Patrologiae cursus completus
Elenchus operum quae in hoc quinto tomo continentur.
Elenchus operum quae in hoc quinto tomo continentur.
S. aurelii augustini hipponensis episcopi sermones ad populum.
S. aurelii augustini hipponensis episcopi sermones ad populum.
Classis iv. de diversis.
Sermo cccxli . de eo quod christus tribus modis in scripturis intelligitur contra arianos habitus .
Sermo cccxlii . de sacrificio vespertino . in quo explicatur initium evangelii joannis.
Sermo cccxliii . de susanna et joseph: cum exhortatione ad castitatem .
Sermo cccxliv . de amore dei et amore seculi .
Sermo cccxlv . de contemptu mundi.
Sermo cccxlvi . de peregrinatione nostra in hac vita, per fidem.
Sermo cccxlvii . de timore dei, i .
Sermo cccxlviii . de timore dei, ii .
Sermo cccxlix . de charitate, et de caeco illuminato, i .
Sermo cccl . de charitate, ii .
Sermo cccli . de utilitate agendae poenitentiae, i .
Sermo ccclii . de utilitate agendae poenitentiae, ii.
Sermo ccclv . de vita et moribus clericorum suorum, i .
Sermo ccclvi . de vita et moribus clericorum suorum, ii .
Sermo ccclviii . de pace et charitate. carthagine habitus, ante collationem cum donatistis, ii.
Sermo ccclx . ad vigilias maximiani , de quodam donatista qui reversus est ad ecclesiam.
Sermo ccclxi . de resurrectione mortuorum, i .
Sermo ccclxii . de resurrectione mortuorum, ii.
Sermo ccclxiii . de cantico exodi . cap. xv, v . 1-21.
Classis v. sermones dubii. quos inter qui visi sunt minus referre augustinum, typis minutioribus exhibentur.
Sermo ccclxiv . de samsone . judic. capp. xiii-xvi.
Sermo ccclxv . de versu 7 psalmi xv, benedicam dominum, qui tribuit mihi intellectum, etc. .
Sermo ccclxvi . de psalmo xxii, dominus regit me, et nihil mihi deerit .
Sermo ccclxvii . de verbis evangelii lucae, cap. xvi, 19-31 ubi de divité et lazaro .
Sermo ccclxix . de nativitate domini, i .
Sermo ccclxx . de nativitate domini, ii .
Sermo ccclxxi . de nativitate domini, iii .
Sermo ccclxxii . de nativitate domini, iv .
Sermo ccclxxiii . de epiphania domini, i .
Sermo ccclxxiv . de epiphania domini, ii .
Sermo ccclxxv . de epiphania domini, iii .
Sermo ccclxxvi . dominica in octavis paschae .
Sermo ccclxxvii . in ascensione domini .
Sermo ccclxxviii . in die pentecostes .
Sermo ccclxxix . in nativitate joannis baptistae, i .
Sermo ccclxxx . in nativitate joannis baptistae, ii .
Sermo ccclxxxi . de natali apostolorum petri et pauli .
Sermo ccclxxxii . de sancto stephano .
Sermo ccclxxxiii . in die anniversaria ordinationis episcopalis .
Sermo ccclxxxiv . de trinitate, sive de scripturis veteribus et novis contra arianos .
Sermo ccclxxxv . de amore hominis in hominem .
Sermo ccclxxxvi . de dilectione inimicorum .
Sermo ccclxxxvii . de correptione proximi .
Sermo ccclxxxviii . de faciendis eleemosynis, i .
Sermo ccclxxxix . de faciendis eleemosynis, iii .
Sermo cccxc . de faciendis eleemosynis, iii .
Sermo cccxcii . ad conjugatos .
Sermo cccxciii . de poenitentibus .
Sermo cccxciv . de natali ss. perpetuae et felicitatis.
Sermo cccxcv . de ascensione domini, vi.
Sermo cccxcvi . in assumptione episcopi.
Sermo s. presbyteri eraclii, discipuli s. augustini, ipso praesente habitus .
Sermo s. presbyteri eraclii, discipuli s. augustini, ipso praesente habitus .
S. aurelii augustini sermonum quorumdam qui adhuc desiderantur fragmenta reperta in collectaneis eugypii, bedae, flori ac joannis romanae ecclesiae di
Ex sermone contra pelagianos, in eugypii tomo 2, cap. 287 aut 288 .
Ex sermone de passione domini, in collectione bedae et flori ad rom. v.
Item ex sermone de passione domini, beda et florus ad rom. xii.
Item ex sermone de passione, beda et florus ad rom. xv.
Item ex sermone de passione, beda et florus ad galat. vi.
Item ex sermone de passione, beda et florus ad ephes. iv.
Ex sermone de resurrectione domini, beda et florus ad rom. vi.
Ex sermone octavarum paschae, inter collectanea joannis diaconi in genesim nondum vulgata .
Ex sermone de quinquagesima resurrectionis, florus ad i cor. i.
Ex sermone de apostolo paulo, in conversione cujusdam fausti pagani, florus ad rom. xiv.
Ex sermone de natali sancti quadrati , beda nondum vulgatus ad ii cor. iv.
Item ex sermone de tribus virgis, beda nondum vulgatus ad i thess. ii.
Ex sermone de bono nuptiarum, beda et florus ad i cor. vii.
Ex sermone de verbis apostoli, non est nobis collucatio, etc. beda et florus ad ephes. vi.
Ex sermone de sabbato, florus ad ii cor. iii.
Ex sermone de calendis januariis contra paganos, joannes diaconus in leviticum.
Item ex sermone de calendis januariis contra paganos, joannes diaconus, ibid.
Appendix tomi quinti operum s. augustini complectens sermones supposititios, in quatuor classes subjecto nunc primum ordine digestos. prima classis co
Classis prima. de veteri et novo testamento.
Classis prima. de veteri et novo testamento.
Sermo primus . de ligno dignoscentiae boni et mali. gen. ii, 16, 17 .
Sermo ii . de vocatione abrahae, egredere de terra tua, etc. gen. xii, 1 .
Sermo iii . de beato abraham .
Sermo iv . de vacca, ariete vel capra trium annorum, turture quoque et columba. gen. xv, 9-17 .
Sermo v . de tribus viris qui beato abrahae apparuerunt. gen. xviii .
Sermo vi . de immolatione isaac, i .
Sermo vii . de immolatione isaac, ii .
Sermo viii . de puero abraham, qui missus est ad rebeccam .
Sermo ix . de sancta rebecca .
Sermo x . de conceptu rebeccae. gen. xxv .
Sermo xi . de beato jacob, i .
Sermo xii . de beato jacob, ii .
Sermo xiii . de beato joseph, i .
Sermo xiv . de beato joseph, ii .
Sermo xv . de beato joseph, iii .
Sermo xvii . de colluctatione aegyptiorum et israelitarum .
Sermo xx . de decem plagis aegyptiorum. exod. cap. vii-xii .
Sermo xxi . de decem plagis et decem praeceptis. exod. cap. vii-xii et cap. xx, v . 3, 17 .
Sermo xxii . de eo quod scriptum est, induravit dominus cor pharaonis. exod. cap. ix, v . 12 .
Sermo xxiii . de pharaonis saevitia et submersione. exod. capp. 1, v. xiv .
Sermo xxiv . de via trium dierum. exod. viii .
Sermo xxv . de amara aqua et manna. exod. capp. xv, xvi .
Sermo xxvi . de raphidin, de petra percussa, et de amalec. exod. xvii .
Sermo xxvii . de filiis israel .
Sermo xxviii . de exploratoribus et de botro .
Sermo xxxii . de serpente aeneo et de virga moysi .
Sermo xxxiii . de balaam et balac .
Sermo xxxvii . de david et isai patre suo, et de golia .
Sermo xxxviii . de plaga populi propter david, et de altaris aedificatione in area areuna jebusaei .
Sermo xxxix . de judicio salomonis inter duas meretrices: contra arianam haeresim .
Sermo xliii . de naaman syro .
Sermo xliv . de elisaeo et giezi puero .
Sermo xlv . de elisaeo, et securi in gurgite lapsa .
Sermo xlvi . de fame samariae .
Sermo xlvii . de beato tobia .
Sermo lii . de beato job, iii et de verbis psalmi xcvii, 5, 6, psallite domino in cithara, etc. .
Sermo liii . de verbis psalmi xlix, 20-23, sedens adversus fratrem tuum detrahebas, etc. .
Sermo lvii . de muliere forti et de ecclesia, in proverbiorum cap. xxxi, 10-31 .
Sermo lviii . in eumdem locum proverbiorum, cap. xxxi, v . 10-31 .
Sermo lix . de tribus pueris missis in fornacem ignis .
Sermo lxi . de pace, in illud evangelii matthaei cap. v, v . 9, felices pacifici, etc. .
Sermo lxv . rursum in matthaei cap. vi, 9-13: de oratione dominica .
Sermo lxvi . de verbis evangelii matthaei, cap. vii, 1-5, nolite judicare, ut non judicemini, etc. .
Sermo lxviii . de eisdem verbis evangelii matthaei, cap. vii, 13, 14, lata et spatiosa est via, etc.
Sermo lxx . de verbis evangelii matthaei, cap. xi, 25-30, confiteor tibi, pater, etc. .
Sermo lxxv . de verbis evangelii matthaei, capp. xxiv, 19, vae praegnantibus et nutrientibus, etc. .
Sermo lxxvii . de verbis evangelii matthaei, cap. xxv, 34-43, venite, benedicti patris, etc. .
Sermo lxxxvii . de verbis evangelii lucae, cap. xiii, 18, 19, cui simile est regnum dei, etc. .
Sermo lxxxviii . rursum de verbis evangelii lucae, cap. xii, 18, 19, cui simile est regnum, etc. .
Sermo xc . de verbis evangelii joannis, cap. ii, 1-10, die tertia nuptiae fiebant, etc. .
Sermo xcii . item in joannis cap. ii, 1-10, de nuptiis in cana galilaeae .
Sermo xcvi . rursus in evangelii joannis cap. xi, 1-44, de suscitatione lazari .
Sermo xcviii . de iisdem verbis evangelii joannis, cap. xiv, 27 .
Sermo xcix . de verbis actuum, cap. iii, 1-8, petrus et joannes ascendebant in templum, etc. .
Sermo civ . de verbis apostoli, i cor. cap. iii, 11-15, fundamentum aliud nemo potest ponere, etc. .
Sermo cx . de eisdem verbis apostoli, ii cor. cap. v, 10 .
Sermo cxiv . de verbis apostoli, ad hebr. cap. xii, 1, tantam habentes et nos nubem testium, etc. .
Appendicis classis ii. sermones de tempore.
Appendicis classis ii. sermones de tempore.
Sermo cxv . de adventu domini, i .
Sermo cxvi . de adventu domini, ii .
Sermo cxvii . in natali domini, i .
Sermo cxviii . in natali domini, ii .
Sermo cxix . in natali domini, iii .
Sermo cxx . in natali domini, iv .
Sermo cxxi . in natali domini, v .
Sermo cxxii . in natali domini, vi .
Sermo cxxiii . in natali domini, vii .
Sermo cxxiv . in natali domini, viii .
Sermo cxxv . in natali domini, ix .
Sermo cxxvi . in natali domini, x .
Sermo cxxvii . in natali domini, xi .
Sermo cxxviii . in natali domini, xii .
Sermo cxxix . de calendis januariis, i .
Sermo cxxx . de calendis januariis, ii .
Sermo cxxxi . in epiphania domini, i .
Sermo cxxxii . in epiphania domini, ii .
Sermo cxxxiii . in epiphania domini, iii .
Sermo cxxxiv . in epiphania domini, iv .
Sermo cxxxv . in epiphania domini, v .
Sermo cxxxvi . in epiphania domini, vi .
Sermo cxxxvii . in epiphania domini, vii .
Sermo cxxxviii . in epiphania domini, viii .
Sermo cxxxix . in epiphania domini, ix.
Sermo cxl . in quadragesima, i .
Sermo cxli . in quadragesima , ii.
Sermo cxlii . in quadragesima, iii .
Sermo cxliii . in quadragesima, iv .
Sermo cxliv . in quadragesima, v .
Sermo cxlv . in quadragesima, vi .
Sermo cxlvi . in quadragesima, vi .
Sermo cxlvii . in quadragesima, viii .
Sermo cxlviii . in quadragesima, ix .
Sermo cl . de passione domini, i .
Sermo cli . de passione domini, ii .
Sermo clii . de passione domini iii et de susanna .
Sermo cliii . de passione domini, iv .
Sermo cliv . de passione domini, v et de beato latrone .
Sermo clv . de passione domini, vi seu de cruce et latrone .
Sermo clvi . de passione domini, vii .
Sermo clviii . in vigilia paschae , ii.
Sermo clxvi . in pascha, viii .
Sermo clxvii . in pascha, ix .
Sermo clxviii . in pascha, x .
Sermo clxxi . in pascha, xiii. de resurrectione mortuorum .
Sermo clxxii . dominica in octavis paschae, ad neophytos .
Sermo clxxiii . de letania, i .
Sermo clxxiv . de letania, ii .
Sermo clxxv . de letania , iii.
Sermo clxxvi . in ascensione domini, i .
Sermo clxxvii . in ascensione domini, ii .
Sermo clxxviii . in christo divina et humana natura. in ascensione domini, iii .
Sermo clxxix . in ascensione domini, iv .
Sermo clxxx . in ascensione domini, v .
Sermo clxxxi . in ascensione domini, vi .
Sermo clxxxii . in pentecoste, i .
Sermo clxxxiii . in pentecoste, ii .
Sermo clxxxiv . in pentecoste , iii.
Sermo clxxxv . in pentecoste, iv .
Sermo clxxxvi . in pentecoste, v .
Sermo clxxxvii . in pentecoste, vi .
Appendicis classis iii. sermones de sanctis.
Appendicis classis iii. sermones de sanctis.
Sermo clxxxviii . in festo s. vincentii .
Sermo clxxxix . in festo conversionis s. pauli .
Sermo cxc . in cathedra s. petri, i .
Sermo cxci . in cathedra s. petri, ii.
Sermo cxcii . in cathedra s. petri, iii .
Sermo cxciii . de annuntiatione dominica, i .
Sermo cxciv . de annuntiatione dominica, ii .
Sermo cxcv . de annuntiatione dominica, iii .
Sermo cxcvi . in natali joannis baptistae, i .
Sermo cxcvii . in natali joannis baptistae .
Sermo cxcviii . in natali joannis baptistae, iii .
Sermo cxcix . in natali joannis baptistae, iv .
Sermo cc . in natali joannis baptistae, v .
Sermo cci . in natali apostolorum petri et pauli, i .
Sermo ccii . in natali apostolorum petri et pauli, ii .
Sermo cciii . in natali apostolorum petri et pauli, iii .
Sermo cciv . in natali apostolorum petri et pauli, iv .
Sermo ccv . in natali apostolorum petri et pauli, v .
Sermo ccvi . in natali sancti laurentii, i .
Sermo ccvii . in natali sancti laurentii, ii .
Sermo ccviii . in festo assumptionis b. mariae .
Sermo ccix . in festo omnium sanctorum .
Sermo ccx . in natali sancti stephani protomartyris, i .
Sermo ccxi . in natali sancti stephani, ii .
Sermo ccxii * . in natali sancti stephani, iii .
Sermo ccxiii . in natali sancti stephani, iv .
Sermo ccxiv . in natali sancti stephani, v .
Sermo ccxv . in natali sancti stephani, vi .
Sermo ccxvi . in natali sancti stephani, vii .
Sermo ccxvii . in natali sancti stephani, viii .
Sermo ccxviii . in natali sanctorum innocentium i, .
Sermo ccxix . in natali sanctorum innocentium ii, .
Sermo ccxx . in natali sanctorum innocentium, iii .
Sermo ccxxii . de sanctis apostolis .
Sermo ccxxiii . de uno sancto martyre .
Sermo ccxxiv . de martyribus, i .
Sermo ccxxv de martyribus, ii .
Sermo ccxxvi . de martyribus, iii .
Sermo ccxxvii . de martyribus, iv .
Sermo ccxxviii . in festivitate virginum de lectione evangelica.
Sermo ccxxix . in dedicatione ecclesiae vel altaris consecratione, i .
Sermo ccxxx . in dedicatione ecclesiae vel altaris consecratione, ii .
Appendicis classis iv. sermones de diversis.
Appendicis classis iv. sermones de diversis.
Sermo ccxxxii . de sancta trinitate .
Sermo ccxxxiii . de fide catholica, i .
Sermo ccxxxiv . de fide catholica, ii .
Sermo ccxxxv . de fide catholica, iii .
Sermo ccxxxvi . de fide catholica, iv .
Sermo ccxxxvii . de symbolo, i: ac de deitate et omnipotentia patris .
Sermo ccxlii . de symbolo, vi: ad competentes .
Sermo ccxliii . de symbolo, vii .
Sermo ccxliv . de symboli fide et bonis moribus .
Sermo ccxlv . de mysterio trinitatis et incarnationis, i .
Sermo ccxlvi . de mysterio trinitatis et incarnationis, ii .
Sermo ccxlvii . quare natus et passus sit christus .
Sermo ccxlviii . de sepultura domini .
Sermo ccxlix . de extremo judicio, i .
Sermo ccl . de judicio extremo, ii .
Sermo ccli . de judicio extremo, iii .
Sermo ccliv . de confessione peccatorum, et poenitentia .
Sermo cclxi . admonitio de illis qui publicam poenitentiam petunt.
Sermo cclxii . de poenitentia.
Sermo cclxiv . expositio fidei, et interpretatio nominis ejus.
Sermo cclxv . de christiano nomine cum operibus non christianis .
Sermo cclxvi . quales sint christiani boni, et quales mali .
Sermo cclxvii . ad competentes exhortatorius .
Sermo cclxviii . de mandatis dei servandis .
Sermo cclxxii . de diligendis inimicis, i .
Sermo cclxxiii . de diligendis inimicis, ii .
Sermo cclxxv . quare sancti viri et justi in hoc saeculo in peccatoribus vindicaverint .
Sermo cclxxvi . de dilectione parentum, et de decimis.
Sermo cclxxvii . de reddendis decimis .
Sermo cclxxviii . de auguriis .
Sermo cclxxix . de martyribus vel phylacteriis .
Sermo cclxxx . de dominica et aliis diebus festis pie celebrandis .
Sermo cclxxxii . admonitio ut populus ad integrum missas perexspectet.
Sermo cclxxxiii . admonitio orandum esse attente, et de sermonibus otiosis.
Sermo cclxxxiv . de quadam psallendi consuetudine, in die epiphaniae .
Sermo cclxxxv . de ritu psallendi, etc. .
Sermo cclxxxvi . ut genua flectantur in oratione, et de verbis otiosis vitandis.
Sermo cclxxxvii . de periculo sacerdotis et de raptorum correptione .
Sermo cclxxxix . de castitate .
Sermo ccxci . de castitate et munditia .
Sermo ccxcii . de castitate conjugali .
Sermo ccxciii . de incauta familiaritate extranearnm mulierum .
Sermo ccxciv . admonitio ut ebrietatis malum totis viribus caveatur .
Sermo ccxcv . admonitio contra ebrietatis malum .
Sermo ccxcvii . de humilitate et timore domini .
Sermo ccxcviii . de adversitate temporali .
Sermo ccxcix . de esuriendo et sitiendo dei verbo.
Sermo ccc . qualiter excipiendum dei verbum .
Sermo cccii . de studio sapientiae, lectione et meditatione legis dei .
Sermo ccciii admonitio populi ut lectiones divinas audire studeant, etc.
Sermo ccciv . de misericordia, et indulgentia .
Sermo cccvii . de similitudine ulmi et vitis, seu, quid sibi invicem conferans divers et pauper
Sermo cccxii . de eleemosyna .
Sermo cccxiv . de erepto energumeno.
Sermo cccxvi . de sancto laurentio .
Sermo cccxvii . in natali martyrum massae candidae .
Index rerum quae in hoc quinto volumine continentur.
Index rerum quae in hoc quinto volumine continentur.
S. augustini episcopi sermonum ordo novus cum ordine veteri comparatus.
S. augustini episcopi sermonum ordo novus cum ordine veteri comparatus.
Augustini sermones de scripturis.
Appendix. sermones de scripturis.
S. augustini episcopi sermonum ordo vetus cum ordine novo comparatus.
S. augustini episcopi sermonum ordo vetus cum ordine novo comparatus.
In fine tomi xi editionis benedictinae, praeter haud pauca additamenta ad praesentem tomum v pertinentia, quae nos in decursu voluminis loco suo natur
Sermo CI . De verbis Actuum, cap. X, 1-28, Ascendit Petrus in coenaculum circa horam sextam, et cum esuriret, voluit gustare, etc. .
1. Animalia munda vel immunda quos significent. Ad Ecclesiam qui pertineant. Praecepta Judaica cur legat Ecclesia. Cibus christianus. Vas ostensum Petro, Ecclesia. Modo cum lectio Actuum Apostolorum legeretur, audivimus quod beatus Petrus circa horam sextam ascenderit in coenaculum: et cum esuriret, voluit gustare. Parantibus autem discipulis, ille factus est in excessu mentis: et vidit vas grande velut linteum magnum, quatuor lineis appensum de coelo submitti, ubi erant omnia quadrupedia et serpentia terrae. Et vox de coelo sonuit: Petre, macta et manduca. At ille dixit: Domine, tu scis quia commune et immundum nunquam manducavi. Et vox iterum: Quod Deus mundavit, tu ne commune dixeris. Hoc factum est per ter, et receptum est vas in coelo. Quid ergo significent ista, breviter, si jubetis, Charitatis vestrae auribus cupimus intimare. Omnia animalia quae prohibita sunt Judaeis manducare, signa sunt rerum, et, sicut dictum est, umbrae futurorum: veluti quod scriptum est eis, ut quae sunt ruminantia et fissa ungula, ipsa manducent; quorum autem unum vel utrumque defuerit, non manducent (Deut. XIV, 6 et 7) . In his autem animalibus homines quidam significantur non pertinentes ad societatem sanctorum: fissa enim ungula ad mores, ruminatio vero ad sapientiam pertinet. Quare ad mores fissa ungula? Quia difficile labitur; lapsus enim, peccati signum est. Ruminatio autem ad sapientiam doctrinae quomodo pertinet? Quia dicit Scriptura, Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem stultus glutit illum (Prov. XXI, 20) . Qui ergo audit, et negligentia fit obliviosus, quasi glutit quod audivit, ut jam in ore non sapiat, auditionem ipsam sepeliens oblivione. Qui autem in Lege Domini meditatur die ac nocte, tanquam ruminat, et in quodam quasi palato cordis verbi sapore delectatur. Hoc ergo quod praeceptum est Judaeis, significat quod ad Ecclesiam, id est, ad corpus Christi, ad gratiam, societatemque sanctorum non pertineant illi qui aut negligentes auditores sunt, aut mores malos habent, aut in utroque vitio reprehenduntur. Sic caetera quae in hunc modum praecepta data sunt Judaeis, umbraticae sunt significationes futurorum. Posteaquam venit lux mundi Dominus noster Jesus Christus, tantummodo ut intelligantur, non etiam ut observentur, leguntur. Data est ergo licentia Christianis, ut non secundum vanam hanc consuetudinem faciant, sed manducent quod velint cum moderatione, cum benedictione, cum gratiarum actione. Fortassis ergo et Petro ita dictum est, Occide et manduca; ut jam non teneret observationem Judaeorum: non tamen ei quasi gurges ventris et foeda voracitas imperata est. Sed tamen ut intelligatis, hoc in figura esse monstratum ei, erant in illo vase serpentia. Numquid poterat manducare serpentes? Quid ergo sibi vult ista significatio?
1940 2. Animalia, Gentes. Petrus figuram gestat Ecclesiae. Vas illud Ecclesiam significat; quatuor lineae quibus dependebat, quatuor partes orbis terrarum, per quas extenditur Ecclesia catholica, quae ubique diffusa est. Quicumque ergo voluerit in partem ire, et per aliquam haeresim ab universo conscindi, non pertinet ad quatuor linearum sacramentum. Si autem ad visionem Petri non pertinet, nec ad claves quae datae sunt Petro, pertinebit. Ideo enim quatuor lineis submissum est vas illud, quia a quatuor ventis dicit Deus congregandos sanctos suos in finem (Marc. XIII, 27) : quia nunc super omnes istos quatuor cardines fides evangelica dilatatur. Animalia ergo illa Gentes sunt: omnes enim Gentes quae immundae erant erroribus et superstitionibus, et concupiscentiis suis, antequam veniret Christus; illo adveniente, donatis sibi peccatis, mundae factae sunt. Unde jam post remissionem peccatorum quare non recipiantur in corpus Christi, quod est Ecclesia Dei, cujus personam Petrus gestabat? Petrus in multis locis apparet, quod personam gestet Ecclesiae. Si Petrus figuram gestabat Ecclesiae, et Ecclesia corpus Christi est; recipiat in se quasi in escam suam jam mundatas Gentes, quibus peccata dimissa sunt.
3. Gentium occisio et manducatio. Unde misit ad illum Cornelius gentilis homo, et qui cum illo erant, cujus eleemosynae acceptae mundaverunt eum ad quemdam modum: restabat ut tanquam cibus mundus incorporaretur Ecclesiae, hoc est, corpori Domini. Petrus autem trepidabat tradere Gentibus Evangelium: quia illi qui crediderant ex circumcisione, prohibebant Apostolos tradere incircumcisis christianam fidem; et dicebant non eos debere ad participationem Evangelii accedere, nisi suscepissent circumcisionem, quae tradita erat patribus eorum. Vas ergo illud dubitationem sustulit Petro; et ideo post illam visionem admonitus est a Spiritu sancto, ut descenderet et iret cum eis qui venerant a Cornelio, et perrexit. Cornelius enim et qui cum illo erant, tanquam ex illis animalibus habebantur, quae in vase erant demonstrata: quos tamen jam mundaverat Deus, qui eleemosynas eorum acceptaverat. Occidendi ergo erant et manducandi: id est, ut interficeret in eis vitam praeteritam, qua non noverant Christum; et transirent in corpus ejus, tanquam in novam vitam societatis Ecclesiae. Nam et Petrus ipse cum ad eos venisset, commemoravit breviter quid sibi in illa visione monstratum sit. Ait enim: Et vos scitis quam illicitum sit viro Judaeo conjungi et accedere ad alienigenas: sed mihi ostendit Deus, neminem communem aut immundum hominem dicere. Quod utique tunc ostendit Deus, cum vox illa sonuit: Quod Deus mundavit, tu ne immundum dixeris.
4. Linteum, incorruptionis symbolum. Ter de coelo submissum in mysterium Trinitatis. Quatuor lineae, quatuor partes orbis. Fortasse quaeratur etiam illud, quare linteum erat, in quo erant illa animalia. Non utique sine causa. Novimus enim quod linteum tinea non consumit, quae vestes alias corrumpit. Et ideo qui vult ad mysterium Ecclesiae catholicae pertinere, excludat de corde suo corruptionem malarum concupiscentiarum; et ita incorruptibiliter firmetur in fide, ut pravis cogitationibus tanquam tineis non penetretur, si vult ad sacramentum illius lintei pertinere, quo figuratur Ecclesia. Quare autem ter de coelo submissum est, nisi quia omnes Gentes in nomine Trinitatis baptizantur, quae pertinent ad quatuor partes orbis terrae, qua disseminatur Ecclesia, quam significabant quatuor lineae, quibus vas illud connectebatur, et in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti credentes innovantur, ut pertineant ad societatem communionemque sanctorum? Quatuor ergo lineae, quatuor partes orbis, et trina submissio mysterium Trinitatis ostendit. Quae res etiam duodenarium numerum Apostolorum ostendit, tanquam ternis per quatuor deputatis: quater enim tria, duodecim fiunt. Et quia per quatuor partes orbis terrae mysterium Trinitatis praedicaturi 1941A erant duodecim Apostoli, ideo quatuor lineae tertia vice de coelo demissae sunt.
5. Recapitulatio. Sicut ergo supra dictum est, beatus Petrus typum Ecclesiae habuit catholicae. Quod autem ascendit in solarium, hoc significat, quod Ecclesia a terrenis cupiditatibus spiritualiter ascensura erat in altum, et cor sursum habitura, secundum illud quod Apostolus dixit, Nostra autem conversatio in coelis est (Philipp. III, 20) . Quod autem Petrus esurivit; hoc significavit, quod Ecclesia salutem Gentium esuriret. Linteum illud quod de coelo demissum est, Ecclesiam significavit. Animalia quae in linteo erant, omnium Gentium praeferebant imaginem. Quatuor lineae quibus vas illud dependebat, quatuor partes mundi, in quibus Christi Evangelium praedicatur, significasse videntur. Quod tertia vice submissum est vas illud, significavit mysterium Trinitatis et sacramentum Baptismatis. Quod autem dictum est Petro, Macta et manduca; hoc significatum est, quod Ecclesia catholica omnes qui in Christum credunt prius occisura, et postmodum manducatura esset; hoc est, occisura esset infidelitatem, ut insereret fidem. Nemo enim potest in Christum credere, nisi prius moriatur quod fuit; secundum illud quod Apostolus ait, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo (Coloss. III, 3) . Quomodo enim qui ab haereticis circumveniuntur, vivi devorantur a morte: sic illi qui ad Christum veniunt moriuntur praeteritis, ut vivant futuris; pereunt diabolo, et Christo acquiruntur; moriuntur morti, et feliciter vitae inseruntur. Quam rem ut etiam in nobis pietas divina implere et confirmare dignetur, assiduis orationibus supplicemus, praestante Domino nostro Jesu Christo, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen.