0771A



Hoc epigramma exstat in Vatic. 1, et Aldo statim post elegiam, et ante hymnum A solis, in Reg. 5, post hunc hymnum, ubi inscribitur Sedulii epigramma. In editione Ascensiana collocatum est inter carmen paschale, et hymnum. Productum etiam est a Barthio e suo codice lib. X. Advers. c. 9, et Usserio Antiquit. Britann. cap. 16; in quodam vetusto ms. inventum fuit a Poelmanno, descriptum a Fabricio in poetarum christianorum corpore p. 662, excusum etiam ab editore Scoto. Heinsius idem epigramma reperit in codice Nansii. Barthius loc. cit., Non vero, ait, indignum est Sedulio hoc epigrammation, Cum maxime vel ex eo ejus indoles eluceat, quod acumen in voculis paribus Te Tua, Tete, Tibi, quaerit: quod genus cum honestate quadam amat hic Christi olor. Goldastus in Manuali Biblico vocat orationem Sedulii, et post elegiam describit. Quatuor tantum sunt versus epigrammatis, ut apud alios exstat: sed in Reg. 5 alii plures adduntur, quos censeo esse exscriptoris Matthiae filii Adae Sculteri, Mansionarii 0771B in ecclesia Cracoviensi. Ita igitur continenter procedit epigramma: Finem carmen habet, nec lauri serta requiro.—Tu studii merces esto, Maria, mei.—Tardus ego laudum pelagus lustrare tuarum—Exigua coepi, Virgo serena, manu.—Exemplum praebens aliis imitabile doctis,—Ut coeptis studeant addere plura meis:—Et Jove cum falso saeva Junone relicta,—Incipiant veram te celebrare deam.—Nunc ubi magna sedes hominum regina beatrix,—A dextris nati plena decore tui.—Qui cum Patre Deo vivens per saecula cuncta,—Una cum sancto flamine regnat: amen. In versu Nunc, ubi obscure scriptum est Nunc, et in v. Qui cum, etc. non satis clare cuncta. Primum distichum Finem carmen habet, etc.; aliis in locis ejusdem codicis reperitur. In pentametro, Incipient veram te celebrare deam, merito displicebit, quod Virgo Deipara vocetur vera dea. Lamindus Pritanius, sive nomine vero Ludovicus Muratorius in opere Della regolata divozione monendos docet fideles, Mariam 0771C non esse deum: contra quem Benedictus Plazza part. 2 Vindicat. devotion. cap. 1, disserit, supervacanee, aut etiam contumeliose hoc monitum exhiberi, cum nemo sit fidelium qui Mariam deum esse credat, aut dicat. Certum tamen est, nonnullos minus caute beatissimam Virginem Mariam deam appellasse: nam ut omittam auctorem anonymum hujus epigrammatis, et Apollinarem haereticum, qui 0772A in carmine etiam ut deam vocavit, satis notus est versus Justi Lipsii: Si vota concepisset Hallensi deae: quod Lipsius, ut ait Raynandus observat. II ad Marian. Nomenclat. tom. XVII: necessitate metri adactus scripsit, nec ejus auctoritas, in politiori litteratura summa, ejusdem momenti est in re theologica. Negat idem Raynaudus, Petrum Damiani in elogiis Deiparae hoc vocabulo deae usum fuisse, quod alii asseruerant: dubitat autem, an Leo X, vel potius Joannes Medices in epistolis ejus nomine scriptis Mariam deam nuncupaverit: nihil enim tale reperit, quamvis aliqui rem ita se habere affirmaverint. Jacobus Balde Epod. 15, eodem fere modo, ac Lipsius, peccat: Virgo, serenati circumdata solis amictu,—Solem premebat calcibus,—Os, humerosque deae similis; quantamque referre—Augusta majestas potest.



3. Codex Nansii cum placeant: alii quae placeant; etiam Aldus, cui Arntzenius affingit placeat. Nostri mss. cum Aldo tete favente, resistente metro. In 0772B Vat. 1 prius erat tete fatente, quod pejus est: correctum deinde per favente cum glossa concedente. Cappusotus in editione Ascensiana, et Barthius e suo mss. tete fautore. Fabricius ex conjectura, ut opinor, tete formante. Scotus Editor emendabat tete faciente, quod ad marginem veluti pro diversa scriptura Usserius notavit, et probat Burmannus, Secundi patruus, ex Heinsio ad Ovidium I ep. 39, et l. VIII Met. v. 251. Haec lectio elegans est: praecedit enim facias; et videtur esse vera, cum facile faciente in favente a librariis mutari potuerit. Goldastus edidit tete manente, quod neque metro neque sensui congruit.



Sequitur, ut descriptis jam veris carminibus Sedulii appendices addam: in quarum prima versus, qui a nonnullis falso Sedulio imputati sunt, ascribam: in reliquis ea colligam, quae ad laudes ejus, aut opera illustranda pertinere posse arbitratus sum. Centoni Virgiliano in prima appendice subjiciam 0772C versus Virgilii a Martenio collectos, et a me iterum collatos, ex quibus Cento coalescit. Cur autem istiusmodi Cento inter Sedulii carmina reponi non debeat, disserui in Proleg. num. 54 seq. contra Martenium qui in eo carmine centonario eumdem stylum atque in Carmine Paschali Sedulii sibi visus est deprehendisse.