CONIMBRICEN. 687

scholarum publicarum regimen in quibus iuventus chris t ia- nae alicuius reipublicae ins t i tu i tu r , episcopalibus dumtaxa t seminariis, aliqua ratione exceptis, potest ac debet a t t r ibuì auctori ta t i civili, et i ta quidem at t r ibui , ut nul lum alii cui- cumque auctori tat i recognoscatur ius immiscendi se in di- sciplina scholarum, in regimine studiorum, in graduum col- latione, in delectu aut approbatione magis t rorum. » Et sub num. 47: « Pos tu la t optima civilis societatis ra t io , ut po- pulares scholae quae patent omnibus cuiusque e populo classis pueris ac publica universim inst i tuta , quae l i t teris severiori- busque disciplinis tradendis et aeducationi iuventut is curandae sunt dest inata , ex imantur ab omni Ecclesiae auctori ta te , mo- deratrice vi et ingerentia , plenoque civilis ac politicae au- ctoritat is arbitrio subiiciantur, ad imperantium placita et ad communium aetatis opinionum amussim. » Ac demum sub num. 48: « Catholicis viris probari potest ea iuventut is in- stituendae ratio quae sit a catholica fide et ab Ecclesia po- testate seiuncta quae rerum dumtaxat na tura l ium scientiam, ac terrenae socialis vitae fines tantummodo vel saltem pr i - mario spectet. »

Hisce positis, facilis atque obvius est ad dubia quae in themate disputantur digressus. Etenim in proposito Triden- t ini capite 2, sess. 25, iis ad quos cura, visitatio et corre- ctio univers i ta tum pert inet , quatuor satagenda mandantur scilicet 1. ut canones et decreta conciliaria acceptentur, 2. ut ad eorum normam, quae catholicae fidei sunt doceantur, 3. ut ad id quotannis iuramento se obligent magis t r i , 4. ut si quae digna correctione sunt , haec pro religionis et eccle- siasticae disciplinae augmento emendentur .

Iamvero quae in 3. et 4. numero continentur discipli- naris aliquid sapiunt , et ideo etiam transi tor ia esse possunt atque ad laicas manus , saltem ex parte , commissa. Nisi quod quum ibi ad correctionem attendendum esse iubeatur pro religionis et ecclesiasticae disciplinae augmento, iam aliquid ad ecclesiasticam iurisdictionem omnino pert ingens significari videtur; nisi forte id potius explicandum sit ex historico