322 LITTERAE

(1) Heb. x i i i , 17.

pertinentibus, sed multo amplius proferenda, videlicet ad res o m - nes, quascumque episcopalis potestas complectitur. Sunt i l l i quidem in populo christiano fidei sanctae magistri , at praesunt etiam tamquam rectores et duces, atque ita praesunt, ut de hominum salute, quos habent a Deo créditos, ipsi Deo ratio sit ab il l is ali- quando reddenda. Unde exist it illa Pauli Apostoli ad christianos hortatio: obedite praepositis vestris et subiacete eis; ipsi enim pervigilant quasi rationem pro animabus vestris reddituri (1). - Liquet enimvero et perspicuum es t , duplicem hominum esse in Ecclesia ordinem, alterum ab altero natura sua distinctum, pasto- res et gregem, id est rectores et multitudinem. Prioris ordinis munus est docere, gubernare, moderari vitae disciplinam, praece- pta dare: alterius vero officium subesse, obsequi, praecepta sequi, honorem adhibere.

Quod si, qui subesse debent, partes eorum qui sunt superioris ordinis sumant, i l l i non modo temere et iniuria faciunt, sed, quan- tum in ipsis est, ordinem ab auctore Ecclesiae Deo providentissime constitutum funditus pervertunt. - Si vero forte quisquam in ipso episcoporum ordine reperiatur, non suae satid memor dignita- tis , qui religionem officii aliqua ex parte videatur deseruisse, nihil ipsi ob eam causam de potestate sua decederet; et quamdiu com- munionem cum romano Pontifice retinuerit, profecto ex eius ditione liceret nemini observantiam in eum atque obedientiam minuere. Con- tra inquirere in acta episcoporum , eaque redarguere, nullo modo attinet ad privatos: verum ad eos dumtaxat attinet, qui sacro in ordine il l is potestate antecedunt, praecipue ad Pontificem maximum, quippe cui Christus non agnos modo , sed oves, quotquot ubique sunt, ad pascendum commiserit. Ut summum, in gravi aliqua con- querendi materia, concessum est rem totam ad Pontificem romanum, deferre; id tamen caute moderateque; quemadmodum studium suadet communis boni, non clamitando aut obiurgando, quibus modis dis- sidia verius offensionesque gignuntur, aut certe augentur.

Ista rerum capita, quae potissima sunt , nec convelli queunt, qui Ecclesiae regimen in magnam confusionem perturbationemque compellatur, non semel Nos commemorare habuimus et inculcare. Satis loquuntur et epistola ad legatum Nostrum in Gallia a te iterum commode evulgata, et aliae subinde ad archiepiscopum pa- risiensem , ad episcopos Be lg i i , ad nonnullos ex I ta l i a , binaeque