Coelius Sedulius, Decretum De Libris Recipiendis Et Non Recipiendis

Index Rerum Et Nominum Quae in Carminibus Juvenci, Prolegomenis, et notis continentur. Numeri respondent seriei crassiorum numerorum qui textui inseru

Index Rerum, Nominum, Et Verborum, Quae in Prolegomenis, Operibus Sedulii, et Scholiis explicantur, et continentur. Numeri respondent seriei crassioru

Ordo Rerum Quae In Hoc Tomo Continentur.

Finis Tomi Decimi Noni.

Pars Prima.

0787C Quamvis hoc Concilium inter opera S. Damasi in tomo XIII Patrologiae nostrae jam antea editum sit, eamdem tamen relationem media fere parte amplificatam, notisque doctissimi Arevali illustratam hic loci rescribere non dubitavimus. Edit.

Concilium urbis Romae sub Damaso papa celebratum. De explanatione fidei catholicae

0787C In codice Vaticano chartaceo in 4, num. 349, inter alia miscellanea exstat hoc Concilium descriptum, ut initio notatur, ex bibliotheca Vaticana. Holstenius primam ejusdem Concilii partem vulgavit usque ad verba, et annuntiabit vobis, ex codice Vaticano 5845. Exstat idem Concilium in codice ms. bibliothecae Casanatensis D. IV, 23, pag. 46, saeculi XI, cujus Ballerinii meminerunt tract. de antiq. collect. canon. part. II, cap. 11, § 5. Baronius ad ann. 69, num. 4, in suo codice collectionis Canonum Cresconianae pag. 236 reperiri affirmat Concilium Romanum sub Damaso de libris apocryphis (intelligo de scripturis canonicis), ex quo verba quaedam profert, Post has omnes propheticas, etc., usque ad Domino consecrarunt, quae in decreto Gelasiano repetita esse animadvertit. 0787D In codice capituli Veronensis saeculi IX vel X, sub titulo, De Concilio in urbe Romana sub Damaso papa edito describuntur verba, Post has omnes propheticas, etc. Explicit Concilium sub Damaso papa. Constantius tom. I Epist. Roman. Pontif. col. 503 commemorat codicem bibliothecae Regiae Parisionsis, in quo idem Concilium sub Damaso celebratum 0788C reperitur. Codex Florentinus S. Marci saeculi X primam partem usque ad verba et annuntiabit vobis Damaso ascribit, et deinceps sub Gelasii nomine decretum Gelasianum profert. Primus, quod ego sciam, integrum Concilium sub Damasi nomine ex collectione canonum Diessensi, confecta circiter medium saeculum VII, et descripta circiter medium saeculum VIII, Eusebius Amortius tom. II, pag. 476, edit. August. Vindel. element. jur. canon., et tom. I, p. 421, edit. Venet. 1763, vulgavit, ex quo illud recudit doctissimus vir Franc. Antonius Zacharias de Prohib. libr. ad annum 379, quo celebratum fuisse Concilium creditur. Magna est scripturae varietas in mss. codd., ut patebit ex collatione. Vatic. 1, sive num. 349, Incipit Concilium, etc., ut in titulo. Vat. 2, sive num. 5845: Incipit . . . . sub Damaso. De explanatione fidei. Codex Casanat. et Parisien., Incipit . . . sub Damaso papa. De explicatione fidei. Cod. Diess.: Incipit . . . sub Damaso papa, De explanatione fidei. Cod. Florent., Concilium urbis Romae sub Damaso papa, 0788D De exemplaribus fidei, et de recipiendis, et non recipiendis libris.

Dictum est, prius agendum de Spiritu septiformi, 0788B qui in Christo requiescit, Spiritus sapientiae

0788D Sic Vat. 1, quem sequor, ubi discrepantiam ejus non adverto. Vat. 2, Dictum est: Prius agendum est de Spiritu, etc. Diess.: Dictum est, prius agendum esse de Spiritu septiformi, qui in Christo requiescit, Spiritus sapientiae.

: 0789A Christus Dei virtus, et Dei

0789B Diess. addit erit post sapientia.

sapientia (I Cor. I, 24) . Spiritus intellectus

0789B Diess. addit juxta illud post intellectus. Locus est psalmi XXXI, vers. 8, quem Vat. 1, legit, ut Vulgata nostra. Vatic. 2, in via, qua ingredieris. Diess., Intellectum dabo tibi, et instruam te in via, in qua ingredieris.

: Intellectum tibi dabo, et instruam te in via hac, qua gradieris (Psal. XXXI, 8) . Spiritus consilii:

0789B Vat. 2, Diess., Et vocabitur nomen ejus magni, etc.

Et vocabitur magni consilii angelus (Isai. IX, 6) . Spiritus virtutis,

0789B Diess., ut supra: Dei virtus, etc.

ut supra dictum est: Christus Dei virtus, et Dei sapientia. Spiritus scientiae

0789B Diess., corrupte, propter imminentia Christo scientia Jesu Apostoli. Apostolus ad Ephes. III, 19, ait, supereminentem scientiae claritatem Christi.

propter eminentiam scientiae Jesu Christi, ut ait Apostolus. Spiritus veritatis: Et

0789C Vat. 2, Ego vita, et veritas. Diess., Ego via, et vita, et veritas.

ego vita, et veritas (Joan. XIV, 6) . Spiritus timoris: Initium sapientiae timor

0789C Diess. addit Dei post timoris.

Domini (Psal. 110, 6) .

Multiformis autem nominum Christi

0789C Vat. 1, disertatio est; fortasse genuina est lectio dissertatio est. Vatic. 2, dispensatio est. Diess., dispensatio sine est. Casan., Item de multiformi dispensatione nominum Christi. De nominibus Christi quaedam notata sunt in schol. ad elegiam v. 104.

dispensatio est.

0789C Vat. 2. Dominus . . . Verbum, quia Dei filius, quia unigenitus ex Patre. Diess., Dominus, qui et spiritus; Verbum, quia Deus; Filius, quia unigenitus ex Patre.

Dominus, quia Christus. Verbum, quia Filius Dei, quia unigenitus a Patre.

0789C Vat. 2, Diess., Homo; Vat. 1, Caro.

Caro, quia natus ex 0789B Virgine. Pastor

0789C Vatic. 2, Diess. addunt, Sacerdos, quia se obtulit holocaustum. Pastor; quod Vat. 1 praetermittit.

, quia custos

0789C Vat. 2, Diess. omittunt ovium post custos. Uterque hic codex post custos illico Vermis, quia resurrexit, quod deest in Vatic. 1.

ovium. Mons, quia fortis. Via, quia rectus per ipsum ingressus

0789C Vat. 2, in vitam. Diess., Via, quia rectus: quia per ipsum ingressus in vitam est.

ad vitam. Agnus, quia

0789D Diess., passus est. Lapis, quia instructio angularis. Vat. 2, passus. Lapis angularis, quia instructio.

passus. Lapis angularis, quia 0790A constructio. Magister, quia ostensor vitae. Sol,

0789D Diess., quia illuminat.

quia illuminator. Verus, quia a Patre. Vita,

0789D Diess., Vat. 2, quia creator.

quia rector. Panis, quia caro. Samaritanus, quia custos, et misericors. Christus, quia unctus. Jesus, quia salvator. Deus, quia ex Deo

0789D Diess., Vat. 2 omittunt est post Deo, quod alii exhibent.

est. Angelus,

0789D Diess., quia missus.

quia nuntius. Sponsus, quia mediator. Vitis, quia sanguine

0789D Vat. 2, ejus pro ipsius.

ipsius redempti sumus. Leo, quia rex. Petra,

0789D Diess., quia fundamentum firmamenti est. Flos, etc.

quia firmamentum. Fundamentum, quia firmamentum. Flos, quia electus. Propheta, quia futura

0789D Dies., revelavit.

revelat. Spiritus

0789D Diess. omittit enim. Fortasse legendum est etiam: nam in mss. haec duo saepe confusa reperi. Labbeus tom. II col. 895, ad marg. sic notat: Haec ab Holstenio, aut alio assuta fuisse superioribus, multa docent: neque enim cohaerent cum superioribus ista, quae Baronius ad annum 447, num. 21, recitat ex collectione Cresconiana. Verum dubium non est, quin in antiquissimis codicibus haec superioribus adjuncta reperiantur: 0790B et Baronius loc. cit. haec ipsa sub Damasi nomine ex concilio Romano profert, scilicet ex hoc, quod prae manibus habemus, et alio loco laudat ipse Baronius, ut supra dixi.

enim sanctus non est Patris tantummodo

0790B Diess., Spiritus sanctus non est Patris tantummodo spiritus, sed Patris, et Filii spiritus. Vat. 2, cum Baronio, non est Patris tantummodo, aut Filii tantummodo spiritus: scriptum est, etc.

Spiritus, sed Patris, et Filii. Scriptum est enim:

0790B Ex epist. I Joann. II, 15: ubi tamen Vulgata nostra exhibet, Si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo. Sequitur ex epist. Pauli ad Romanos VIII, vers. 9: Qui autem; etc., ubi Diess. refert, 0790C Quisquis autem, Vulgata, Si quis autem.

Si quis dilexerit mundum, non est Spiritus Patris in illo. Item scriptum est: Qui autem Spiritum Christi non habet, hic non est ejus. Nominato itaque Patre, et Filio,

0790C Vat. 2, cum Baronio, intelligitur Spiritus sanctus. Baronius omittit ipse ante Filius. Diess., Nominatus autem a Patre et Filio, intelligitur Spiritus sanctus, de quo ipse, etc. Locus Evangelii est Joann. XV, 26: Spiritum veritatis, qui a Patre procedit. Baronius cum Diess., Vat. 2, Quia Spiritus sanctus a Patre procedit. Alter locus est Joann. XVI, 15. In Vat. 1 est illi mendose pro ille. In reliquis deest ille, ut in Vulgata.

intelligitur Spiritus, de quo 0790B ipse Filius in Evangelio dicit: Spiritus, qui a Patre procedit: et ille de meo accipiet, et annuntiabit vobis.

Item dictum est:

0790C Haec, et quae sequuntur cum multis aliis codex Casanatensis, et alius regius Parisiensis Gelasio ascribunt, quibus adhaeret codex Florentinus S. Marci, qui post verba et annuntiabit vobis titulum hunc apponit: Incipit Decretum de abjiciendis et recipiendis libris, quod scriptum est a Gelasio papa cum LXX eruditissimis viris episcopis in sede apostolica in urbe Roma. Ballerinii existimant, primam partem hactenus expositam concilii Romani ad Damasum spectare, non item reliqua. Nam haec praefatio innuit, agendum 0790D esse de libris apocryphis: hoc enim significant verba quid vitari debeat. Cl. Zacharias, qui Damaso sequentem canonem Scripturarum adjudicat, reponit, hanc secundam partem connexam esse cum prima, et indicari illis verbis initio positis, Dictum est agendum Prius, quibus haec respondent, Nunc vero de Scripturis divinis agendum est, etc. Observat deinde, sermonem tantum esse de Scripturis divinis, quaenam in canonem recipi debeant. Denique conjicit, post canonem Scripturarum in concilio Damasi fuisse indiculum, quo alii libri sub apostolorum nomine conficti damnantur, qui legitur in epistola Innocentii I anno 405 ad Exuperium episcopum Tolosanum. Caetera autem, quae sub nomine Matthiae, sive Jacobi minoris, vel sub nomine Petri, et Joannis, quae a quodam Leucio scripta sunt, vel sub nomine Thomae, et si qua sunt talia, non solum repudianda, verum etiam noveris esse damnanda. Hic autem indiculus facile omitti potuit a librariis, quod Decretum Gelasianum 0791C magis ubique obvium haec, aliaque plura de libris apocryphis praescriberet. Probabilia quidem haec censeo: sed non ita illis verbis quid vitari debeat inhaerendum est, ut credamus ea necessario arguere catalogum aliquem librorum nominatim prohibitorum. Semel enim constituto canone Scripturarum divinarum, consequens est ut caetera scripta, quae ab eo canone absunt, quamvis nomen apostolorum aut prophetarum praeferant, inter divinas Scripturas minime referantur, sed vitentur potius, tamquam apocrypha.

Nunc vero de Scripturis divinis 0791A agendum est, quid

0791D Vat. 2, universalis Ecclesia recipit, et quid vitari debeat. Diess., universalis catholica recipiat Ecclesia, et quid vitare debeat.

universalis catholica Ecclesia teneat, et quid vitari debeat.

Incipit ordo Veteris Testamenti.

Genesis liber unus.

Exodus liber unus.

Leviticus liber unus.

Numeri liber unus.

0791D Diess., Deuteronomii liber I.

Deuteronomium liber unus.

Jesu Nave liber unus.

Judicum liber unus.

Ruth liber unus.

Regum libri quatuor.

Paralipomenon libri duo.

0791D Diess. Psalmi CL liber I.

Psalterium liber unus.

Salomonis libri tres.

0791B

0791D Diess., Proverbia liber I, et paulo post Sapientia pro Sapientiae.

Proverbiorum liber unus.

Ecclesiastes liber unus.

Cantica canticorum liber unus.

Item Sapientiae liber unus.

Ecclesiasticus liber unus.

Incipit ordo prophetarum.

Esaiae liber unus.

Hieremiae liber unus

0791D Diess., cum Cinoth, id est, Lamentationibus suis. Vatic. I, cum uno Baruch: item cum Lamentationibus suis. Sic Athanasius epist. 39, apud Labbeum tom. II Concil. col. 1710: Hieremias, et cum ipso Baruch Threni, et Lamentationes. Deinceps Diess., Ezechiel . . . Daniel . . . Micheae . . . Ambacum pro Abbacuc, vel Habacuc . . . Soffoniae, etc. Post Ambacum apud Amortium parenthesi includitur Amos.

cum uno Baruch; item cum Lamentationibus suis.

Ezechielis liber unus.

Danielis liber unus.

Joel liber unus.

Abdiae liber unus.

Oseae liber unus.

Amos liber unus.

0791C Michaeas liber unus.

Jonae liber unus.

Nahum liber unus.

Abbacuc liber unus.

0792A Sophoniae liber unus.

Aggaei liber unus.

Zachariae liber unus.

Malachiae liber unus.

Item ordo historiarum.

Job liber unus.

Tobiae liber unus.

Judith liber unus

0791D Diess., post Tobiae librum Esdrae libri II. Hester liber I. Judith liber I. Machabaeorum libri II.

Hester liber unus.

Esdrae liber unus.

Machabaeorum libri duo.

Item ordo Scripturarum Novi Testamenti, quas sancta et catholica suscipit Ecclesia.

Evangelium secundum Matthaeum liber unus.

Secundum Marcum liber unus.

0792B Secundum Lucam liber unus.

Secundum Joannem liber unus.

Epistolae Pauli numero XIV.

Ad Romanos una.

Ad Corinthios duae.

Ad Ephesios una.

Ad Thessalonicenses duae.

Ad Galatas una.

Ad Philippenses una.

Ad Collossenses una.

Ad Timotheum duae.

Ad Titum una.

Ad Philemonem una.

Ad Hebraeos una

0791D Zacharias loc. cit. hinc sibi objicit, non videri hunc canonem scripturarum esse Damasi, quandoquidem 0792C S. Hieronymus anno 414 ad Dardanum scribebat, epistolam Pauli ad Hebraeos Latinorum consuetudine non recipi inter scripturas canonicas. Recte autem respondet, intelligi id de nonnullarum Ecclesiarum consuetudine, quae etiam post canonem Damasi, et Innocentii I consuetudinem suam non recipiendi tamquam canonicam epistolam ad Hebraeos retinuerunt, donec anno 419 in concilio Carthaginensi III decretum fuit ut omnes integrum canonem divinarum Scripturarum, in quo est Epistola ad 0792D Hebraeos, reciperent, implorata etiam auctoritate Bonifacii papae, et concilii Italici pro confirmando isto canone. Vide Labbeum tom. II, col. 1177. Decreta ergo Damasi et Innocentii aut non ita fuerunt lata, ut pro lege ab omnibus Ecclesiis haberentur, aut ad quarumdam Ecclesiarum notitiam non pervenerant.

Item

0792D In Diess. deest mentio Apocalypsis, ut conjicere licet, ex negligentia librarii: nam in nostro codice exstat. Inter Latinos receptam suo tempore fuisse Apocalypsin testatur Hieronymus loc. cit. Zacharias, qui in codice Diessensi omitti Apocalypsin vidit, existimat, potuisse a Damaso omitti, quia plures Ecclesiae Graecorum eam tunc non recipiebant, ut cod. loc. affirmat Hieronymus. In canone laudato concilii III Carthaginensis, uti etiam in canone Innocentii I anno 405 Apocalypsis comprehenditur. In cod. Diess. mentio Actuum apostolorum fit post Evangelium Joannis.

Apocalypsis Joannis Apostoli liber unus.

0792C Actus Apostolorum liber unus.

Item Epistolae Canonicae numero septem.

Petri Apostoli Epistolae duae.

Jacobi Apostoli Epistola una.

0793A Joannis Apostoli

0793B In canone Innocentii I, et in aliis hae tres Epistolae unius Joannis apostoli esse dicuntur. In canone Damasi una Joanni apostolo, duae Joanni presbytero ascribuntur ex sententia, quam Hieronymus innuit de Vir. illustr. c. 9: Scripsit autem (Joannes apostolus) et unam epistolam . . . Reliquae autem duae . . . Joannis presbyteri asseruntur. Antiquitas canonis Damasi ex hac parte comprobatur.

Epist. una.

Alterius Joannis presbyteri Epistolae duae.

Judae Zelotes

0793B Diess. scribit Zelotis; Vat. 1, Zelotes. In Diess. additur, Explicit canon Novi Testamenti.

Epistola una.

Post has

0793B Inserta haec etiam sunt in Decreto Gelasii: sed scripturam exhibemus Vat. 1, quae in non paucis 0793C differt a vulgata lectione, ut decretum ipsum Gelasii mox describendum conferenti patebit. Cresconiana collectio apud Baronium anno 69, num. 4, nonnihil etiam differt a Vat. 1, ut et apostolicas pro atque apostolicas, et mox Ecclesia catholica per gratiam Dei fundata est, et unus thalamus Christi sit. Amortius ad marginem notat: Continuatio per Gelasium papam anno 494, nescio, an ex codice. Verba, Item dictum est, innuunt, idem concilium sub Damaso continuari.

omnes propheticas, et evangelicas, atque apostolicas, quas superius deprompsimus, Scripturas, quibus Ecclesia catholica per terrarum orbem a Deo fundata est, etiam intimandum putavimus, quod quamvis universae per orbem catholicae diffusae Ecclesiae quasi unus Christi thalamus sit, sancta tamen Romana

0793C Cresconiana collectio Romana ecclesia nonnullis synodicis constitutis caeteris, etc. Postea inquiens pro inquit. Infra, et quaecumque ligaveris super terram, erunt ligata et in coelo, et quaecumque solveris super terram, erunt soluta et in coelo.

Ecclesia a nonnullis synodicis constitutionibus caeteris ecclesiis praelata est: sed et evangelica voce Domini Salvatoris nostri primatum obtinuit: Tu es, inquit, Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi 0793B non praevalebunt adversus eam, et tibi dabo claves regni coelorum, et quodcumque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcumque solveris super terram, erit solutum et in coelis. Addita est etiam societas 0794A beatissimi Pauli apostoli, vasis electionis, qui non diverso, sicut haeretici garriunt

0793C Notatur in marg. Vat. 1, Anacletus in epist. 3, et Gelasius papa in epistola decretali. Gelasii epistola decretalis est decretum postea proferendum. Epistolae Anacleti censentur suppositae: in ea 3 epistola, 0793D quamvis plura ex verbis et sententiis hujus synodi producantur, desunt tamen haec verba, sicut haeretici garriunt: ac fortasse huic loco ab aliquo assuta sunt. Nonnulli enim sunt ex antiquis Patritribus, qui Petrum, et Paulum Romae quidem, et eodem die, sed non eodem anno martyrium subiisse affirment, ut ostendi in comment. ad Prudentium hymn. 12 Perist. vers. 5. Addo nunc Sacramentarium, quod S. Leoni Blanchinus affinxit, alii ad Gelasium referunt, nonnulli ad privatum aliquem veterem scriptorem, in praefat. Natal. apostol. Petri et Pauli: Sic dispensatione diversa unam Christi familiam congregantes, tempore licet discreto, recurrens una dies in aeternum, et una corona sociavit. Fortasse 0794B haeretici in hoc concilio illa potissimum de causa perstringuntur, quod Paulum a Petri societate in martyrii loco sejungerent: ac libenter legerem qui non diverso, sicut haeretici garriunt, loco, sed uno tempore, vel qui non diverso, sicut haeretici garriunt, sed uno loco, uno eodemque die, etc. In Actis apocryphis Lini refertur, Petrum et Paulum diverso loco et tempore passos fuisse: quo imbecilli testimonio nonnulli recentes haeretici adhuc utuntur, ut Petrum Romae exstitisse, aut martyrio coronatum fuisse negent. Verba, quae in concilio sequuntur, meam conjecturam confirmant: Sua praesentia atque venerando 0794C triumpho praetulerunt. Cresconiana collectio apud Baronium refert qui non diverso, sicut falso haeretici garriunt, sed uno, eodemque die, etc. Paulo post supra dictam S. Romanam Ecclesiam consecrarunt; neque plura ex ea collectione profert Baronius.

, sed uno tempore, uno eodemque die, gloriosa morte cum Petro in urbe Roma sub Caesare Nerone agonizans, coronatus est: et pariter supradictam Romanam Ecclesiam Christo Domino consecrarunt, aliisque omnibus in universo mundo sua praesentia atque venerando triumpho praetulerunt. Est ergo prima Petri apostoli sedes Romana Ecclesia, non habens maculam, neque rugam, nec aliquid hujusmodi. Secunda autem sedes apud Alexandriam

0794C Tres has sedes Petri esse dicit. In decreto vero Gelasii legitur, Petri nomine a Marco ejus discipulo.

Petri a Marco nomine ejus discipulo atque evangelista consecrata est; ipseque in Aegyptum directus a Petro apostolo, verbum veritatis praedicavit, et gloriosum martyrium consummavit. Tertia vero sedes apud Antiochiam 0794B beatissimi apostoli Petri habetur honorabilis, et quod illam primitus quam Romam veniret, habitavit, et illic primum nomen Christianorum novellae gentis exortum est.

0794C In codice Veronensi, in quo, ut dixi, concilium est mutilum, et incipit a verbis Post has omnes propheticas, etc., notatur, hoc loco, Explicit Concilium sub Damaso papa. Sic absolutum concilium Romanum sub Damaso nihil prae se fert, cur Damaso abjudicari debeat. Argumenta enim, quae ex ratione temporum multi proferunt, solum probant, non esse Damasi ea omnia, quae in Decreto Gelasiano continentur, ut per se clarum est. Quod si aliqui codices non solum hoc concilium suis limitibus conclusum, sed totum etiam decretum Gelasii sub Damasi nomine exhibent, is error inde natus est, 0794D quod vel Gelasius primam partem sui decreti ex hoc concilio sumpsit, ut pontifices Romani ex praedecessoribus plura sumebant, vel aliunde concilium Damasi ab aliquo adjectum fuit decreto Gelasii de libris (non divinis) recipiendis, vel non recipiendis. Facile autem fuit, ut ex prima parte decreti Gelasiani, quam Damasi esse constabat, in multis codicibus toti decreto nomen Damasi praescriberetur. Probabilius autem credo, Gelasium ipsum in decreto de scripturis recipiendis, et non recipiendis concinnando ex Damasi concilio primam partem, nonnullis leviter mutatis, aliis omissis, aliis additis, accepisse: quod ex ipso decreto, quod nunc sistam, facilius, ut ego quidem arbitror, percipietur.

Finis.