6SÖ LIMBURGEN.

haeresi Lutherana, mox Magistratus liberae civitatis sectàriis favere catholicosque vexare coepit i ta, ut eosdem ecclesiis quoque suis usque ad annum 1549 privaret cultusque catholicus publicus per vigint i tres annos cessaret. Verum anno 1549 catholici ecclesiam princi- palem collegiatam ad S. Bartholomaeum necnon ecclesias succur- sales B. M. Virginis et ad S. Leonardum recuperarunt et exinde, duobus tantum annis 1633 et 1634 exceptis, quibus Sue vi milites ecclesiam ad Sanctum Bartholomaeum occuparunt, exercitio reli- gionis plus minus libero semper gavisi sunt : auctoritas vero Ar- chiepiscopi Moguntini ecclesiastica super paroeciam firma semper mansit et inconcussa, licet exercitium religionis intra muros eccle- siarum coarctatum fuerit.

Quatuor lustris post confirmationem decretorum Concilii Tri- dentini nondum elapsis, Daniel, tunc temporis Archiepiscopus et elector Moguntinus, die 22 Ian. 1582 pro sola archidioecesi sibi concredita decretum tul i t , quo materialietr omnia et singula, quae s. Synodus capite Tametsi relate ad celebrationem matrimonii statuerat, praesertim quoque legem matrimonia clandestina pro futuro irritantem fidelibus suis stricte observanda praescripsit ; addendo i l lud quoque, hoc decretum suum archiepiscopale nonnisi triginta post dies a prima eiusdem publicatione in unaquaque pa- roecia effectum suum habiturum, parochosque vel paroeciam ad- ministratores propria manu in pagina decreti publicationem effectam fuisse debere adnotare.

At in toto decreti huius archiepiscopalis decursu nulla pror- sus mentio occurrit synodi Tridentinae, nisi forte subobscure illo in loco, quo Archiepiscopus de gradibus propinquitatis prohibitis disserens a i t : u Serio itaque hisce iubemus, ut in gradus hosce prohibitos, utpote qui nunc in iure ecclesiastico statuti ac de- clarati sunt, pro futuro tempore melius intendatur utque omnino serventur. De ceteris decretum hoc Archiepiscopus constanter de- cretum suum vocat.

u Danieli immediate in regimine archidioecesis successit "Wolf- gartgus de Dalberg, 1582-1601, qui pro universa ditione sua anno 1599 Agendam denuo edendam curavit, in cuius praefatione d. d. 23 August i 1598 Concilium Tridentinum expressis verbis respicit. In instructione vero Agendae de matrimonii sacramento p. 52 haec habet: u Ex decreto Concilii Tridentini debet necessario ades- se parochus proprius vel alius sacerdos de parochi vel Ordinarii licentia, adhibitis duobus vel tribus testibus. » De publicatione de-