Patrologiae cursus completus
Elenchus operum quae in hoc quinto tomo continentur.
Elenchus operum quae in hoc quinto tomo continentur.
S. aurelii augustini hipponensis episcopi sermones ad populum.
S. aurelii augustini hipponensis episcopi sermones ad populum.
Classis iv. de diversis.
Sermo cccxli . de eo quod christus tribus modis in scripturis intelligitur contra arianos habitus .
Sermo cccxlii . de sacrificio vespertino . in quo explicatur initium evangelii joannis.
Sermo cccxliii . de susanna et joseph: cum exhortatione ad castitatem .
Sermo cccxliv . de amore dei et amore seculi .
Sermo cccxlv . de contemptu mundi.
Sermo cccxlvi . de peregrinatione nostra in hac vita, per fidem.
Sermo cccxlvii . de timore dei, i .
Sermo cccxlviii . de timore dei, ii .
Sermo cccxlix . de charitate, et de caeco illuminato, i .
Sermo cccl . de charitate, ii .
Sermo cccli . de utilitate agendae poenitentiae, i .
Sermo ccclii . de utilitate agendae poenitentiae, ii.
Sermo ccclv . de vita et moribus clericorum suorum, i .
Sermo ccclvi . de vita et moribus clericorum suorum, ii .
Sermo ccclviii . de pace et charitate. carthagine habitus, ante collationem cum donatistis, ii.
Sermo ccclx . ad vigilias maximiani , de quodam donatista qui reversus est ad ecclesiam.
Sermo ccclxi . de resurrectione mortuorum, i .
Sermo ccclxii . de resurrectione mortuorum, ii.
Sermo ccclxiii . de cantico exodi . cap. xv, v . 1-21.
Classis v. sermones dubii. quos inter qui visi sunt minus referre augustinum, typis minutioribus exhibentur.
Sermo ccclxiv . de samsone . judic. capp. xiii-xvi.
Sermo ccclxv . de versu 7 psalmi xv, benedicam dominum, qui tribuit mihi intellectum, etc. .
Sermo ccclxvi . de psalmo xxii, dominus regit me, et nihil mihi deerit .
Sermo ccclxvii . de verbis evangelii lucae, cap. xvi, 19-31 ubi de divité et lazaro .
Sermo ccclxix . de nativitate domini, i .
Sermo ccclxx . de nativitate domini, ii .
Sermo ccclxxi . de nativitate domini, iii .
Sermo ccclxxii . de nativitate domini, iv .
Sermo ccclxxiii . de epiphania domini, i .
Sermo ccclxxiv . de epiphania domini, ii .
Sermo ccclxxv . de epiphania domini, iii .
Sermo ccclxxvi . dominica in octavis paschae .
Sermo ccclxxvii . in ascensione domini .
Sermo ccclxxviii . in die pentecostes .
Sermo ccclxxix . in nativitate joannis baptistae, i .
Sermo ccclxxx . in nativitate joannis baptistae, ii .
Sermo ccclxxxi . de natali apostolorum petri et pauli .
Sermo ccclxxxii . de sancto stephano .
Sermo ccclxxxiii . in die anniversaria ordinationis episcopalis .
Sermo ccclxxxiv . de trinitate, sive de scripturis veteribus et novis contra arianos .
Sermo ccclxxxv . de amore hominis in hominem .
Sermo ccclxxxvi . de dilectione inimicorum .
Sermo ccclxxxvii . de correptione proximi .
Sermo ccclxxxviii . de faciendis eleemosynis, i .
Sermo ccclxxxix . de faciendis eleemosynis, iii .
Sermo cccxc . de faciendis eleemosynis, iii .
Sermo cccxcii . ad conjugatos .
Sermo cccxciii . de poenitentibus .
Sermo cccxciv . de natali ss. perpetuae et felicitatis.
Sermo cccxcv . de ascensione domini, vi.
Sermo cccxcvi . in assumptione episcopi.
Sermo s. presbyteri eraclii, discipuli s. augustini, ipso praesente habitus .
Sermo s. presbyteri eraclii, discipuli s. augustini, ipso praesente habitus .
S. aurelii augustini sermonum quorumdam qui adhuc desiderantur fragmenta reperta in collectaneis eugypii, bedae, flori ac joannis romanae ecclesiae di
Ex sermone contra pelagianos, in eugypii tomo 2, cap. 287 aut 288 .
Ex sermone de passione domini, in collectione bedae et flori ad rom. v.
Item ex sermone de passione domini, beda et florus ad rom. xii.
Item ex sermone de passione, beda et florus ad rom. xv.
Item ex sermone de passione, beda et florus ad galat. vi.
Item ex sermone de passione, beda et florus ad ephes. iv.
Ex sermone de resurrectione domini, beda et florus ad rom. vi.
Ex sermone octavarum paschae, inter collectanea joannis diaconi in genesim nondum vulgata .
Ex sermone de quinquagesima resurrectionis, florus ad i cor. i.
Ex sermone de apostolo paulo, in conversione cujusdam fausti pagani, florus ad rom. xiv.
Ex sermone de natali sancti quadrati , beda nondum vulgatus ad ii cor. iv.
Item ex sermone de tribus virgis, beda nondum vulgatus ad i thess. ii.
Ex sermone de bono nuptiarum, beda et florus ad i cor. vii.
Ex sermone de verbis apostoli, non est nobis collucatio, etc. beda et florus ad ephes. vi.
Ex sermone de sabbato, florus ad ii cor. iii.
Ex sermone de calendis januariis contra paganos, joannes diaconus in leviticum.
Item ex sermone de calendis januariis contra paganos, joannes diaconus, ibid.
Appendix tomi quinti operum s. augustini complectens sermones supposititios, in quatuor classes subjecto nunc primum ordine digestos. prima classis co
Classis prima. de veteri et novo testamento.
Classis prima. de veteri et novo testamento.
Sermo primus . de ligno dignoscentiae boni et mali. gen. ii, 16, 17 .
Sermo ii . de vocatione abrahae, egredere de terra tua, etc. gen. xii, 1 .
Sermo iii . de beato abraham .
Sermo iv . de vacca, ariete vel capra trium annorum, turture quoque et columba. gen. xv, 9-17 .
Sermo v . de tribus viris qui beato abrahae apparuerunt. gen. xviii .
Sermo vi . de immolatione isaac, i .
Sermo vii . de immolatione isaac, ii .
Sermo viii . de puero abraham, qui missus est ad rebeccam .
Sermo ix . de sancta rebecca .
Sermo x . de conceptu rebeccae. gen. xxv .
Sermo xi . de beato jacob, i .
Sermo xii . de beato jacob, ii .
Sermo xiii . de beato joseph, i .
Sermo xiv . de beato joseph, ii .
Sermo xv . de beato joseph, iii .
Sermo xvii . de colluctatione aegyptiorum et israelitarum .
Sermo xx . de decem plagis aegyptiorum. exod. cap. vii-xii .
Sermo xxi . de decem plagis et decem praeceptis. exod. cap. vii-xii et cap. xx, v . 3, 17 .
Sermo xxii . de eo quod scriptum est, induravit dominus cor pharaonis. exod. cap. ix, v . 12 .
Sermo xxiii . de pharaonis saevitia et submersione. exod. capp. 1, v. xiv .
Sermo xxiv . de via trium dierum. exod. viii .
Sermo xxv . de amara aqua et manna. exod. capp. xv, xvi .
Sermo xxvi . de raphidin, de petra percussa, et de amalec. exod. xvii .
Sermo xxvii . de filiis israel .
Sermo xxviii . de exploratoribus et de botro .
Sermo xxxii . de serpente aeneo et de virga moysi .
Sermo xxxiii . de balaam et balac .
Sermo xxxvii . de david et isai patre suo, et de golia .
Sermo xxxviii . de plaga populi propter david, et de altaris aedificatione in area areuna jebusaei .
Sermo xxxix . de judicio salomonis inter duas meretrices: contra arianam haeresim .
Sermo xliii . de naaman syro .
Sermo xliv . de elisaeo et giezi puero .
Sermo xlv . de elisaeo, et securi in gurgite lapsa .
Sermo xlvi . de fame samariae .
Sermo xlvii . de beato tobia .
Sermo lii . de beato job, iii et de verbis psalmi xcvii, 5, 6, psallite domino in cithara, etc. .
Sermo liii . de verbis psalmi xlix, 20-23, sedens adversus fratrem tuum detrahebas, etc. .
Sermo lvii . de muliere forti et de ecclesia, in proverbiorum cap. xxxi, 10-31 .
Sermo lviii . in eumdem locum proverbiorum, cap. xxxi, v . 10-31 .
Sermo lix . de tribus pueris missis in fornacem ignis .
Sermo lxi . de pace, in illud evangelii matthaei cap. v, v . 9, felices pacifici, etc. .
Sermo lxv . rursum in matthaei cap. vi, 9-13: de oratione dominica .
Sermo lxvi . de verbis evangelii matthaei, cap. vii, 1-5, nolite judicare, ut non judicemini, etc. .
Sermo lxviii . de eisdem verbis evangelii matthaei, cap. vii, 13, 14, lata et spatiosa est via, etc.
Sermo lxx . de verbis evangelii matthaei, cap. xi, 25-30, confiteor tibi, pater, etc. .
Sermo lxxv . de verbis evangelii matthaei, capp. xxiv, 19, vae praegnantibus et nutrientibus, etc. .
Sermo lxxvii . de verbis evangelii matthaei, cap. xxv, 34-43, venite, benedicti patris, etc. .
Sermo lxxxvii . de verbis evangelii lucae, cap. xiii, 18, 19, cui simile est regnum dei, etc. .
Sermo lxxxviii . rursum de verbis evangelii lucae, cap. xii, 18, 19, cui simile est regnum, etc. .
Sermo xc . de verbis evangelii joannis, cap. ii, 1-10, die tertia nuptiae fiebant, etc. .
Sermo xcii . item in joannis cap. ii, 1-10, de nuptiis in cana galilaeae .
Sermo xcvi . rursus in evangelii joannis cap. xi, 1-44, de suscitatione lazari .
Sermo xcviii . de iisdem verbis evangelii joannis, cap. xiv, 27 .
Sermo xcix . de verbis actuum, cap. iii, 1-8, petrus et joannes ascendebant in templum, etc. .
Sermo civ . de verbis apostoli, i cor. cap. iii, 11-15, fundamentum aliud nemo potest ponere, etc. .
Sermo cx . de eisdem verbis apostoli, ii cor. cap. v, 10 .
Sermo cxiv . de verbis apostoli, ad hebr. cap. xii, 1, tantam habentes et nos nubem testium, etc. .
Appendicis classis ii. sermones de tempore.
Appendicis classis ii. sermones de tempore.
Sermo cxv . de adventu domini, i .
Sermo cxvi . de adventu domini, ii .
Sermo cxvii . in natali domini, i .
Sermo cxviii . in natali domini, ii .
Sermo cxix . in natali domini, iii .
Sermo cxx . in natali domini, iv .
Sermo cxxi . in natali domini, v .
Sermo cxxii . in natali domini, vi .
Sermo cxxiii . in natali domini, vii .
Sermo cxxiv . in natali domini, viii .
Sermo cxxv . in natali domini, ix .
Sermo cxxvi . in natali domini, x .
Sermo cxxvii . in natali domini, xi .
Sermo cxxviii . in natali domini, xii .
Sermo cxxix . de calendis januariis, i .
Sermo cxxx . de calendis januariis, ii .
Sermo cxxxi . in epiphania domini, i .
Sermo cxxxii . in epiphania domini, ii .
Sermo cxxxiii . in epiphania domini, iii .
Sermo cxxxiv . in epiphania domini, iv .
Sermo cxxxv . in epiphania domini, v .
Sermo cxxxvi . in epiphania domini, vi .
Sermo cxxxvii . in epiphania domini, vii .
Sermo cxxxviii . in epiphania domini, viii .
Sermo cxxxix . in epiphania domini, ix.
Sermo cxl . in quadragesima, i .
Sermo cxli . in quadragesima , ii.
Sermo cxlii . in quadragesima, iii .
Sermo cxliii . in quadragesima, iv .
Sermo cxliv . in quadragesima, v .
Sermo cxlv . in quadragesima, vi .
Sermo cxlvi . in quadragesima, vi .
Sermo cxlvii . in quadragesima, viii .
Sermo cxlviii . in quadragesima, ix .
Sermo cl . de passione domini, i .
Sermo cli . de passione domini, ii .
Sermo clii . de passione domini iii et de susanna .
Sermo cliii . de passione domini, iv .
Sermo cliv . de passione domini, v et de beato latrone .
Sermo clv . de passione domini, vi seu de cruce et latrone .
Sermo clvi . de passione domini, vii .
Sermo clviii . in vigilia paschae , ii.
Sermo clxvi . in pascha, viii .
Sermo clxvii . in pascha, ix .
Sermo clxviii . in pascha, x .
Sermo clxxi . in pascha, xiii. de resurrectione mortuorum .
Sermo clxxii . dominica in octavis paschae, ad neophytos .
Sermo clxxiii . de letania, i .
Sermo clxxiv . de letania, ii .
Sermo clxxv . de letania , iii.
Sermo clxxvi . in ascensione domini, i .
Sermo clxxvii . in ascensione domini, ii .
Sermo clxxviii . in christo divina et humana natura. in ascensione domini, iii .
Sermo clxxix . in ascensione domini, iv .
Sermo clxxx . in ascensione domini, v .
Sermo clxxxi . in ascensione domini, vi .
Sermo clxxxii . in pentecoste, i .
Sermo clxxxiii . in pentecoste, ii .
Sermo clxxxiv . in pentecoste , iii.
Sermo clxxxv . in pentecoste, iv .
Sermo clxxxvi . in pentecoste, v .
Sermo clxxxvii . in pentecoste, vi .
Appendicis classis iii. sermones de sanctis.
Appendicis classis iii. sermones de sanctis.
Sermo clxxxviii . in festo s. vincentii .
Sermo clxxxix . in festo conversionis s. pauli .
Sermo cxc . in cathedra s. petri, i .
Sermo cxci . in cathedra s. petri, ii.
Sermo cxcii . in cathedra s. petri, iii .
Sermo cxciii . de annuntiatione dominica, i .
Sermo cxciv . de annuntiatione dominica, ii .
Sermo cxcv . de annuntiatione dominica, iii .
Sermo cxcvi . in natali joannis baptistae, i .
Sermo cxcvii . in natali joannis baptistae .
Sermo cxcviii . in natali joannis baptistae, iii .
Sermo cxcix . in natali joannis baptistae, iv .
Sermo cc . in natali joannis baptistae, v .
Sermo cci . in natali apostolorum petri et pauli, i .
Sermo ccii . in natali apostolorum petri et pauli, ii .
Sermo cciii . in natali apostolorum petri et pauli, iii .
Sermo cciv . in natali apostolorum petri et pauli, iv .
Sermo ccv . in natali apostolorum petri et pauli, v .
Sermo ccvi . in natali sancti laurentii, i .
Sermo ccvii . in natali sancti laurentii, ii .
Sermo ccviii . in festo assumptionis b. mariae .
Sermo ccix . in festo omnium sanctorum .
Sermo ccx . in natali sancti stephani protomartyris, i .
Sermo ccxi . in natali sancti stephani, ii .
Sermo ccxii * . in natali sancti stephani, iii .
Sermo ccxiii . in natali sancti stephani, iv .
Sermo ccxiv . in natali sancti stephani, v .
Sermo ccxv . in natali sancti stephani, vi .
Sermo ccxvi . in natali sancti stephani, vii .
Sermo ccxvii . in natali sancti stephani, viii .
Sermo ccxviii . in natali sanctorum innocentium i, .
Sermo ccxix . in natali sanctorum innocentium ii, .
Sermo ccxx . in natali sanctorum innocentium, iii .
Sermo ccxxii . de sanctis apostolis .
Sermo ccxxiii . de uno sancto martyre .
Sermo ccxxiv . de martyribus, i .
Sermo ccxxv de martyribus, ii .
Sermo ccxxvi . de martyribus, iii .
Sermo ccxxvii . de martyribus, iv .
Sermo ccxxviii . in festivitate virginum de lectione evangelica.
Sermo ccxxix . in dedicatione ecclesiae vel altaris consecratione, i .
Sermo ccxxx . in dedicatione ecclesiae vel altaris consecratione, ii .
Appendicis classis iv. sermones de diversis.
Appendicis classis iv. sermones de diversis.
Sermo ccxxxii . de sancta trinitate .
Sermo ccxxxiii . de fide catholica, i .
Sermo ccxxxiv . de fide catholica, ii .
Sermo ccxxxv . de fide catholica, iii .
Sermo ccxxxvi . de fide catholica, iv .
Sermo ccxxxvii . de symbolo, i: ac de deitate et omnipotentia patris .
Sermo ccxlii . de symbolo, vi: ad competentes .
Sermo ccxliii . de symbolo, vii .
Sermo ccxliv . de symboli fide et bonis moribus .
Sermo ccxlv . de mysterio trinitatis et incarnationis, i .
Sermo ccxlvi . de mysterio trinitatis et incarnationis, ii .
Sermo ccxlvii . quare natus et passus sit christus .
Sermo ccxlviii . de sepultura domini .
Sermo ccxlix . de extremo judicio, i .
Sermo ccl . de judicio extremo, ii .
Sermo ccli . de judicio extremo, iii .
Sermo ccliv . de confessione peccatorum, et poenitentia .
Sermo cclxi . admonitio de illis qui publicam poenitentiam petunt.
Sermo cclxii . de poenitentia.
Sermo cclxiv . expositio fidei, et interpretatio nominis ejus.
Sermo cclxv . de christiano nomine cum operibus non christianis .
Sermo cclxvi . quales sint christiani boni, et quales mali .
Sermo cclxvii . ad competentes exhortatorius .
Sermo cclxviii . de mandatis dei servandis .
Sermo cclxxii . de diligendis inimicis, i .
Sermo cclxxiii . de diligendis inimicis, ii .
Sermo cclxxv . quare sancti viri et justi in hoc saeculo in peccatoribus vindicaverint .
Sermo cclxxvi . de dilectione parentum, et de decimis.
Sermo cclxxvii . de reddendis decimis .
Sermo cclxxviii . de auguriis .
Sermo cclxxix . de martyribus vel phylacteriis .
Sermo cclxxx . de dominica et aliis diebus festis pie celebrandis .
Sermo cclxxxii . admonitio ut populus ad integrum missas perexspectet.
Sermo cclxxxiii . admonitio orandum esse attente, et de sermonibus otiosis.
Sermo cclxxxiv . de quadam psallendi consuetudine, in die epiphaniae .
Sermo cclxxxv . de ritu psallendi, etc. .
Sermo cclxxxvi . ut genua flectantur in oratione, et de verbis otiosis vitandis.
Sermo cclxxxvii . de periculo sacerdotis et de raptorum correptione .
Sermo cclxxxix . de castitate .
Sermo ccxci . de castitate et munditia .
Sermo ccxcii . de castitate conjugali .
Sermo ccxciii . de incauta familiaritate extranearnm mulierum .
Sermo ccxciv . admonitio ut ebrietatis malum totis viribus caveatur .
Sermo ccxcv . admonitio contra ebrietatis malum .
Sermo ccxcvii . de humilitate et timore domini .
Sermo ccxcviii . de adversitate temporali .
Sermo ccxcix . de esuriendo et sitiendo dei verbo.
Sermo ccc . qualiter excipiendum dei verbum .
Sermo cccii . de studio sapientiae, lectione et meditatione legis dei .
Sermo ccciii admonitio populi ut lectiones divinas audire studeant, etc.
Sermo ccciv . de misericordia, et indulgentia .
Sermo cccvii . de similitudine ulmi et vitis, seu, quid sibi invicem conferans divers et pauper
Sermo cccxii . de eleemosyna .
Sermo cccxiv . de erepto energumeno.
Sermo cccxvi . de sancto laurentio .
Sermo cccxvii . in natali martyrum massae candidae .
Index rerum quae in hoc quinto volumine continentur.
Index rerum quae in hoc quinto volumine continentur.
S. augustini episcopi sermonum ordo novus cum ordine veteri comparatus.
S. augustini episcopi sermonum ordo novus cum ordine veteri comparatus.
Augustini sermones de scripturis.
Appendix. sermones de scripturis.
S. augustini episcopi sermonum ordo vetus cum ordine novo comparatus.
S. augustini episcopi sermonum ordo vetus cum ordine novo comparatus.
In fine tomi xi editionis benedictinae, praeter haud pauca additamenta ad praesentem tomum v pertinentia, quae nos in decursu voluminis loco suo natur
Sermo XCI . Rursum in Joannis cap. II, 1-10, de sex hydriis aquae mutatae in vinum in nuptiis Cana Galilaeae.
1. Hydriae sex, sex mundi aetates. Sex hominum aetates. Hydriae istae mysteriis Christi plenae. Sicut jam aliquando charitati vestrae suggessimus, fratres charissimi, sex illae hydriae, quas modo Evangelica lectio memoravit, et quarum aqua in vinum mutata est, sex aetates mundi istius figurabant. Et ut soletis audire, una aetas impleta est ab Adam usque ad Noe; secunda, a Noe usque ad Abraham; etiam sicut evangelista commemorat; tertia, ab Abraham usque ad David; quarta, a David usque ad transmigrationem Babyloniae; quinta, a transmigratione Babyloniae usque ad Joannem Baptistam; a Joanne Baptista et ab adventu Domini Salvatoris sexta aetas agitur (Matth. I.) Quae res etiam in humanae vitae cursu evidenter agnoscitur. Primus enim gradus est, quasi prima aetas, infantia; secunda, pueritia; tertia, adolescentia; quarta, juventus; quinta, senectus; sexta est illa permatura, quae etiam decrepita dicitur. Non ergo tibi mirum videatur, quando audis mundum istum sex aetatibus consummari; cum hoc videas etiam hominum aetatibus adimpleri. In istis sex aetatibus mundi, quasi in sex hydriis prophetia non defuit. Plenae ergo erant istae hydriae mysteriis Veteris Testamenti: sed quando in illis Christus non intelligebatur, non ex ipsis vinum, sed aqua bibebatur.
2. Christus in Adam. Prima ergo hydria impleta est temporibus Adam, quando Dominus emisit soporem in eo, et tulit unam de costis ejus, et fabricatus est eam in mulierem (Gen. II, 21, 22) . Quid enim aliud tunc significavit, nisi passionem Domini Salvatoris? Dormit Adam, et de latere ejus tollitur costa, fabricatur Eva: inclinato capite dormivit in cruce Christus, et de latere ejus formatur Ecclesia. Cum enim percussus est in latere, exivit sanguis et aqua (Joan. XIX, 30, 34) ; sanguis redemptionis, et aqua Baptismatis. Quasi revera, fratres, non potuit Deus inde facere Evam, unde fecerat et Adam. Sed jam tunc in illo vetere Adam, de cujus costa fabricata est Eva, novus Adam significabatur, de cujus latere formanda erat Ecclesia. Sed haec prophetia, quia in illa Judaeorum populus Christum non intelligebat, non vinum, sed aquam sapiebat.
3. In Noe. Secunda hydria impleta est in Noe, cujus temporibus ita per mysterium arcae vel diluvii genus humanum salvatur (Gen. VI, et seq.) , quomodo per 1921 crucis vel Baptismi sacramentum in adventu Domini Salvatoris de aeterna morte totus mundus eripitur.
4. In Abraham. Tertia hydria impleta est in Abraham, cui Dominus jussit ut ad similitudinem Domini Salvatoris filium suum offerret in holocaustum (Gen. XXII, 1- 19) . Nam quomodo beatus Isaac ad locum holocausti lignum ipse portavit; ita et verus Isaac ad locum passionis ipse sibi crucis patibulum bajulavit (Joan. XIX, 17) .
5. David in multis Christum figuravit. Quarta hydria impleta est in David, qui et in humilitate, et in mansuetudine, et in multis tribulationibus Christum Dominum figuravit. Inter reliqua quae per eum Dominus loqui dignatus est, etiam hoc clamavit: Surge, Domine, judicare terram. Cui dicitur, Surge, nisi ei qui obdormivit? Surge, inquit, Domine, judicare terram. Dormisti judicatus a terra; surge, ut judices terram: ut in te impleatur, quod Scriptura praedixit, Quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus (Psal. LXXXI, 8) .
6. Prophetia de Christo in Daniele. Quinta hydria impleta est temporibus Danielis, qui se dixit vidisse praecisum lapidem de monte sine manibus, et crevisse ipsum lapidem, et implesse universam faciem terrae (Dan. II, 34, 35) . Videte, fratres, quia mons ille, unde lapis praecisus est, implevit omnem terram. Mons ille significat regnum Judaeorum; de quo monte praecisus est lapis, id est, natus est Christus: quod autem ait, Sine manibus, hoc intelligitur, quia sine opere nuptiali; in manibus enim opera intelliguntur. Mons ergo ille, hoc est, regnum Judaeorum, non implevit terram; quia antequam veniret Christus, notus erat tantum in Judaea Deus. Postquam vero Christus venit, ita gratia sua universum implevit mundum, ut in omnem terram exiret sonus Apostolorum, et in fines orbis terrae verba eorum.
7. De vocatione Gentium in Joanne. Lapides, Gentes. Lex Christum non intelligentibus, aqua; secus, vinum. Sexta hydria impleta est per beatum Joannem Baptistam. Ipse enim cum vidisset ad baptismum suum venire Judaeos, dixit ad eos: Progenies viperarum, quis vobis ostendit fugere a ventura ira? Facite fructus dignos poenitentiae. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae (Matth. III, 7-9) . Quos enim intelligi voluit lapides, ex quibus suscitari possent filii Abrahae; quos utique, nisi omnes Gentes? Et quare omnes Gentes lapides erant? Quomodo lapides non erant, qui lapides colebant? Sed dicit aliquis, Etsi aliqui lapides colebant, numquid ideo lapides sunt? Audi Scripturam dicentem: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis (Psal. CXIII, 8) . Istae ergo sex aetates mundi, velut sex hydriae, impletae sunt a ministris, id est, a Patriarchis et Prophetis. Veniens ergo Christus, non illam aquam jactavit, et aliam misit; sed illam ipse in vinum convertit. Quare hoc? Quia non venerat Legem solvere, sed adimplere. Non repulit Vetus Testamentum, et sic condidit Novum: sed illud quod in littera Legis aquam sapiebat, dum spiritualiter intelligi fecit, aquam in vinum convertit.
8. Discipuli post Christi mortem infideles. Denique in tantum ante adventum Christi Vetus Testamentum aqua erat, ita ut qui eum legebant, et Christum non intelligebant, ab ipso Domino Christo stulti appellarentur. Nam post passionem Domini nostri iter agentibus duobus discipulis, et ad castellum nomine Emmaus ire volentibus, junxit se illis Dominus et Salvator, et dixit ad eos: Qui sunt hi sermones, quos confertis ad invicem ambulantes, et estis tristes? At illi inter reliqua dixerunt: De Jesu Nazareno, qui fuit vir propheta, potens in opere et sermone. O beati discipuli! ita in vobis infirmata est fides, ut prophetam dicatis Dominum Prophetarum? Numquid taliter audistis beatum Petrum apostolum confiteri? Non recolitis quid Domino interroganti responderit Petrus? Tu, inquit, es Christus Filius Dei vivi (Matth. XVI, 16) . Ille Filium Dei vivi confessus est; et vos creditis fuisse prophetam? 1922 Licet et hoc nomen conveniat Domino Salvatori, secundum quod Moyses ait: Prophetam vobis suscitabit Dominus vester, tanquam me ipsum audietis. Erit autem omnis anima quae non audierit Prophetam illum, exterminabitur de plebe (Deut. XVIII, 18, 19) ; tamen quando hoc discipuli illi dicebant, verum Deum esse Christum omnimodis non credebant. Denique videte quid dixerunt: Nos, inquit, sperabamus quia ipse esset redempturus Israel. O discipuli, sperabatis; jam desperastis? Latro dicit in cruce, Memento mei, Domine, cum veneris in regnum tuum: et vos dicitis; Nos autem sperabamus. Ecce vos non credebatis vel resurrecturum; et latro credidit etiam regnaturum. Cum ergo in discipulis ita refrigerasset fides, ut talia loquerentur, respondit Dominus: O stulti et tardi corde ad credendum (Luc. XXIV, 13-25) . Quare stulti erant? Quia adhuc aquam bibebant: adhuc Christus aquam spiritualiter in vinum converti non fecerat.
9. Metretae binae vel ternae, Trinitatis mysterium et praecepta charitatis.—Capientes singulae metretas binas vel ternas. Non enim dixit, Aliae capiebant binas, aliae ternas; sed de omnibus dixit, quia capiebant singulae metretas binas vel ternas. Et quia secundum litteram hoc intelligi non potest, videamus quid spiritualiter in illis sentire possimus. Jam enim supra diximus, quod aqua illa quae erat in hydriis, prophetia vel Vetus Testamentum possit intelligi: quare ergo metretas binas vel ternas? Sine dubio propter mysterium Trinitatis. Quare etiam vel binas? Propter duo praecepta dilectionis. In Lege enim et Prophetis non solum mysterium Trinitatis agnoscitur, sed etiam duo praecepta charitatis assidue praedicantur. Videamus tamen si et in Evangelio possimus invenire metretas binas vel ternas. Ego, inquit, et Pater unum sumus (Joan. X, 30) ; ecce habes binas. Da vel ternas. Ite, inquit, baptizate omnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti (Matth. XXVIII, 19) ; ecce habes ternas.
10. Qualiter fervor animi fovendus. Unde, fratres dilectissimi, quia hoc quod fecit in Apostolis Christus, etiam in nobis implere dignatus est; ut qui per infidelitatem tepidi eramus et frigidi, per fidem ferventes esse mereamur in opere Dei, cum ipsius adjutorio, quantum possumus, laboremus, ut usque in finem bonorum operum perseverantiam tenere mereamur; et ita in lectionibus sanctarum Scripturarum nos exercere jugiter studeamus, ut cum Propheta dicere possimus, Potasti nos vino compunctionis (Psal. LIX, 5) ; et iterum, Calix tuus inebrians quam praeclarus est (Psal. XXII, 5) ! Sicut enim per amorem Dei aqua nostra in vinum conversa est; ita e contrario timere debemus, ne amando mundum, et ejus concupiscentias diligendo, vinum nostrum convertatur in aquam. Et ideo quantum possumus, bonis operibus insistentes, Dei misericordiam deprecemur; ut in nobis opera vel beneficia sua ipse pro sua pietate custodiat: qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus in saecula saeculorum. Amen.