0753B



Praeter modo dicta confer proleg. num 46, ubi titulus ex Trithemio hic refertur Exhortatorium ad fideles, sive Exhortatorius liber ad fideles, et n. 162. Beda de Art. metr. non semel ex hac elegia exempla profert, laudato etiam Sedulii nomine. Quosdam 0753C versus ex ea desumit Osbernus, scriptor saeculi XI, in Vita S. Dunstani apud Bollandianos die 19 maii. Reg. 2 argumentum sic exponit: Descriptis jam miraculis, hortatur poeta secum omnes cantare Christo, et gratias referre. Urb. In quibus paracteriis carminibus auctor Sedulius descripta (forte post descripta) facta, atque dicta Salvatoris nostri Christi heroicis carminibus, convocat omnes fideles ad laudem omnipotentis Dei, ejusque Filii Domini nostri Jesu Christi. In ms. Almel. titulus est, Hymnus Sedulii. In editione Arntzenii Coelii Sedulii hymnus. 1. Collatio veteris, et novi Testamenti per schema ἐπαναλήψεως alternis versibus repetitae. Hoc eodem artificio alii elegias composuerunt, ut in Veter. Analect. Mabillon. t. I, Theodulphus Aurelianensis, Paulus Diaconus Aquileiensis, Eugenius Toletanus, Petrus Damiani, Godfridus Vindocinensis, in Distichis moralibus mss., quae pro libro XIV Martialis in codice membranaceo Collegii Romani inserta sunt.



0753D 1. Vat. 2. Ottob. 2, inverso ordine Cantemus Domino, socii. Taurinensis cod. Cantemus, socii, Dominum. Vide Proleg. num. 180. Reg. 5 et Ald., honores, quod exponit Nebrissensis laudes; reliqui, cantemus honorem.



2. Cappusotus, Christo; alii, Christi. In cod. Taurin. graece pro Christi, et videtur esse praesonet pro personet.



3. Vat. 2 de magna luce; alii, magna de luce. Sermo est de Luciferi casu.



4. Arntz. a pr. m., Alb., Meus, Vet. 1, Torn. 3, cum timuit; alii, cum tumuit: quo spectant Ottob. 1, Rom., contumuit pro cum tumuit: et haec est genuina lectio, cum sermo sit de superbia, quae per tumorem solet explicari, ut jam dixi ad alios poetas Christianos. 0754B Ita etiam scripsit Osbernus in Vita S. Dunstani.



5. Vet. 1, mendose, perire minoris; in Rom. priores emendatum est per minores, h. e., posteri Adami.



0754C 6. Osbernus, inverso ordine, fortasse ut hiatum, fugiat, Cuncti salvantur.



7. Alm., Reg. 3 et nonnulli editi, quae; caeteri, qua; in Ottobon. 1 ambigue, quae, vel qua. Eva intelligitur.



8. Almel., Reg. 2, 5, Vatt. 1, 2, Ott. 1, Ald., Cellarius, Meus, Ang., Alb., Osbernus, ex qua. Sic Reg. 3 et pro d. s., Per quam. Vet. 1, mendose, Et quia. Urb., Ott., 2, Rom., Goldatus in Manuali biblico Et qua, quod cum plerisque vulgatis praetulit Grunerus, quia praecessit patuit qua sine ex; hac facile quidem et in ex mutari potuit. Deipara laudatur.



11. Meus, quod prima, et v. seq., Quod ventura, alii melius utrobique quid. Urb. admisit; retineo amisit.



12. Meus Reg., 5, Ald., paret, quae est etiam conjectura Wopkensii, scilicet quid acquirat origo, sive gens, et stirps ventura. Alii parent: quod ita exponit glossa in Arntz., et in Reg. 2, ut priorem transitum 0754D intelligat de Enocho in coelum translato posteriorem de transitu Christi in coelum. Cellarius priorem transitum interpretabatur egressum Abelis et Caini in agrum, Wopkensius melius obitum Abelis. Sed mallem aliquid clarius.



13. Reg. 3, homines ut perderet; sensus postulat ne.



14. Arca est Ecclesia per baptismum salva, vel etiam Christus sacramenti baptismi institutor.



15. Vatic. 1, per nati vulnera; caeteri, pro nati vulnere; Petrus Bermannus conjiciebat funere pro vulnere. In Rom. mendum puto cunctos pro cuncto. Pater hic est Abrahamus.



16. Vet. 1, Mon., Poelm., inverso ordine, Cum Christum tradis; nostri omnes mss. cum plerisque 0755A editis, Cum tradis Christum, in Reg. 1 scriptum erat Contradis pro Cum tradis. Cant. et nonnulli editi exhibent, Cum sumis Christum, quod minus bene est.

0755B



17. Urb., Rom., sanctis signata; Alm., Ott. 1, dudum signata; alii, tacitis signata. Hic rursus de Isaac.



18. Vet. 1, Mon., reserat, quod vitium typographicum esse suspicatur Arntzenius: sed in Rom., Ald., et ut videtur, in meo codice est etiam reserat. Vera tamen lectio est referat: placeret tamen magis refert: produci enim solet prima in refert.



19. Cellarius et Arntzenius ediderunt heros; nostri omnes mss. cum Ang. et antiquis editionibus heres nullo commodo sensu. Putet aliquis dum praevalet Israel, contractis duabus ultimis in Israel, ut sit spondaeus. Ipsum nomen Israel significat praevalens Deo. Sed proba videtur vulgata lectio heros: sic a Prudentio heros dicitur. S. Joannes Evangelista hymn. 6 Cath. 114, et Tobias hymn. 10 Cath. vers. 70. In ms. Alb. videtur fuisse heros, quod emendatum est per heres.



20. In Ott. 1 videntur ita divisa verba Asper agens; sed legi debet Aspera gens.



0755C 21. Docta manus in Arntz. notaverat, pro Reppulit alios habere Pepulit aperto errore. Nonnulli scribunt repulit, quia putant, re posse produci, etiamsi consonans sequens non duplicetur. Adhaereo usui communiori, quo reppulit, et relligio, et quaedam alia similia scribuntur, cum re producitur. In refert aliud tenet consuetudo: quod tamen verbum, cum est impersonale, semper primam producit, cum est a refero, corripit, sed aliquando producit. Multae editiones exhibent distractus crimine fratrum, quod defendi potest. Hoc verbo in re simili utitur Dracontius lib. II, vers. 510: Sanguine distracti maculatur venditor, emptor; et Juvencus l. IV, vers. 635. Nostri mss. ignorant hanc lectionem, et in Alm. distractus est glossa ad verbum venitus. Cant. cum Alm., Ang., venitus a veneo, a quo supinum est venum, et venitum, penultima correpta secundum analogiam apud Priscianum l. x. In usu est venum. Recentes editores tuentur venitus, cujus secundam 0755D licenter produxerit Sedulius. Favet supinum ambitum, cujus secunda producitur, quamvis in itum prima corripiatur. In Vat. 2 videtur esse venitus, quod apparet etiam in Reg. 3, sed in hoc correctum est per venditus cum glossa venumdatus. Ott. 1, Arntz. a pr. m. cum Reg. 3, venditus cimine fratrum, quod metri lex respuit: multo vero magis metro adversatur Ott. 2, famem qui venditus crimine fratrum. Reg. 2, Vat. 1, Rom., Alb., Meus, famem venatus crimine fratrum cum glossa in Reg. 2, venditus; huc pertinet Urb., famem, qui venatus crimine fratrum. Verum venatus pro venditus latinum non est, ac praeterea in Urb. contra metrum esset qui. Arntz. a m. s., Reg. 5, Ald., alio modo, famem, frater quem vendidit auro. Et metro, et Latinitati consuli potest, si ex vestigiis codicum rescribatur Reppulit ille famem venum actus crimine fratrum. Sermonem esse de Joseph vendito a fratribus, nemo non videt.



0756A 22. Reg. 5, Ald., Venditus ab Juda. Grunerus cum suis mss., et editis Venditus a Juda, qui se nescire ait, unde hauserit Fabricius Venditus est 0756B Christus. Verum nostri fere omnes mss. cum editione Poelm. in contextu, Ang. cum ms. Arntz., edd. Vet. 1, 2, Mon. exhibent Venditus est Christus, pro quo Alm. Venditus est Dominus. In Arntz. a m. rec. et in schedis Poelm., Venditus a Juda.



24. Arntz., poenae pro plagae minus eleganter; scribitur autem pene. Perfidus hic est Pharao.



25. Arntz. a m. sec., Reg. 5, Ald., conduxit pro revocavit. In Reg. 2 est revocavit, sed videtur fuisse reduxit, quod non damnarem, et sic scriptum invenio in Ang. Sermo est de agno paschali.



26. Ald., nos revocat, quod cum lectione recepta v. superiori revocavit venustum est. Alii nosque refert, ubi conjunctio que omitti potest.



27. Nefas, h. e., nefarios Aegyptios cum Pharaone.



28. Meus, Ang., Cum mundi populis. Cellarius cum Alm., Cum populis mundi, admisso hiatu. Sic etiam Reg. 2 et Ott. 1, sed in hoc factum, Nunc populos mundi. In Alb., mendum, Nec populis mundi. Reg. 3, 5, Vatt. 1, 2, Ott. 2, Rom., Urb., Ald., 0756C Fabr., Nunc mundi populis. Multi vulgati, Nunc populis mundis. Ms. Arntz., Nunc mundi populi; Cantabr., Nunc populi mundi, h. e., populi Christiani, quam scripturam, et interpretationem Grunerus, et Arntzenius sequuntur. Wopkensius conjiciebat, Nunc populos mundans.



29. Alm., Meus, referta, quo respicit mendum in Ott. 2, referto, alii codices, refecta, melius.



31. Nonnulli editi mendose in utroque versu Plebs si pro Plebs sibi. Ott. 1, Rom. in utroque versu capit; sed in Ott. 1 recte correctum est per caput. Editio Poelm. ad marg. adorat, idque praeferunt schedae ejusdem Poelmanni. Caeteri adopta cum glossa in Reg. 2, eligit, quod huic loco magis convenit: ut enim plebs dura Israelis caput vituli sibi adoptavit, ita plebs dura Judaeorum Christum caput sibi abstulit. Alioquin facile haec inter se permutantur in mss. adorat, adoptat, adornat, adaptat, ut jam alibi ostensum est.



0756D 32. Ott. 1, hunc; bene correctum heu.



33. Reg. 2, in hoc et seq. v., initium, utrobique correctum indicium, quod retinendum est. In Ott. 1 fuit discrimine, quod exstat in Vat. 1, sed in Ott. 1 factum est de crimine, quae est vera lectio. Meus, de culmine.



34. Editio Poelm., Quoque pro Quodque. Rom., Ott. 2, Urb. venit, quod in Meo etiam videtur esse; sed ratio metri postulat veniat. Joan. L, 39: Scrutamini scripturas, quia vos putatis in ipsis vitam aeternam habere: et illae sunt, quae testimonium perhibent de me.



35. Vet. 2, En lapsus; ed. Col., hoc et seq. v., irriguis; Arntz., fronte. Corrige, En lapis irriguus, et fonte. Petra percussa, quae aquam fudit, est lapis irriguus, ut recte exponit Cellarius: qui tamen inepte accipit satiare pro satiaris indicativo passivo, cum sit modi imperativi.

0757B



36. Meus, Ang., non male, Quid Christum reprobas? Alii, Qui Christum reprobas, pro quo in Ott. 1 fuit prius reprobis nullo sensu. Alb., Quod Christum reprobas.



37. Reg. 5, Alb., Ald., priorum; in Reg. 2, piorum; supra, priorum; glossa, Moysi, et Aaron; in Vat. 1, et vota priora, correctum priorum. Verior, communiorque scriptura votumque piorum, cui opponitur seditiosa tribus. Cellarius in seditiosa tribu agnoscit Core, Dathan et Abiron; sed hos non ignis consumpsit, sed terra absorbuit. Intelliguntur ergo 250 viri, qui offerebant incensum, et ab igne consumpti 0757C sunt, et alii similiter 14700 murmurantes, qui incendio perierunt, ut refertur Numer. c. XVI. Nadab et Abiu, filii Aaron, consumpti etiam fuerunt igne coelesti. Sed non videtur congruenter de his solum duobus dici seditiosa tribus.



39. Haeres legis, nisi ex conjectura malis heros, videtur esse Moyses, qui terram promissionis ingressus non fuit. Glossa in Reg. 2: Nullus ex illis, qui egressi sunt de Aegypto, intravit in terram repromissionis praeter Caleph, et Josue.



40. Ald., Christus; alii, Jesus.



41. Nonnulli vulgati hostis, scilicet destruit muros hostis, dum circuit eos. Mss., cum plerisque editis, hostem. Arntzenius interpungit, Destruit arca Dei muros, dum circuit hostem, sed ex pentametro alia distinctio est praeferenda: ac revera arca circuivit muros Jerico, ut constat ex Josue cap. VI.



42. Cant., mundi et destruit; abundat conjunctio et.



43. Signum Gedeoni datum, primum vellus madidum in area sicca, tum vellus siccum in area madida. 0757D Judic. VI.



45. Docta manus in marg. ed. Mon. volebat amore Dei, ut in pentametro alicubi legitur. Wopkensius videtur utrobique voluisse amore Dei; certe vel utrobique ita legendum, vel utrobique honore Dei. Mss. et plerique editi praeferunt honore Dei. In nonnullis editis, promisso munere, sine in, quod deest etiam in Vatic. 1, 2, Alb., Urb., Rom., et deerat in Reg. 3, ubi recenti manu additum est. Nonnulli pro promisso referunt praemisso.



46. Reg. 5, Ald., Effectum; reliqui, recte, Affectum, quod ex conjectura rescribi jussit Nebrissensis, quia Jephthe filiae amorem religioni postposuit. De Jephthe enim sermo nunc habetur.



47. Rom., sternes; corrige, sternis.



51. Vatic. 2, regis; emendandum, legis. In hoc versu tulit est pro attulit, in sequenti pro abstulit, ut explicat glossa Alm.



0758B 53. Vat. 2, Rom., Reg. 5, Urb., Ald., nullo temerata pudore. Ottob. 2, Meus, Reg. 3, Ang., Alb., Vat. 1, nullo temerante pudore. Reg. 2, Ott. 1, cum plerisque editis, nullo temerante pudorem.



55. Quaestio, quia positus in signum, cui contradicetur. Consule hac de quaestione not. ad Juvenc. l. I, vers. 245, Dicta in contraria signum.



57. Cod. Cant., Arntz., Alm., Ott. 1, Reg. 5, percepit: hoc ipsum exstat in caeteris nostris mss., sed per compendium litterarum; et in nonnullis, ut in Meo, potius videtur legendum praecepit: quae fuit conjectura Petri Burmanni, hoc est, spe praecepit. 0758C In Reg. 2 est accepit tamquam glossa, vel potius tamquam diversa scriptura. Plerique editi, etiam recentes, mundus haec sentit, et ambit. Vat. 2, mendose, mundus percipit, et ambit. Repugnat enim metrum, etsi ambit potius cohaeret cum percipit, quam cum percepit. Putat autem idem Burmannus, ambit poni pro ambiit, vel ambivit.



59. Reg. 5, male, magnalia coeli. Rom. pejus magnalia Dei; sed in hoc correctio adhibita est caeci.



61. Vet. 1, 2, reducta; lege, deducta, ut est in reliquis. In Reg. 1, 2, aliud prius fuit: in eodem supra cucurrit videtur glossa manavit, quod alibi apud Sedulium in nonnullis mss. pro cucurrit intra contextum receptum est. Repugnat metrum. Ang., mendose, succurrit. In hoc versu innuitur lignum arboris vetitae, in seq. lignum crucis.



63. Glossa Alm. in hoc v. pro verbo tulit est attulit martyribus, in versu seq. sustinuit pro martyribus. Planius tamen est, ut in verbo servis omnes homines intelligantur.



0758D 66. Reg. 5, Ald., Depulit; alii, Pertulit, h. e., sustinuit; neque dubium, quin legendum sit Pertulit. In hoc disticho miseri sunt peccatores: de qua significatione egi ad Dracont. l. I, vers. 11. Iterum eodem sensu occurrit miseri v. 106.



67. Hoc etiam loco repetit Sedulius, Christum Dominum ad inferorum loca descendisse.



68. Arntz., Rom., Nec credunt; alii mss. cum editis, melius, Nec cernunt.



69. Hic versus profertur a Beda de Arte metr., et ab ejus commentatore. Apostolus ad Rom. V, 12: Per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors.



70. Alm., in quo hic versus margini ascriptus erat, Arntz., Reg. 2, 5, Vat. 1, 2, Ot. 2, Urb., Rom., Ang., Meus, congemuit. Ot. 1, Reg. 3, Alb., cum plerisque editis, contremuit, quod verbum rei accommodatius 0759B Arntzenio videtur. Non minus accommodatum est congemuit.

0759B



74. Cant., Alm., suscepit primum hic cum hiatu, quod Cellarius, et Arntzenius secuti sunt, et glossae indicant, primum esse Dominum. In Ott. 1 fuit etiam primum, sed correctum est per primus, quae est nostrorum codicum communis scriptura, producta ultima in primus ratione caesurae. Rom., parum eleganter, Et suscepit primum hic. Cellarius ait in hoc disticho Judaeos, et Christianos committi. Sed potest etiam intelligi e Judaeis primos fuisse, qui Christum susceperunt. Quoniam vero pauci Judaei Christum 0759C susceperunt, atque eorum populus potius contrarius est, interpretationem Cellarii retinendam censeo.



75. Vat. 1, Reg. 2, pro d. s., Arntz. a pr. m., ridet, quod neque sententia, neque lex metri patitur. Vera lectio est redit. Idem dictum puta in pentametro.



79. Rom., devicerat; Meus, disjunxerat, melius caeteri devinxerat. In notis Nebrissensis definxerat forte est mendum; in editione Westhemeri, cui hae notae additae sunt, legitur devinxerat.



83. Goldastus, Jam supra astra, et versu seq., Jam super astra, quod utrobique retinendum.



85. Meus, ille sedet, quod male repetitum est ex disticho praecedenti; lege tonat, quod in v. seq. idem codex exhibet.



86. Meus, Reg. 5, Ald., faciant, Reg. 2, 3, Urb., Ott. 2, Alb., Vat. 1, 2, Rom., Arntz., Ang., faciunt, quod negligunt editi, sed certe non est contemnendum; in Reg. 3 correctum est facient. Ot. 1, cum plerique editis, facient. Burmannus ad Ovidium Heroid. 0759D ep. 21, v. 26, ex melioribus, ut ait, libris malebat faciant. Utroque modo dici potest; et apud Virgilium ecl. 3, v. 16, legitur, Quid domini facient?



87. Reg. 2, 3, 5, Ot. 1, Arntz., Ang., Alm., Fabr., et alii editi recentiores, Christo veniente figura, puto, pellitur a die umbra, a Christo veniente figura. Cant. et alii mss. nostri, cum plerisque editis, Christi veniente figura. Glossa in Reg. 2, umbra—figura, et mox, Christo veniente figura—praesentia.



89. Reg. 2, 3, Vat. 1, docent signa et saecula; desideratur unum et ante signa, quod a sec. m. additum est in Reg. 3.



90. Vet. 1, Mon., Non sacra; corrige, Nos sacra. Indicatur Testamentum novum, et secundus Christi adventus.



91. Cant. Reg. 2, 3, 5, Urb., Rom., Ang., Alb., Meus, Ald., vota priorum. Vat. 1, vota priora, correctum vota priorum. Ot. 1, 2, Vat. 2, Alm. plerique editi antiqui, piorum; recentiores praeferunt priorum, 0760B quia id opponitur nobis v. seq.; Nebrissensis etiam ex Aldo sumpsit priorum, et hoc explicat, quia Christus desideratus est a sanctis Patribus.



93. Cant., Alm., Arntz., Reg. 2, 3, Ang., Urb., Alb., Ot. 1, 2, Vat. 1, tui in utroque versu. Vat. 2, Reg. 5, Meus, Rom., plerique editi, tua, quod in Reg. 2 apponitur vel tamquam diu. script., vel tamquam glossa. Reg. 3, implevit, correctum complevit.



95. Rursus variant codices. Almel., Cant., Alb., Reg. 2, 3, 5, Urb., Ald., Ang., priorum, quod tenet Nebrissensis, et explicat prophetarum. Vat. 1, priorum, correctum piorum. In Rom. dubium piorum, an 0760C priorum sit. Ot. 1, 2, Vat. 2, piorum, quod recentiores sequuntur; quia pii veteris Testamenti opponuntur piis novi Testamenti.



96. Ald., Reg. 5, Spes cum fine; alii, in fine. Meus ita hic corruptus est, Saepe in fine suis hic quidem Deus est.



97. Nostri omnes codices cum Almel., Arntz., erit in utroque versu. Plerique editi erat, quod amplectuntur recentiores, quia toto aevo, ait Cellarius, significat tempus veteris Testamenti. Non video causam, et in pentametro mentio expressa non fit novi Testamenti. Ait ergo Sedulius, omnes, qui aliquando credituri sunt, munere fidei id habituros: atque id futurum munus ejus, qui dedit, ut credant. Vat. 2, in toto: alii sine in.



98. Reg. 2, ut credent, recte emendatum ut credant. Hinc suaderi posset lectio munus erat: sed sensus videtur esse, Qui dedit, ut credere possint.



100. Cellarius cum Fabr. Occidet hic mundus. Grunerus cum Ald., Reg. 2, 5, Concidit hic mundus, 0760D quia eleganter repetitur ex v. praecedenti concidit. Arntzenius cum suo ms., Alm., et nostris Reg. 3, Rom., Meo, Vat. 1, 2, Urb., Alb. Occidit hic mundus. Ott. 1, 2, Reg. 3, pro d. s., plerique editi antiqui Occubuit mundus: sic etiam Ang. Sed, ut observat Grunerus, praesenti pro futuro utuntur scriptores, si rei certitudinem indicare volunt. Ovidius Heroid. 2, v. 20, Ipsa mihi dixi: Si valet ille, venit.



101. Ott. 1, Gloria, correctum per Gratia, uti legitur in pentametro. Rom. in utroque versu hujus distichi, repugnante metro, Dei plena est.



102. Poelm., et quaedam aliae editiones Ascendant. Ald. cum mss. Abscedant, quod retinendum: nisi malis cum Alb. Discedant, quod verbum mox recurrit. In Rom. Abscedat, et in Meo Abscendant mendose scriptum est. Reg. 2 omittit est in hoc versu.



104. Cant. cum nonnullis vulgatis, Descendant: sensus exigit Discedant. Christum columbam hic vocari, videtur certum. Glossa in Reg. 1 Sedulium 0761A exponit de Ecclesia. At, ut ego puto, Sedulius Prudentii sententiam expressit hymn. III Cathem. v. 166, Tu mihi, Christe, columba potens,—Sanguine pasta cui cedit avis. Dixi ad eum locum, indicari a Laureto in Silva allegoriarum Patres qui in columba, ramum olivae portante, Christi typum agnoverunt, ac plura alia addidi de symbolo columbae. Sacra vascula, quibus eucharistia asservatur, aliquando columbas vocatas fuisse ex exteriori columbae argenteae figura, animadvertit Joannes Baptista Passerius Exposit. in monum. sacr. eburn. post Diptych. Gorii pag. 70. Quamvis autem dubitandum 0761B non sit quin Spiritus sanctus, qui specie columbae apparuit, hoc potissimum symbolo significetur, tamen constat etiam, columbae nomen inter alia Salvatoris nomina a Patribus nonnullis referri. Ennodius l. I. carm. 9. vers. 17, Hostia, virgulium, pastor, mons, rete, columba. Silvius in Manuali biblico Goldasti: Virgo, columba, manus, petra, filius, Emmanuel, lux. Posset aliquis suspicari, legendum columna pro columba: sed quid dicemus de Orientio? Saepe columba, dolum quia nescit, ac sine felle est. Forte vel sine pro ac sine. Quod attinet ad Silvium, ejus memini in Prolegom. num. 91., ubi monui, versus Damasi de cognominibus Salvatoris in nonnullis mss. codicibus Silvio adjudicari. Versus Silvii auctiores exstant, vel potius quodammodo latent in Manuali biblico Goldasti, opere non passim obvio, sic inscripti: B. Silvii versus de cognomentis Salvatoris: quos hic libens exhibeo, ut cum versibus Damasi conferam: Omnipotens, vis trina, Deus, pater optime rerum,—Quo generante natus sine semine, 0761C tempore, matre,—Ortu, fine, loco, vel membris, post caro natus,—Permittens cerni, multo quoque nomine dictus.—Spes, ratio, via, vita, salus, sapientia, mens, mons,—Judex, porta, gigas, rex, gemma, propheta, sacerdos,—Messias, Sabaoth, Rabbi, sponsus, mediator,—Virgo, columba, manus, petra, filius, Emmanuel, lux,—Vinea, pastor, ovis, pax, radix, vitis, oliva,—Fons, panis, ethos, agnus, vitulus, leo, Jesus,—Verbum, homo, rete, lapis, Dominus, Deus, omnia Christus. Versus Damasi sunt solum septem: neque in ullo ms. Vaticano a me reperti sunt. Ita autem eos edidit Sarazanius. 1. Spes, vita, salus, ratio, sapientia, lumen. Deficit ratio metri. 2. Judex, ut apud Silvium. 3. Messias, ut apud Silvium. 4. Virga, columna, manus, petra, filius Emmanuelque. 5. Vinea, ut apud Silvium. 6. Fons, paries, agnus, vitulus, leo, propitiator. 7. Verbum, homo, rete, lapis, domus, omnia Christus Jesus. In versu 2 Silvii fortasse legendum datus pro natus, et v. penultimo 0761D videtur mendum ethos. Orientius in explanatione nominum Christi exponit nomen virginis, et virgae, et columbae, non tamen columnae. In Concilio Romano sub Damaso celebrato, quod inter Appendices reponam, recensentur nomina Christi, uti etiam apud Isidorum l. VII Etym. capit. 2., sed utrobique tam columbae, quam columnae nomen praetermittitur, quod utrumque nomen pariter deest in hymno veteri cognominum Christi, quem ex codice Veliterno descripsi not. a. n. 212 Proleg. Prudentii: qui hymnus et a me, et ab aliis tunc habebatur pro inedito; sed postea comperi eum exstare inter sequentias Notkeri Balbuli tom. 1 Thesaur. Anecdot. Pezii, et longe ante editum fuisse in Elucid. Clictovei l. 1, Alma chorus Domini, etc.

0761D



105. Arntz. signa: lege digna.



106. Rom. miseris adveniet: correctum miseri 0762A adveniet, quod reliqui exhibent cum hiatu. Rursus miseros pro pravis accipit. In hoc disticho, et in sequenti sermo est de extremo judicio, et comparatio fit inter praemia justorum, et supplicia peccatorum; inter visionem judicis, ex qua impii poenam, et tormentum sustinebunt, et eamdem Christi visionem, ex qua boni gloriam consequentur. Non igitur elegiae hujus inscriptio plane convenit, a nonnullis apposita: Collatio veteris, et novi Testamenti.



107. In Reg. 3 deerat, est, post malorum, et recenti manu additum est.



108. Meus, magna, ex v. seq., corrige cuncta. 0762B Reg. 2, tui est: sed in praecedenti v. deest est.



109. Ott. 1 Gloria, correctum Gratia, sed retinendum est Gloria, ut in v. seq. Reg. 2, semper tibi sit gloria: omittendum est sit, ut versus constet. In nonnullis editionibus pro semper invenio compar, quod recentiorum temporum videtur.



110. Plerique mss., et editi Cum sancto Spiritu; atque ita legit Beda de Metris, cujus peculiarem opinionem in quibusdam Sedulii versibus scandendis hoc loco exponam: Auctoritate autem contemnitur regula grammaticorum, ut Sedulius in clausula carminis, cujus supra meminimus, cum dixisset; Gloria magna Patri, semper tibi gloria, nate, subdit: Cum sancto Spiritu gloria magna Patri. Unde vera scansio versus istius haec est: Cum San spondaeus, Cto Spiri antibachius, et non dactylus: sed poeta, ut gloriam sanctae, et individuae Trinitatis clara voce decantaret, neglexit regulam grammaticae dispositionis. Idem ipse in carmine paschali: Sic ait ipse docens: Ego in Patre, et Pater in me. Sic enim scanditur, Sic Ait dactylus, Ipse 0762C Do dactylus, Cens E trochaeus, Gin Pa spondaeus, ablato O per synaloepham. Aut si scandere vis Cens Ego, et facere dactylum, contra morem ipsius Sedulii, quem per omnia servavit, agis, ut immunis stet vocalis altera superveniente vocali. Idem in eodem opere: Clarifica, dixit, nomen tuum, magnaque coelo. In quo ut veritatem Dominici sermonis apertius commendaret, postposuit ordinem disciplinae saecularis. Idem iterum: Scribitur et titulus; Hic est rex Judeorum: quod quomodo scandendum judicaverit, videat, qui potest, utrum Judaeorum duos spondaeos quinta, et sexta regione contra morem, an solutis syllabis juxta quod supra monstravimus, dactylum fieri voluerit, et spondaeum. Non facile totam hanc Bedae doctrinam critici probabunt. Quod attinet ad versum praesentem, Beda saepe nactus est codices depravatos, ut in notis ad Juvencum observavi. Propterea in not. ad Dracontium l. II, vers. 54, suspicatus sum, Sedulium scripsisse Cum sancto Spirtu, aut Spritu per syncopen, ut multa similia 0762D a poetis usurpata sunt, de quibus Salmasius ad Trebellium p. 303. Sedulius quidem saepissime usus est voce Spiritus, ac semper primam produxit: et poterat quidem gloriam sanctae, et individuae Trinitatis clara voce decantare, versu aliter disposito, quin regulam grammaticae dispositionis negligeret. Perlectis nunc mss. codicibus, has invenio scripturae varietates. In Reg. 2, 3, Ott. 1, scripta ea vox est per compendium litterarum, ex quo magis legi debet Spirtu, aut, Spritu quam Spiritu. Hinc puto natum, quod librarii ex simili aliquo nexu expresserint Spiritu contra metrum, et mentem Sedulii. In Vat. 1, idem est compendium litterarum, supra clare Spirtu, ad marg. manu veteris glossatoris: Al. Spiritui sancto. Reg. 5, Spiritui et sancto. Cappusotus, et Ald., Spiritui, et Nato. Poelman. Cum sancto Flatu. In nostris mss. soli septem recentissimi, scilicet Meus, Ang., 0763A Alb. Rom., Urb., Ott. 2, Vat. 2, exhibent clare Cum sancto Spiritu. Petrus Damiani, quamvis Sedulium imitatus, hanc tamen vocem mutavit: Gloria summa Patri, genitae sit gloria Proli,—Flamine cum sancto gloria summa Patri. Finita elegia, Reg. 2 sic habet: Explicit. Incipit Ambrosianum ipsius Sedulii. Ott. 1, Finit amen. Incipit ars Sedulii poetae, ut dictum est in Prolegom. num 9. Rom. Explicit. Desunt alia Sedulii. Meus, Finit epigramma distichon ejusdem Sedulii poetae in fide catholica. Incipit ejusdem poetae hymnus. Vat. 1, Explicit liber Sedulii. Illico sequitur epigramma 0764A Sedulii. Vat. 2, Finis. Nihil aliud est Sedulii. Reg. 5, Finem carmen habet, nec lauri serta requiro.—Tu studii merces esto, Maria, mei. Amen. Cellii Sedulii presbyteri hymnus succincte ab incarnatione usque ad ascensionem sequitur. Urb., Finis, Paracterium, elegiacumque carmen egregii Sedulii episcopi explicit feliciter, Deo gratias. Per librum scriptum nomen Domini sit benedictum. Explevi hoc opus. Sequitur Martyrologium Bedae. In Ott. 2, post elegiam sequitur hymnus.