Homilia Decima Quarta. De eo quod scriptum est: Et dixit Dominus ad me in diebus regis Josiae (Jerem. III, 6), usque ad eum locum in quo ait: Justificavit animam suam Israel a peccatrice Juda (Jerem. III, 11).

0686C

0687A 869 Ipsum primum lectionis sermonem, qui perobscurus est, debemus excutere, et postea, si Dominus dederit viam intelligendi, ad altiorem sensum venire. In Regnorum libris fertur historia, quae docet post Salomonis interitum, temporibus Roboam duodecim tribus fuisse divisas: id est in decem tribus regnasse Jeroboam, et vocatas eas esse Israel: duabus vero praefuisse Roboam, et vocatas eas esse Judam. Quae discretio populi juxta fidem libri, usque ad praesentem diem permanet. Neque enim in aliquibus voluminibus invenitur ubi Israel et Juda sub uno rursus imperio redigantur. Primus itaque peccavit Israel sub Jeroboam, et caeteris 0687B successoribus ejus; et tanta peccavit, ut a Deo traderetur captivitati, et serviret apud Assyrios usque ad praesentem diem. Et Juda peccavit, traditusque est Babyloniis, non usque ad hodiernam diem, sed (ut Scriptura testatur) septuaginta annis, de quibus Jeremias prophetavit, et Daniel. Si intellexisti historiam quae in Regnorum libris scripta est, considera verba prophetae, et videbis eumdem exprimi sensum. Accusatur Israel et dicitur: Audiens congregatio Juda, quod ob peccata sua Israel traditus sit captivitati, non egit poenitentiam, nec conversa est ad me: sed intantum peccata peccatis cumulavit, ut ad comparationem vitiorum ejus justior inveniatur Israel. Deinde propheta praedicare jubetur ad Israel, ut quia Juda pejor illo factus sit, 0687C convertatur ad Dominum, et Israel, et Juda sub uno imperio futuros esse, et ad pristinam redituros concordiam. Quod ut planius fiat, ipsius Scripturae verba ponenda sunt: Et dixit Dominus ad me in diebus Regis Josiae: Vidisti quid fecit mihi habitatio domus Israel (Jer. III, 6, 7, 8) ? Non dixit Juda, sed prius Israel. Abiit subtus omnem montem excelsum, et subtus omne lignum 870 nemorosum, et fornicata est illic et dixi, postquam fornicata est haec omnia: Convertere ad me, et non est conversa. Et audivit praevaricationem ejus, id est populi Israel, praevaricatrix Juda. Et viderunt, id est, ii qui erant de Juda, quoniam de omnibus comprehensa est in quibus moechabatur habitatio Israel. Dimisi eam et dedi ei libellum repudii. Dimisi enim populum Israel, et ejeci eos in Assyrios: Et 0687D dedi ei libellum repudii in manu ejus, et non timuit praevaricatrix Juda (Jer. III, 9) . Post tanta quae passa est Israel, dimissa a Deo, accipiens libellum repudii in manus suas, debuerat a vitiis Juda converti, et per aliena peccata correpta, sibi similia praecavere: quae non solum peccare non desiit, sed pristina scelera duplicavit, intantum ut ad comparationem ejus congregatio Israel, quae prius fuerat ipsa damnata, 0688A sit justior. Et dedi ei libellum repudii in manus ejus, et non timuit praevaricatrix Juda soror ejus, sed abiit, et fornicata est et ipsa, et facta est fornicatio ejus in nihilum, et moechabatur in lignum et lapidem: et in his omnibus non est conversa ad me praevaricatrix Juda, ex toto corde suo, sed in mendacium (Ibid., 10) : nec timuit ex his quae fecerat Israel, ut toto corde converteretur ad me, et deposito mendacio, in quo perseverabat, vere ageret poenitentiam. Et dixit Dominus ad me, justificavit animam suam Israel a praevaricatrice Juda (Ibid., 11) : Peccata Israel cum Judae vitiis comparata justificant quodammodo animam ejus. Vade et lege sermones istos ad Aquilonem (Ibid., 12) . Si intellexisti historiam, videamus quid in his sermo mysticus significet. Vocatio gentium, 0688B exspectatio Israel, habuit exordium, ut testantur apostoli, post annuntiationem quam Judaeorum praedicaverunt Synagogis: Ad vos, dicentes, erat missus sermo; sed quia indignos vos 871 judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes (Act. XIII, 46) . Paulus quoque sacra voce loquitur: Illorum peccato salus gentibus facta est ad zelandum eos (Rom. XI, 11) . Igitur multa peccata illius populi fecerunt eum a Domino derelinqui, et nos ad spem salutis venire, qui alieni eramus testamentorum, et repromissionis. Unde etenim mihi nescio ubi extra sanctam terram nato, nunc de repromissionibus disputare, et credere in Deum patriarcharum Abraham, Isaac, et Jacob, et in Jesum Christum qui omnium prophetarum vocibus praedicatus est? Si intellexisti duos 0688C populos, Israel et Gentium, intellige transmigrationem Israel de (( Al. in)) populo Judaeorum, et de eo scriptum esse: Dimisi eam, et dedi ei libellum repudii. Dimisit enim vere Deus populum Israel, et dedit ei libellum repudii, ut sequens firmat exemplum. Jubet lex Moysi mulieri displicenti viro suo dari libellum repudii, et dimitti eam, et tunc viro licere, ut alteram ducat. Juxta hunc sensum intellige accipientes Judaeos libellum repudii, et omnino derelictos a Domino. Ubi enim jam apud eos prophetae? ubi signa virtutum? ubi manifestatio Dei? Non templum, non victimae, non alius quilibet cultus voluminibus Legis expressus. Ejecti sunt de regionibus suis, atque ita dedit Dominus libellum repudii Israel. Post eos nos qui in Scripturis Judaei vocamur (Judaei 0688D autem propter tribum Juda, ex cujus Salvator stirpe descendit) conversi sumus (( Al. simus)) ad Dominum, et novissima nostra, quae utinam saltem in hoc tempore non complerentur, similia futura sunt peccatis Juda, immo pejora. Et ut credas in consummatione saeculi deteriora nobis eventura quam evenerunt Judaeis, audi Salvatorem in Evangelio praedicantem: Cum multiplicatae fuerint iniquitates, 0689A refrigescet charitas multorum. Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit (Mat. XXIV, 12) . Et in alio loco: Fient ((Al. faciet)) signa et prodigia in coelo et in terra, ad decipiendos, si fieri potest ((Al. posset)), etiam electos (Ibid., 24) : 872 tantaque incredulitas in universo humano genere futura est, ut Salvator noster (qui omnia quae sunt ventura cognoverat) loqueretur: Putas veniens Filius hominis inveniet fidem super terram (Luc. XVIII, 8) ? Vere quippe si judicemus fidem et veritatem, non multitudinem, et respiciamus voluntatem hominum, non congregationem, videmus in tanto numero Ecclesiarum fidelem difficile reperiri. Tunc erant vere fideles, quando martyrum victimae feriebantur, quando cruentas exsequias prosecuti, tristes ad Ecclesiam 0689B revertebamur, omnis erat multitudo lugentium, quando catechumeni in prima statim fide pro ferendo martyrio docebantur, quando mulierculae et infirmior (( Al. infirmus)) sexus usque ad mortem manebat (( Al. permanebat)) intrepidus. Tunc vere signa de coelo, tunc fiebant portenta de terra. Tunc erant pauci quidem, sed vere fideles, angustam et arctam ingredientes viam, quae ducit ad vitam. Nunc vero quando facti sumus plures (quia difficile est plures esse bonos, neque enim mentitur Jesus dicens: Multi vocati, pauci autem electi (Mat. XX, 16) ; ex tantis Christianam fidem pollicentibus pauci sane (( Al. satis)) reperiuntur qui habeant fidem, et veritatem, et beatitudine digni sint. Si itaque dicit: Primum propter peccata dimisi Israel, et reliqui 0689C eum in commigrationem (( Al. comminationem)): Judas autem audiens ea quae acciderant Israel, noluit ad me converti: de nostris loquitur peccatis, qui legentes ea quae passus est populus Judaeorum, non timemus, neque dicimus: Si naturalibus ramis non pepercit, quanto magis nec nobis parcet Deus? Si illos gloriantes esse se olivam bonam, et de radice (( Al. radicem)) patriarcharum, Abraham, Isaac, et Jacob, Christus clementissimus Deus pro suo merito eradicavit, quanto magis neque nobis parcet, si similia fecerimus? Vide benignitatem et severitatem Dei. Neque enim benignus tantum est, et non severus: neque severus tantum, et non etiam benignus. Si benignus 873 esset tantummodo, bonitatem ejus contemneremus: si severus tantum, desperatio nos salutis, 0689D propter peccata quae fecimus, praecipitaret in vitia. Nunc vero quasi Deus, necessariam quippe habemus homines bonitatem ejus ob poenitentiam, et severitatem 0690A ob delicta: sicque benignus est, et severus, et loquitur ad nos per Prophetam dicens: Vidisti quid fecit mihi habitatio domus Israel (Israel in praesenti pro Judaeorum populo accipe) abiit super omnem montem excelsum, et subiit usque ad omnem lignum nemorosum. Si consideres Pharisaeum ascendentem templum cum superbia, et non percutientem pectus suum, neque mala propria sentientem, quomodo dicat: Gratias tibi ago, quia non sum ut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, et sicut iste publicanus: jejuno bis in sabbato, decimas do de substantia mea (Luc, XVIII, 11) . Vides quomodo ascendit super omnem montem excelsum, et inflammatus arrogantia ista praesumat. Sunt autem alii qui ascendunt super colles, et fiunt subtus omne lignum non fructiferum, 0690B sed nemorosum: siquidem alterius naturae est lignum, quod ubertate fertile est, alterius quod tantum abundat fronde foliorum. In nemoribus et lucis nemo plantat ficum, nemo vineam, nemo arbores fertiles, sed oblectationi visus tantum ligna frondentia. Tales sunt haeretici, qui orationem suam verborum decore componunt, non ut convertant audientes a vitiis, sed ut delectent. Igitur qui istiusmodi seductione persuasus est, abiit subtus omne lignum. Simulque attende quare non dixerit, omne lignum, et tacuerit, neque rursum addiderit omne lignum fructiferum, sed significanter adjecerit: subtus omne lignum frondosum. Quamobrem si intelligas cur praecipiatur in Lege: Non plantabis omne lignum juxta altare Domini Dei tui, nec facies nemus (Deut. 0690C XVI, 21) : nominatim quippe interdicitur ne lucus plantetur in templo, si observa veris quare dictum sit: Fornicata est illic, et dixi postquam fornicata est haec omnia: Ad me convertere, et non est conversa, et vidit praevaricationem ejus praevaricatrix Juda, de nobis dici intellige, qui derelinquentes 874 pactum, quod cum Deo fecimus, non servamus, neque respicimus priorem populum, testamentum, et repromissiones, et nobilitatem generis per peccatum simile perdidisse. Si essetis filii Abraham, opera patris vestri faceretis (Joan. VIII, 39) : dicit eis Dominus. Et in alio loco Joannes Baptista: Ne incipiatis, inquit, dicere in vobis, quia patrem habemus Abraham: dico enim vobis, quia potens est Dominus ex lapidibus istis suscitare filios Abrahae (Luc. III, 8) : lapides esse nos significans, quia 0690D ad similitudinem lapidum obdurantes corda nostra renuimus veritatem. Et vere omnipotens Deus suscitabit filios Abrahae de lapidibus, si permaneamus in 0691A adoptione ejus, et spiritum per quem adoptati sumus, custodiamus in nobis. Vidit ergo praevaricationem Israel praevaricatrix Juda, quae non servavit pactum quod cum Deo fecerat: Et vidit quoniam de omnibus, in quibus moechabatur, comprehensa est illa generatio. Omnia quippe quae passus est Israel, nos qui sumus Juda, legentes in sacris voluminibus, invenimus quoniam de omnibus quibus comprehensa est, in quibus moechabatur habitatio Israel, dimisit eam Dominus, et dedit ei libellum repudii. Et cum deberemus ex his quae illi passi sunt, nos ad meliora converti, et inspicere quod (( Al. quia)) illi propter peccata traditi sunt captivitati, et interfecti ab inimicis, et civitates eorum igni exustae sunt: cum itaque, ut diximus, haec nobiscum deberemus (( Al. debuerimus)) 0691B reputare, quia si Deus naturalibus ramis non pepercit, quantum magis nec nobis parcet? si illos qui de patriarcharum genere descendebant, sic propter peccata dimisit, quid nos necesse sit vocatos exgentibus pati? nihil horum reputamus, et ideo nos vocatos ut illi incitentur ad zelum, videntes servos aliquando (( Al. quondam)), liberos, ignobiles aliquando, nunc Dei filios. Si autem illi tanta passi sunt, quanto magis nos, si peccaverimus, pejora patiemur? In quibus moechabatur habitatio domus Israel, dimisi eam, et dedi ei libellum repudii in manus ejus, et non timuit praevaricatrix Juda haec, quae fecit habitatio Israel, quia dimisi eam, 875 et dedi ei libellum repudii. Nec timuit praevaricatrix Juda, ut ne ipsa propter peccata sua, similia sustineret. Si quis 0691C nuper emptus domum emptoris et domini fuerit ingressus, sciscitatur ab aliquo conservo, quis de prioribus servis offenderit dominum, quid promeruerit: et si voluerit in domo domini perseverare, cavet ea facere, quae eos fecisse audit (( Al. audivit)), qui verberibus et tormentis, et relegatione digni exstiterunt. Deinde diligentissime inquirens quid fecerunt illi qui libertatem a domino meruerunt, omni labore nititur, ut ea faciat, quae eos fecisse cognovit. Et nos itaque qui non eramus servi Dei, sed idolorum, et daemonum, et postea ex gentibus congregati 0692A credidimus in Christum, legamus Scripturas, videamus quis justificatus sit, quis offenderit Deum, et cum omni observatione nitamur ea facere quae justos legimus fecisse, et caveamus in hoc incidere in quae inciderunt hi qui traditi sunt captivitati, et ejecti de haereditate Dei. Et non timuit praevaricatrix Juda, sed ((Al. et)) abiit, et fornicata est et ipsa. Post fornicationem, in qua prius (( Al. primus)) corruit Israel, fornicata est etiam Juda. Et facta est fornicatio ejus in nihilum, et moechabatur in ligno ((Al. lignum)) et lapide ((Al. lapidem)). Quando peccamus duro contra Deum corde, nihil aliud facimus, nisi cum lapide fornicamur. Quando in voluptate peccamus, moechamur subtus omne lignum nemorosum. Et in his 876 omnibus non est conversa ad me praevaricatrix Juda ex toto 0692B corde suo, sed in mendacio. Et nos conversi sumus ad Dominum; sed quia non ex toto corde conversi, dicitur: Non est conversa ad me praevaricatrix Juda ex toto corde suo, sed in mendacio. Neque vero ait: Non est conversa ad me praevaricatrix Juda et tacuit: sed, Non est, inquit, conversa ad me praevaricatrix Juda ex toto corde suo, verum in mendacio: ut ostenderet eos qui convertuntur, si non ex toto corde convertuntur, in mendacio, non in veritate converti. Quapropter legamus veteris Testamenti historias, et prophetas, et si quos justificatos invenerimus, imitemur ea, per quae illi justificati sunt. Legamus Evangelia, et omne novum Testamentum. Legamus apostoli Pauli Epistolas universas, et scribamus in cordibus nostris, viventes juxta praecepta coelestia, ut non tradatur 0692C et nobis libellus repudii, sed cohaeredes (( Al. haeredes)) efficiamur cum Christo Jesu, et videbimus quod plenitudine gentium Ecclesiam Dei introeunte, in novissimis salvetur Israel, secundum illud eloquium: Cum autem plenitudo gentium introierit, tunc omnis Israel salvus erit, et fiet unus grex, et unus pastor (Rom. XI, 25; Joan. X, 10) , docens in commune populum suum magnificare omnipotentem Dominum cum Christo Jesu, cui est gloria et imperium in saecula saeculorum, Amen.