Jerome, Commentariorum In Osee Prophetam Libri Tres

(Vers. 14.) De manu mortis liberabo eos: de morte redimam eos. Ero mors tua, o mors: ero morsus tuus, inferne. Consolatio abscondita est ab oculis meis: quia ipse inter fratres dividet ((Al. dividit)). LXX: De manu inferni liberabo eos, de morte redimam illos: ubi est causa tua, mors? ubi est aculeus tuus, inferne? consolatio abscondita est ab oculis meis: quia ipse inter fratres dividet ((Al. dividit)). Secundum utramque intelligentiam Ephraim, hoc est, et decem tribuum, et haereticorum, qui sustinere non poterunt in contritione filiorum suorum, cum dolores quasi parturientis advenerint, Dominus pollicetur de manu mortis se eos liberaturum, 0937B et de morte redempturum. Manum autem mortis appellat opera quibus interficit, juxta illud quod scriptum est: In manu linguae mors et vita (Prov. XVIII, 21) . Liberavit autem omnes Dominus, et redemit in passione crucis et effusione sanguinis sui: quando anima ejus descendit in infernum, et caro ejus non vidit corruptionem, et ad ipsam mortem atque 152 infernum locutus est: Ero mors tua, o mors. Idcirco enim mortuus sum, ut tu mea morte moriaris. Ero morsus tuus, inferne, qui omnes tuis faucibus devorabas. Vidensque mortis duram necessitatem, et quod nullus sit hominum qui vivat et non videat mortem (Psal. LXXXVIII) , clementissimus pater sententiae recordatur antiquae: quia (( Al. qua)) in Adam omnes morimur (I Cor. XV) . Sive 0937C propheta intelligens fragilitatem suam, et conditionem carnis humanae: Consolatio, ait, abscondita est ab oculis meis, et est sensus: Non valeo consolari, quidquid mente concepero, dolorem meum non potest mitigare, cernentis (( Al. cernens)), charissima inter se nomina morte sejungi: ipse enim (( Al. inquit)) infernus inter fratres dividit. Quidquid igitur separat fratres, infernus est appellandus: et maxime mulier meretrix, quae vocans insipientem ad se, dicit in opibus prudentiae: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem

0937D Verbum bibite, neque Victorius, neque nostri habent mss.

bibite: et nescit insipiens, quoniam terrigenae apud eam pereunt, et in profundum inferni incurrunt. Quidquid enim non licet, magis desideratur, et quod raritate dulce est, assiduitate in amaritudinem vertitur. Et mel distillat de labiis mulieris meretricis, quae ad 0938A tempus impinguat fauces insipientis, novissime autem amarius felle invenitur, et acutius magis quam gladius utrimque acutus (Prov. V) . Quicumque terrigena est, et de coelo non nascitur, interficitur ejus amplexibus, et ligatur institis lectulorum, et insipientiae pedes deducunt eos, qui utuntur ea, cum morte ad inferos. Inter mortem autem et inferos, hoc interest: Mors est, qua anima separatur a corpore: infernus, locus in quo animae recluduntor, sive in refrigerio

0937D De purgatorii loco post hanc vitam, ex hoc Hieronymi testimonio Victorius prolixe disputat: quod ut apposite faceret, et luculentissime, otio tamen abutatur, qui in eam rem conferre huc velit, quae vix proprio opere, ingentibus autem libris theologi disseruere. Quid vero si nulla hic purgatorii sit mentio? Equidem opinor quod ait Hieron. in refrigerio, beatorum sedes intellexisse, quibus opponit damnatorum poenas. Nemo est autem hominum qui nesciat, commune esse praemiis ac suppliciis denotandis inferni nomen: nec aliud primitus significare quam, quod ipse notat S. Doctor, separatarum animarum locum.

, sive in poenis, pro qualitate meritorum. Hoc diximus, ut ostenderemus, id mortem facere, quod meretricem mulierem. Mors enim dividit fratres, hoc et mulier facit. In fratribus, omnem intellige charitatem, quod et mater dividatur a filia, et pater a filio, et frater a fratre. Quod 0938B autem aliud sit mors, et aliud infernus, et psalmista 153 demonstrat, dicens: Non est in morte qui memor sit tui: in inferno autem quis confitebitur tibi (Ps. VI, 6) ? Et in alio loco: Veniat mors super eos, et descendant in infernum viventes (Ps. LIV, 16) . Pro eo quod nos interpretati sumus: Ero mors tua, o mors: ero morsus tuus, inferne, LXX, transtulerunt: Ubi est causa tua, o mors? ubi est stimulus tuus, inferne? Pro quo Apostolus posuit: Absorpta est mors in

0937D Sic vetus ferebat Latina interpretatio: Porro Victorius, Clarum, inquit, ex hoc loco apparet 0938D I Cor. XV, Hieronymum legisse νεῖκος, contentio, non νἶκος victoria, ut est in Vulgata editione, et eodem modo locum citat XIII Isaiae capite, secunda expositione, scribens his verbis: Unde et Apostolus Paulus, interfecta morte, ad quam per Osee sermo propheticus loquebatur: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne: loquitur ad eam: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, stimulus tuus? Tertullianus quoque eodem modo locum citat. Et Cyprianus ad Quirinum ita scribit: Tunc fiet verbum quod scriptum est. Absorpta est mors in contentionem: Ubi est, mors, aculeus tuus? ubi est, mors, contentio tua? Vetustissimus Vaticanae bibliothecae Graecus codex hanc retinuit lectionem: εἰς νεῖκος enim habet, ubi nos habemus εἰς νῖκος; est autem νεῖκος pugna, contentio, λοιδορία, jurgium, ut penes Homerum in Odyssea.

contentione; ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus (I Cor. XV, 54 et seqq.) ? Et exponens virtutem testimonii intulit: Aculeus autem mortis peccatum est, virtus vero peccati lex; Deo autem gratias, qui dedit nobis victoriam per Dominum nostrum Jesum Christum. Itaque quod ille in resurrectionem 0938C interpretatus est Domini, nos aliter interpretari nec possumus, nec audemus. Potest mors, et infernus et diabolus accipi, qui Christi morte jugulatus est, de quo et Isaias loquitur: Devoravit mors invalescens (Isai. XXV, 8, sec. LXX) . Et postea sequitur: Abstulit Dominus omnem lacrymam ab omni facie. Duos autem fratres inter se morte divisos, juxta historiam illius temporis, quidam Israel et Judam intelligunt: ut quod tunc figurabatur in parte, nunc sentiatur in toto, et cum omni humano genere Israel et Judas liberandus sit et redimendus. In eo loco, in quo LXX transtulerunt, ubi est causa tua? et nos diximus, ero mors tua: Symmachus interpretatus est, ero plaga tua: Quinta editio et Aquila: ubi sunt sermones tui?

0938D Legit Hieronymus more Chaldaico Dabarach, 0939D non Devarecha juxta Massoretharum punctationem hodiernam. Mart. —Fortasse Dabarich scripsit S. Doctor, nam et Dabari nostri legunt mss. et hodiernus quoque textus Hebraicus praefert.

quod Hebraice scribitur Dabarach (): legentes Dabar, hoc est, verbum, pro Deber, 0939A quod interpretatur mors: juxta illud quod in Isaia legimus: Mortem misit Dominus in Jacob, et venit in Israel (Isai. IX) , hoc est, deber, pro quo nos interpretati sumus: Verbum misit

0939D Deerat hic Dominus quod supplent mss. Pro venit Hieronymian. versio ipsa cecidit.

Dominus in Jacob, et venit in Israel, id est, dabar. Pro aculeo quoque, quem nos morsum transtulimus: Symmachus ἀπάντημα, id est, occursum: Theodotion et quinta editio, plagam, et conclusionem interpretati sunt.