter genuit et creavit, ac ditatus est nimis. Denique audi ipsum dicentem, Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra (Matth. XXVIII, 18) . Nam exspoliato diabolo, reversus ad Patrem magnas secum divitias reportavit, secundum quod Psalmista de eo multo ante praedixerat, Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem (Psal. LXVII, 19) .
4. Laban typus diaboli. Revertente autem Jacob ad patriam suam, persecutus est eum Laban cum sociis suis, et scrutatus omnem substantiam ejus, nihil de rebus suis invenit: et quia de suo nihil invenit, tenere eum omnino non potuit (Gen. XXXI, 23-35) . Laban hic typum diaboli habuisse non incongrue dicitur; qui et idolis serviebat, et beato Jacob, qui typum Domini praeferebat, 1764 adversarius erat. Persecutus est ergo Jacob, nihil apud eum de rebus suis invenit. Audi hoc et verum Jacob in Evangelio dicentem: Ecce venit princeps hujus mundi, et in me nihil invenit (Joan. XIV, 30) . Concedat nobis divina misericordia, ut etiam in nobis nihil de suis operibus noster adversarius recognoscat. Si enim de suo nihil invenerit, tenere nos vel revocare ab aeterna vita non poterit. Et ideo, fratres charissimi, diligenter aspiciamus arcellas conscientiae nostrae, perscrutemur latibula cordis nostri; et si nihil ibi quod ad diabolum pertinet invenimus, gaudeamus, et Deo gratias referamus; et quantum possumus, cum ipsius adjutorio studeamus, ut januae cordis nostri semper aperiantur Christo, et usque ad finem claudantur diabolo. Si vero aliquid de operibus vel calliditate diaboli in animis nostris latitare cognoscimus, velut venenum mortiferum evomere vel exspuere festinemus: ut cum nobis insidiari voluerit, et nihil quod ad se pertinet potuerit invenire, confusus abscedat, et nos cum Propheta gratias agentes, clamemus ad Dominum: Liberasti nos ex affligentibus nos, et eos qui nos oderunt, confudisti (Psal. XLIII, 8) . Lia ergo, sicut supra diximus, significat illam plebem quae de Judaeis juncta est Christo; Rachel vero Ecclesiae, id est omnium gentium typum gessit. Et ideo Lia non est furata idola patris sui, sed Rachel (Gen. XXXI, 19) ; quia post adventum Christi non usquequaque Synagoga idolis servisse cognoscitur, sicut de Ecclesia Gentium manifestissime comprobatur; et propterea non apud Liam, id est, Synagogam: sed apud Rachel, quae typum Gentium praeferebat, idola Laban legimus latuisse.
5. Luctatio Jacob, Judaeos Christum persequentes designat. Quod autem venit Jacob ad Jordanem, et transmissis omnibus rebus ipse solus remansit, et luctabatur cum viro usque dum veniret aurora; Jacob in illa colluctatione Judaeorum populum figuravit; Angelus qui cum illo luctabatur, typum Salvatoris Domini praeferebat. Luctatur Jacob cum Angelo; quia populus Judaeorum luctaturus erat cum Christo. Vincebat Jacob Angelum: quia Judaeorum populus Christum usque ad mortem persecuturus erat. Et quia non totus populus Judaeorum infidelis existit Christo, sicut jam supra diximus, sed non parva multitudo in nomine ejus legitur credidisse; ideo Angelus tetigit femur Jacob, et claudicare coepit. Pes enim ille in quo claudicabat, Judaeos qui in Christum non crediderunt figurabat; ille vero qui sanus remansit, illorum typum gessit qui Christum Dominum receperunt. Denique diligenter attendite, quia Jacob in illa colluctatione et vincebat, et benedictionem petebat. Cum enim dixisset Angelus, Dimitte me; respondit Jacob, Non dimittam te, nisi benedixeris mihi. In eo quod vincebat Jacob, Judaeos persecuturos Christum significabat; in eo quod benedictionem petebat, illum populum figurabat qui in Christum Dominum crediturus erat. Denique quid ei dixit Angelus? Si contra Dominum fortis fuisti, quanto magis contra homines praevalebis (Id. XXXII, 23-28) ? Hoc tunc impletum est, quando populus Judaeorum Christum Dominum crucifixit. Dimitte me, inquit Angelus, jam ascendit aurora. Hoc jam resurrectionem Domini figuravit; quia Dominus, sicut optime nostis, ante lucem legitur resurrexisse a mortuis.
6. Jacob baculum portans, imago Christi crucem gerentis. Quod autem Jacob typum Domini figuravit, etiam hinc cognoscimus, quod orans Deum ut eum de manu Esau fratris sui eriperet, Domine, inquit, minor sum cunctis miserationibus tuis; in baculo meo transivi Jordanem, et ecce cum duabus turmis regredior (Ibid., 10) . Verum est, fratres charissimi, baculo crucis Christus apprehendit mundum, et cum duabus turmis, id est, cum duobus populis ad Patrem rediit cum triumpho. Haec ergo, fratres charissimi, frequentius cogitate, et velut munda animalia spiritualiter ruminantes utilem et necessarium cibum, vestris animis praevidete: illum utique cibum de quo 1765 Dominus ait, Operamini non cibum qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam (Joan. VI, 27) : ad quam vos Dominus per suam pietatem perducat, cui est honor et imperium cum Patre, etc.