Jerome, Commentariorum In Osee Prophetam Libri Tres

0819C 1 (Cap. I.—Vers. 1.) Verbum Domini quod factum est ad Osee filium Beeri. LXX similiter. Verbum Domini, quod in principio erat apud Deum Patrem, et Deus erat Verbum, factum est ad Osee filium Beeri, ut prophetam quoque Deum faceret, Salvatore dicente: Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura: Quem Pater sanctificavit 0819D et misit in mundum, vos dicitis, blasphemas: quia dixi, filius Dei sum (Joan. X, 35, 36) . Ut quomodo Deus deos facit, et stat in syngoga deorum, in medio autem deos dijudicat (Psal. LXXXI) ; et cum ipse sit verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum (Joan. I) , ad apostolos loquitur: Vos estis lux mundi (Matth. V, 14) , sic et ipse Salvator prophetam suum faciat salvatorem. Osee enim, in lingua nostra, salvatorem sonat: quod nomen habuit etiam Josue filius Nun (Num. XIV) , antequam ei a Deo vocabulum mutaretur. Non enim (ut male in Graecis codicibus legitur et Latinis) Ause dictus est, quod nihil omnino intelligitur; sed Osee, id est, salvator; et additum est ejus nomini Dominus, ut salvator Domini diceretur. 0820C Iste ergo salvator filius est Beeri, id est, putei mei, quos puteos fodit Abraham, Isaac, et Jacob, et Allophyli eos semper conabantur obruere (Gen. XVI, XXI, XXVI, XLVI) . Inter puteum et lacum, id est, cisternam, hoc interest, quod puteus perpetuas aquas habet, et de vivo fonte manantes. Cisterna, quae refrigerat, aquas suas externas et adventitias possidet. 0820D Unde per Jeremiam 2 prophetam loquitur Deus: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas, quae aquas non valent continere (Jerem. II, 13) . De hoc fonte ad Deum psalmista proclamat: Apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen (Psal. XXXV, 10) . Unde quidam putant Beeri, interpretari, lumen meum; sed superior vera translatio est.

In diebus Oziae, Joathan, Achaz, Ezechiae regum Juda; et in diebus Jeroboam filii Joas regis Israel. LXX similiter. Azarias, qui vocatur et Ozias, de stirpe David regnavit in Jerusalem super duas tribus, quae appellabantur Juda, annis quinquaginta duobus, cui successit in regnum filius ejus Joatham, qui et ipse regnavit annis sedecim: post quem filius ejus 0821A Achaz regnavit annis similiter

0821C Totum huncce locum restitui ex ms. codice S. Albini Andegavensis, cum depravatissime legatur in aliis mss. exemplaribus et in Erasmiana Editione. Mart. Pro sedecim, hoc et superiori versu, quindecim praeferunt Palatini mss. qui et pari consensu impressam olim lectionem ita continuant: cujus anno undecimo decem tribus, quae appellabantur Israel, captae sunt a Salmanasar rege Chaldaeorum, et in Medorum montibus collocatae. Post Achaz regnavit filius ejus Ezechias annis viginti et octo. Ad hunc vero, quo nunc est, modum, restituta prius a Victorio fuit, cujus de antiqua lectione hoc erat judicium. Falsam, inquit, et erroneam esse, dubio vertetur nemini. Errores in ea conspicui duo. Primus, quod tempore Achaz decem tribus asserat captas, idque factum anno ejus undecimo: cum tamen illae in captivitatem venerint sub Ezechia anno illius sexto, ut clare constat IV Reg. XVIII, his verbis: Anno quarto regis Ezechiae, qui erat annus septimus Osee filii Ela regis Israel, ascendit Salmanasar rex Assyriorum in Samariam, 0821D et oppugnavit eam, et cepit. Nam post annos tres, anno sexto Ezechiae, id est, nono anno Osee regis Israel, capta est Samaria, et transtulit rex Assyriorum Israel in Assyrios, collocavitque eos in Hala, et in Habor fluviis Gozam, in civitatibus Medorum. Secundus error, quod dicat Ezechiam regnasse annis viginti octo, cum tamen ille regnaverit viginti novem, IV Reg. XVIII, et II Paralip. XXIX. Menda sacrorum codicum ope sublata sunt in hunc modum: Post quem filius ejus Achaz regnavit annis similiter sedecim. Post Achaz regnavit filius ejus Ezechias annis viginti novem, cujus anno sexto, decem tribus, quae appellabantur Israel, captae sunt a Salmanasar rege Chaldaeorum, etc. Erratum primum facile sublatum est suo loco versiculo, qui inferius jacebat, reposito. Porro et Martianaeus ex ms. S. Albini Andegavensis 0822C asseruit. Vide Chronicon ad n. 1272.

sedecim. Post Achaz regnavit filius ejus Ezechias annis viginti novem, cujus anno sexto decem tribus, quae appellabantur Israel, captae sunt a Salmanasar rege Chaldaeorum, et in Medorum montibus collocatae. Ex quo perspicuum est, prophetante Osee, Isaia, et Joel, et Amos, et Abdia, et Jona et Michaea, qui σύγχρονοι ejus fuerunt, regnum decem tribuum esse finitum, quod a primo rege Jeroboam usque ad ultimum Osee, permansit annis ducentis quinquaginta. Eo autem tempore, quo Ozias regnare coepit super Judam,

0822C Sine numero annorum legit ms. codex Monasterii Cluniacensis, quem caeteris praeferre non dubito, cum propter antiquitatem, tum propter elegantem scripturam et accuratam manum qua exscriptus est. Alii legunt, duodecimum annum super Israel regnabat, quod falsum esse Marianus ostendit contra Erasmum. Videsis eorumdem Editiones. Mart. —Iterum Palatini mss. cum olim impressis libris interserunt, duodecimum annum, quae duo verba Martian. ad Cluniacensis ms. fidem expunxit. Victorius satis habuit animadvertisse in Notis: Haec quoque, inquiens, vetus lectio falsa: Pro duodecimum enim legendum est, vicesimum septimum, IV Reg. XV: Annovicesimo septimo Jeroboam regis Israel regnavit Azarias filius Amasiae regis Juda. Eumdem autem esse Oziam et Azariam nemo ambiget, si legerit IV Reg. XV et II Paral. XX.

super Israel regnabat Jeroboam pronepos Jehu, cui Dominus repromiserat usque ad quartam generationem sobolem illius regnaturam: eo quod percussisset duos reges impios, 3 Juda et Israel. Hoc dicimus ut 0821B tibi breviter ostendamus, Osee prophetam, et ante captivitatem Israel, et post captivitatem ejus vaticinatum, et tam vicinam, quam praesentem, et praeteritam

0822C Verbum vidisse, neque habent mss. nostri, neque 0822D Victorius novit.

vidisse, et denuntiasse venturam, et luxisse ingruentem, et in emendationem Judae retexuisse praeterita; quod in ipso propheta juxta historiam conabimur approbare. Ozias interpretatur fortitudo Domini: Joatham, Domini consummatio, atque perfectio; Achaz, virtus: Ezechias, imperium Domini. Hi regnabant in populo Juda, cujus nomen, confessio, est. Porro in Israel qui sibi idola fecerat, et a Dei populo fuerat separatus, regnabat Jeroboam

0822D Per quam crudite, utque opinor, verissime notatum est Drusio, nomen Joas hic librariorum vitio ex Hieronymi textu excidisse, supplerique locum ita oportere: regnabat Jeroboam, filius Joas, qui interpretatur χρονισμὸς. Equidem χρονισμὸν, sive temporalitatem, aut moram, sonare Jeroboam nequit, aut hanc apud Veteres sui nominis etymologiam umquam obtinuit: quae Joas propria continuo fuit; ut econtrario ille δικασμὸς λαοῦ, judicatio populi, vulgo interpretatur. Hieron. ipse in Amos C. I. vers. I: Jeroboam, δικασμὸς λαοῦ, id est, judicatio, vel causa populi: Joas, Κυρίου χρονισμα, id est, Domini mora, sive temporalitas. Suppleri duas voculas sacer ipse textus Osee jubet: In diebus Jeroboam filii Joas, regis Israel, etc.

, qui interpretatur χρονισμὸς, id est, temporalitas, sive mora: quod mundum amaverit, et in ipso morari diu, vitam putaverit, sempiternam, nequaquam futuris, sed praesentibus delectatus.