Patrologiae cursus completus

 Patrologiae cursus completus

 Elenchus operum quae in hoc tertio tomo continentur.

 Elenchus operum quae in hoc tertio tomo continentur.

 S. aurelii augustini hipponensis episcopi quaestionum evangeliorum libri duo .

 S. aurelii augustini hipponensis episcopi quaestionum evangeliorum libri duo .

 Tituli quaestionum libri primi in evangelium secundum matthaeum .

 Tituli quaestionum libri ii in evangelium secundum lucam.

 Liber primus. quaestiones in evangelium secundum matthaeum.

 Quaest. i. ((matth. c. xi, v 27.))

 Ii. ((ib. xii, 1.))

 Iii. ((ib. xii, 20.))

 Iv. ((ib. xii, 22.))

 V. ((ib. xii, 27-29.))

 Vi. ((ib. xii, 34.))

 Vii. ((ib. xii, 40.))

 Viii. ((ib. xii, 43-45.))

 Ix. ((ib. xiii, 13, 23.))

 X. ((ib. xiii, 25-30.))

 Xi. ((ib. xiii, 31.))

 Xii. ((ib. xiii, 33.))

 Xiii. ((ib. xiii, 44.))

 Xiv. ((ib. xiii, 54.))

 Xv. ((ib. xiv, 26-33.))

 Xvi. ((ib. xv, 5.))

 Xvii. ((ib. xv, 13.))

 Xviii. ((ib. viii, 13 xv, 28.))

 Xix. ((ib. xv, 30.))

 Xx. ((ib. xvi, 2, 3.))

 Xxi. ((ib. xvii, 11.))

 Xxii. ((ib. xvii, 14, 18.))

 Xxiii. ((ib. xvii, 25.))

 Xxiv. ((ib. xviii, 6.))

 Xxv. ((ib. xviii, 24-31.))

 Xxvi. ((ib. xix, 23, 25.))

 Xxvii. ((ib. xx, 17.))

 Xxviii. ((ib. xx, 29-34.))

 Xxix. ((ib. xxi, 21.))

 Xxx. ((ib. xxi, 44.))

 Xxxi. ((ib. xxii, 2-9.))

 Xxxii. ((ib. xxii, 25.))

 Xxxiii. ((ib. xxii, 40.))

 Xxxiv. ((ib. xxxiii, 17, 19.))

 Xxxv. ((ib. xxiii, 23 et 24.))

 Xxxvi. ((ib. xxiii, 37.))

 Xxxvii. ((ib. xxiv, 20)).

 Xxxviii. ((ib. xxiv, 23-27.))

 Xxxix. ((ib. xxiv, 32.))

 Xl. ((ib. xxvi, 24.))

 Xli. ((ib. xxvi, 15.))

 Xlii. ((ib. xxiv, 28.))

 Xliii. ((ib. xxvi, 29.))

 Xliv. ((ib. xxvi, 67.))

 Xlv. ((ib. xxvi, 69-74.))

 Xlvi. ((ib. xxvi, 58.))

 Xlvii. ((ib. xxvi, 39, 42, 44.))

 Liber secundus. quaestiones in evangelium secundum lucam.

 Quaest. i. ((luc. cap. i, v . 13, 20.))

 Ii. ((ib. v, 3-11.))

 Iii. ((ib. v, 14.))

 Iv. ((ib. v, 18-25.))

 V. ((ib. iii, 23.))

 Vi. ((ib. iii, 23-38.))

 Vii. ((ib. vi, 9.))

 Viii. ((ib. vi, 38.))

 Ix. ((ib. vi, 39.))

 X. ((ib. vi, 47, 48.))

 Xi. ((ib. vii, 32 35.))

 Xii. ((ib. viii, 16.))

 Xiii. [ib. viii, 26-39.)

 Xiv. ((ib. x, 1.))

 Xv. ((ib. xi, 35.))

 Xvi. ((ib. xi, 39.))

 Xvii. ((ib. xi, 20.))

 Xviii. ((ib. v, 33-38.))

 Xix. ((ib. x, 30-37.))

 Xx. ((ib. x, 38-42.))

 Xxi. ((ib. xi, 5-8.))

 Xxii. ((ib. xi, 12.))

 Xxiii. ((ib. xi, 52.))

 Xxiv. ((ib. xii, 23.))

 Xxv. ((ib. xii, 35.))

 Xxvi. ((ib. xii, 42.))

 Xxvii. ((ib. xii, 54, 55.))

 Xxviii. ((ib. xii, 26.))

 Xxix. ((ib. xii, 29.))

 Xxx. ((ib. xiv, 21, 23.))

 Xxxi. ((ib. xiv, 28-33.))

 Xxxii. ((ib. xiv, 34, 35, xv, 4-10.))

 Xxxiii. ((ib. xv, 11-32.))

 Xxxiv. ((ib. xvi, 1-9.))

 Xxxv. ((ib. xvi, 12.))

 Xxxvi. ((ib. xvi, 13.))

 Xxxvii. ((ib. xvi, 16.))

 Xxxviii. ((ib. xvi, 19-31.))

 Xxxix. ((ib. xvii, 5-10.))

 Xl. ((ib. xvii, 12-19.))

 Xli. ((ib. xvii, 31.))

 Xlii. ((ib. xvii, 31.))

 Xliii. ((ib. xvii, 32.))

 Xliv. ((ib. xvii, 34, 35))

 Xlv. ((ib. xviii, 1-8.))

 Xlvi. ((ib. xix, 12-27.))

 Xlvii. ((ib. xviii, 25-27.))

 Xlviii. ((ib. xviii, 35-43.))

 Xlix. ((ib. xx, 36.))

 Li. ((ib. xxiv, 28.))

 Admonitio in librum septemdecim quaestionum super matthaeum.

 Admonitio in librum septemdecim quaestionum super matthaeum.

 Quaestionum septemdecim in evangelium secundum matth.

 Quaestionum septemdecim in evangelium secundum matth.

 Quaest. i. ((matth. cap. ii, v 16.))

 Ii. ((ib. x, 27.))

 Iii. ((ib. x, 34-36.))

 Iv. ((ib. viii, 1-3.))

 V. ((ib. viii, 20.))

 Vi. ((ib. viii, 22.))

 Vii. ((ib. x, 14.))

 Viii. ((ib. x, 16.))

 Ix. ((ib. xi, 25.))

 X. ((ib. xii, 1-8.))

 Xi. ((ib. xiii, 25-30, 36-43.))

 Xii. ((ib. xiii, 26-30.))

 Xiii. ((ib. xiii, 45, 46.))

 Xiv. ((ib. xiii, 15.))

 Xv. ((ib. xiii, 34.))

 Xvi. ((ib. xiii, 51, 52, 44.))

 Xvii. ((ib. xiii, 55 et 56.))

 Admonitio de subsequentibus in joannem tractatibus.

 Admonitio de subsequentibus in joannem tractatibus.

 Praefatio incerti auctoris.

 Praefatio incerti auctoris.

 S. aurelii augustini hipponensis episcopi in joannis evangelium tractatus cxxiv .

 S. aurelii augustini hipponensis episcopi in joannis evangelium tractatus cxxiv .

 Tractatus i. in illud joannis, in principio erat verbum, et verbum erat apud deum, et deus erat verbum, etc., usque ad id, et tenebrae eam non compreh

 Tractatus ii. de eo quod scriptum est, fuit homo missus a deo, cui nomen erat joannes, etc., usque ad id, plenum gratiae et veritatis. cap. 1, v . 6-1

 Tractatus iii ab eo quod scriptum est, joannes testimonium perhibet de ipso, etc., usque ad id, unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse enarra

 Tractatus iv. ab eo quod scriptum est, et hoc est testimonium joannis, quando miserunt judaei ab jerosolymis sacerdotes, etc., usque ad id, ipse est q

 Tractatus v. rursum in illud, et ego nesciebam eum, etc. quid novi joannes didicerit de domino per columbam. cap. i, v 33.

 Tractatus vi. in eumdem evangelii locum. quare deus per columbae speciem ostendere voluerit spiritum sanctum. cap. i, v v . 32, 33.

 Tractatus vii. ab eo quod scriptum est, et ego vidi, et testimonium perhibui quia hic est filius dei, usque ad id, amen dico vobis, videbitis coelum a

 Tractatus viii. ab eo evangelii loco, et die tertia nuptiae factae sunt in cana galilaeae usque ad id, quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit ho

 Tractatus ix. in eamdem evangelii lectionem. quid mysterii sit in miraculo facto in nuptiis apud cana galilaeae. cap. ii, v . 1-11.

 Tractatus x. ab eo evangelii loco, post haec descendit ad capharnaum ipse et mater ejus, etc., usque ad id, ille autem dicebat de templo corporis sui.

 Tractatus xi. ab eo quod scriptum est, cum autem esset jerosolymis in pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus usque ad id, nisi quis re

 Tractatus xii. ab eo evangelii loco, quod natum est de carne, caro est, etc., usque ad id, qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur

 Tractatus xiii. ab eo evangelii loco, post haec venit jesus et discipuli ejus in judaeam teram, etc., usque ad id, amicus autem sponsi, qui stat et au

 Tractatus xiv. ab eo evangelii loco, hoc ergo gaudium meum impletum est, etc., usque ad id, qui autem incredulus est filio, non videbit vitam, sed ira

 Tractatus xv. ab eo evangelii loco, ut ergo cognovit jesus quia audierunt pharisaei, quia jesus plures discipulos facit, etc., usque ad id, et scimus

 Tractatus xvi. ab eo evangelii loco, post duos autem dies exiit inde, et abiit in galilaeam usque ad id, et credidit ipse, et domus ejus tota. cap. i

 Tractatus xvii. ab eo quod scriptum est, post haec erat dies festus judaeorum, et ascendit jesus jerosolymam usque ad id, quaerebant eum judaei inter

 Tractatus xviii. in eum evangelii locum, amen, amen dico vobis, non potest filius a se facere quidquam, nisi quod viderit patrem facientem: quaecumque

 Tractatus xix. ab eo quod scriptum est, non potest a se filius facere quidquam, nisi quod viderit patrem facientem usque ad id, quia non quaero volun

 Tractatus xx. rursum in illud, amen, amen dico vobis, non potest filius a se facere quidquam, nisi quod viderit patrem facientem: quaecumque enim pate

 Tractatus xxi. ab eo quod scriptum est, pater enim diligit filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit usque ad id, qui non honorificat filium, no

 Tractatus xxii. ab eo quod scriptum est, amen, amen dico vobis quia qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam aeternam usque ad i

 Tractatus xxiii. in illam lectionem evangelii, si ego testimonium perhibeo de me, etc., usque ad id, et non vultis venire ad me, ut vitam habeatis. tu

 Tractatus xxiv. ab eo quod scriptum est, post haec abiit jesus trans mare galilaeae, quod est tiberiadis usque ad id, hic est vere propheta qui venit

 Tractatus xxv. ab eo quod scriptum est, jesus ergo cum cognovisset quod venissent ut raperent eum usque ad id, et ego resuscitabo eum in novissimo di

 Tractatus xxvi. ab eo quod scriptum est, murmurabant ergo judaei de illo, quia dixisset, ego sum panis qui de coelo descendi usque ad id, qui manduca

 Tractatus xxvii. ab eo quod scriptum est, haec dixit in synagoga docens sabbato in capharnaum usque ad id, ille enim traditurus erat eum, cum esset u

 Tractatus xxviii. ab eo loco evangelii, et post haec ambulabat jesus in galilaeam usque ad id, nemo tamen palam loquebatur de eo, propter metum judae

 Tractatus xxix. in illud evangelii, jam autem die festo mediante, ascendit jesus in templum usque ad id, qui misit illum, hic verax est, et injustiti

 Tractatus xxx. ab eo loco, nonne moyses dedit vobis legem, et nemo ex vobis facit legem? usque ad id, nolite judicare secundum faciem, sed justum judi

 Tractatus xxxi. ab eo loco, dicebant ergo quidam ex jerosolymis, nonne hic est quem quaerebant judaei interficere usque ad id, quaeretis me, et non i

 Tractatus xxxii. ab eo loco, in novissimo autem die festivitatis stabat jesus et clamabat, dicens, si quis sitit, veniat ad me, et bibat usque ad id,

 Tractatus xxxiii. ab eo loco evangelii, ex illa ergo turba cum audissent hos sermones ejus, etc., usque ad id, nec ego te condemnabo vade, et amplius

 Tractatus xxxiv. in illud, ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae. cap. viii, v . 12.

 Tractatus xxxv. ab eo quod legitur, dixerunt ergo pharisaei, tu de teipso testimonium perhibes, etc., usque ad id, verum est testimonium meum, quia sc

 Tractatus xxxvi. ab eo quod scriptum est, vos secundum carnem judicatis ego non judico quemquam usque ad id, ego sum qui testimonium perhibeo de mei

 Tractatus xxxvii. ab eo quod scriptum est, dicebant ergo. ubi est pater tuus? usque ad id. et nemo apprehendit eum, quia nondum venerat hora ejus. cap

 Tractatus xxxviii. ab eo quod scriptum est, dixit ergo eis jesus: ego vado, et quaeretis me usque ad id, dixit eis jesus: principium, quia et loquor

 Tractatus xxxix. ab eo quod scriptum est, multa habeo de vobis loqui et judicare usque ad id, et non cognoverunt quia patrem ejus dicebat deum. cap.

 Tractatus xl. ab eo loco, dixit ergo eis jesus: cum exaltaveritis filium hominis usque ad id, et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos. cap

 Tractatus xli. rursum in illud, dicebat autem jesus ad eos qui crediderunt usque ad id, si ergo vos filius liberaverit, vere liberi eritis. cap. viii

 Tractatus xlii. ab eo quod scriptum est, scio quia filii abrahae estis, sed quaeritis me interficere usque ad id, propterea vos non auditis, quia ex

 Tractatus xliii. ab eo quod scriptum est, responderunt igitur judaei et dixerunt ei usque ad id, tulerunt ergo lapides judaei ut jacerent in eum: jes

 Tractatus xliv. ab eo quod scriptum est, et praeteriens vidit hominem caecum a nativitate usque ad id, nunc vero dicitis, quia videmus: peccatum vest

 Tractatus xlv. ab eo quod scriptum est, amen, amen dico vobis qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro

 Tractatus xlvi. ab eo quod scriptum est, ego sum pastor bonus, etc., usque ad id, mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eu

 Tractatus xlvii. ab eo quod scriptum est, ego sum pastor bonus, et cognosco oves meas, etc., usque ad id, numquid daemonium potest caecorum oculos ape

 Tractatus xlviii. ab eo loco, facta sunt encaenia in jerosolymis usque ad id, omnia autem quaecumque dixit joannes de hoc, vera erant: et multi credi

 Tractatus xlix. ab eo quod legitur, erat autem quidam languens, lazarus usque ad id, abiit in regionem juxta desertum, in civitatem quae dicitur ephr

 Tractatus l. ab eo loco, proximum erat pascha judaeorum usque ad id, multi propter illum abibant, et credebant in jesum. cap. xi, v v . 55, 56, et c

 Tractatus li. ab eo quod scriptum est, in crastinum autem turba multa quae venerat ad diem festum, etc., usque ad id, si quis mihi ministraverit, hono

 Tractatus lii. ab eo quod scriptum est, nunc anima mea turbata est et quid dicam? usque ad id, haec locutus est jesus, et abiit, et abscondit se ab e

 Tractatus liii. ab eo quod scriptum est, cum autem tanta signa fecisset coram eis, non credebant in eum usque ad id, dilexerunt gloriam hominum magis

 Tractatus liv. ab eo quod ait jesus, qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me usque ad id, quae ego loquor, sicut dixit mihi pater

 Tractatus lv. ab eo loco, ante diem festum paschae, sciens jesus quia venit hora ejus usque ad id, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere

 Tractatus lvi. ab eo quod scriptum est, venit ergo ad simonem petrum, etc., usque ad id, qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundu

 Tractatus lvii. quonam modo ecclesia timeat inquinare pedes, dum pergit ad christum.

 Tractatus lviii. ab eo quod dominus dicit, et vos mundi estis, sed non omnes usque ad id, exemplum dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, ita et

 Tractatus lix. ab eo quod dominus dicit, amen, amen dico vobis non est servus major domino suo usque ad id, qui autem me accipit, accipit eum qui mi

 Tractatus lx. in illud, cum haec dixisset jesus turbatus est spiritu. cap. xiii, v . 21.

 Tractatus lxi. ab eo quod dominus ait, amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me usque ad id, ille est cui ego tinctum panem porrexero. cap

 Tractatus lxii. ab eo quod scriptum est, et cum tinxisset panem, dedit judae usque ad id, nunc clarificatus est filius hominis. cap. xiii, v . 26-31.

 Tractatus lxiii. de eo quod dominus ait, nunc clarificatus est filius hominis usque ad id, et continuo clarificabit eum. cap. xiii, v v . 31, 32.

 Tractatus lxiv. in id quod dominus dicit, filioli, adhuc modicum vobiscum sum: quaeretis me, et sicut dixi judaeis, quo ego vado, vos non potestis ven

 Tractatus lxv. in id quod dominus ait, mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos invicem diligatis: in hoc cognoscent

 Tractatus lxvi. de eo quod sequitur, dicit ei simon petrus: domine, quo vadis? usque ad id, amen, amen dico tibi non cantabit gallus, donec ter me ne

 Tractatus lxvii. de eo quod dominus dicit, non turbetur cor vestrum usque ad id, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum. cap. xiv, v 1-3.

 Tractatus lxviii. in eamdem lectionem.

 Tractatus lxix. in id quod dominus dicit, et quo ego vado scitis, et viam scitis usque ad id, nemo venit ad patrem, nisi per me. cap. xiv, v . 4-6.

 Tractatus lxx. de eo quod dominus ait, si cognovissetis me, et patrem meum utique cognovissetis usque ad id, non credis quia ego in patre, et pater i

 Tractatus lxxi. in id quod dominus dicit, verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor usque ad id, si quid petieritis patrem in nomine meo, hoc

 Tractatus lxxii. in eamdem lectionem.

 Tractatus lxxiii. item in eamdem lectionem.

 Tractatus lxxiv de eo quod ait, si diligitis me, mandata mea servate usque ad id, apud vos manebit, et in vobis erit. cap. xiv, v . 15-17.

 Tractatus lxxv. de eo quod ait jesus, non relinquam vos orphanos usque ad id. et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. cap. xiv, v 18-21.

 Tractatus lxxvi. de eo quod sequitur, dicit ei judas, non ille iscariotes, etc., usque ad id, sermo quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me,

 Tractatus lxxvii. de eo quod sequitur, haec locutus sum vobis apud vos manens usque ad id, pacem meam do vobis non quomodo mundus dat, ego do vobis.

 Tractatus lxxviii. in id quod dominus dicit, non turbetur cor vestrum, neque formidet, etc. cap. xiv, v v . 27, 28.

 Tractatus lxxix. de eo quod ait, et nunc dixi vobis priusquam fiat, etc., usque ad id, surgite, eamus hinc. cap. xiv, v v . 29-31.

 Tractatus lxxx. de eo quod dicit, ego sum vitis vera, et pater meus agricola est usque ad id, jam vos mundi estis propter sermonem quem locutus sum v

 Tractatus lxxxi. de eo quod ait, manete in me, et ego in vobis usque ad id, quodcumque volueritis petetis, et fiet vobis. cap. xv, v . 4-7.

 Tractatus lxxxii. de eo quod dominus dicit, in hoc clarificatus est pater meus, ut fructum plurimum afferatis, usque ad id et maneo in ejus dilectione

 Tractatus lxxxiii. in haec verba, haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. hoc est praeceptum meum, ut dili

 Tractatus lxxxiv. in illud, majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. cap. xv, v . 13.

 Tractatus lxxxv. de eo quod dicit, vos amici mei estis, si feceritis quae praecipio vobis. jam non dico vos servos quia servus nescit quid faciat dom

 Tractatus lxxxvi. de eo quod dominus ait, vos autem dixi amicos usque ad id, ut quodcumque petieritis patrem in nomine meo, det vobis. cap. xv, v v

 Tractatus lxxxvii. de eo quod dicit jesus, haec mando vobis, ut diligatis invicem usque ad id, sed ego elegi vos de mundo propterea odit vos mundus.

 Tractatus lxxxviii. de eo quod ait jesus, mementote sermonis mei, etc., usque ad id, sed haec omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eu

 Tractatus lxxxix. de eo quod dicit dominus, si non venissem, et locutus eis fuissem usque ad id, qui me odit, et patrem meum odit. cap. xv, v v . 22

 Tractatus xc. in illud, qui me odit, et patrem meum odit. cap. xv, v . 23.

 Tractatus xci. in haec verba, si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit usque ad id, quia odio habuerunt me gratis. cap. xv, v v . 24, 25.

 Tractatus xcii. in haec verba, cum autem venerit paracletus quem ego mittam vobis a patre, spiritum veritatis, etc. cap. xv, v v . 26, 27.

 Tractatus xciii. de eo quod dominus dicit, haec locutus sum vobis, ut non scandalizemini usque ad id, sed haec locutus sum vobis, ut, cum venerit hor

 Tractatus xciv. de eo quod dicit jesus, haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram usque ad id, si autem abiero, mittam eum ad vos. cap.

 Tractatus xcv. in haec verba superioris lectionis, cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, etc. cap. xvi, v . 8-11.

 Tractatus xcvi. in haec verba, adhuc multa habeo vobis dicere sed non potestis portare modo: cum autem venerit ille spiritus veritatis, docebit vos o

 Tractatus xcvii. in eamdem lectionem.

 Tractatus xcviii. in eamdem lectionem.

 Tractatus xcix. in illud, non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur. cap. xvi, v . 13.

 Tractatus c. in ejusdem lectionis verba postrema. cap. xvi, v . 13-15.

 Tractatus ci. de eo quod dominus dicit, modicum et jam non videbitis me usque ad id, et in illo die me non rogabitis quidquam. cap. xvi, v . 16-23.

 Tractatus cii. de eo quod dominus ait, amen, amen dico vobis, si quid petieritis patrem in nomine meo, dabit vobis usque ad id, iterum relinquo mundu

 Tractatus ciii. de eo quod sequitur, dicunt ei discipuli ejus: ecce nunc palam loqueris usque ad id, sed confidite, ego vici mundum. cap. xvi, v . 29

 Tractatus civ. in id quod sequitur, haec locutus est jesus, et sublevatis oculis in coelum dixit: pater, venit hora, clarifica filium tuum, ut filius

 Tractatus cv. ab eo quod dominus ait, ut filius tuus clarificet te usque ad id, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te. cap. xvii, v .

 Tractatus cvi. de eo quod dominus dicit, manifestavi nomen tuum hominibus usque ad id, et crediderunt quia tu me misisti. cap. xvii, v . 6-8.

 Tractatus cvii. de eo quod dicit jesus, ego pro eis rogo, etc., usque ad id, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. cap. xvii, v . 9-13.

 Tractatus cviii. de eo quod ait jesus, ego dedi eis sermonem tuum usque ad id, ut sint et ipsi sanctificati in veritate. (cap. xvii, v . 14-19).

 Tractatus cix. in illud, non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me. cap. xvii, v . 20.

 Tractatus cx. de eo quod sequitur, ut omnes unum sint, etc., usque ad id, et dilexisti eos, sicut et me dilexisti. cap. xvii, v . 21-23.

 Tractatus cxi. de eo quod dominus dicit, pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum usque ad id, ut dilectio qua dilexisti me,

 Tractatus cxii. in id quod sequitur, haec cum dixisset jesus, egressus est cum discipulis suis, etc. usque ad id, comprehenderunt jesum, et ligaverun

 Tractatus cxiii. ab eo quod legitur, et adduxerunt eum ad annam primum usque ad id, iterum ergo negavit petrus, et statim gallus cantavit. cap. xviii

 Tractatus cxiv. ab eo loco, adducunt ergo jesum ad caipham in praetorium usque ad id, ut sermo jesu imploretur quem dixit, significans qua morte esse

 Tractatus cxv. de eo quod dicitur, introivit ergo iterum in praetorium pilatus usque ad id, erat autem barabbas latro. cap. xviii, v . 33-40.

 Tractatus cxvi. in id quod sequitur, tunc ergo apprehendit pilatus jesum, et flagellavit usque ad id, susceperunt autem jesum, et eduxerunt. cap. xix

 Tractatus cxvii. de eo quod sequitur, et bajulans sibi crucem, exiit in eum qui dicitur calvariae locum usque ad id, respondit pilatus. quod scripsi,

 Tractatus cxviii. in haec verba, milites ergo cum crucifixissent eum, acceperunt vestimenta ejus, etc. cap. xix, v v . 23, 24.

 Tractatus cxix. ab eo quod sequitur, et milites quidem haec fecerunt usque ad id, et inclinato capite tradidit spiritum. cap. xix, v . 24-30.

 Tractatus cxx. ab eo quod sequitur, judaei ergo, quoniam parasceve erat, etc. usque ad id, nondum enim sciebant scripturam, quia oportet eum a mortui

 Tractatus cxxi. de eo quod sequitur, abierunt ergo iterum ad semetipsos discipuli usque ad id, beati qui non viderunt et crediderunt. cap. xx, v . 10

 Tractatus cxxii. de eo quod sequitur, multa quidem et alia signa fecit jesus usque ad id, et cum tanti essent, non est scissum rete. cap. xx, v v .

 Tractatus cxxiii. de eo quod dicit jesus, venite, prandete usque ad id, hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus esset deum. cap. xxi, v

 Tractatus cxxiv. ab eo loco, et cum hoc dixisset, dicit ei: sequere me, etc., usque in finem evangelii. cap. xxi, v . 19-25).

 S. aurelii augustini hipponensis episcopi in epistolam joannis ad parthos tractatus decem .

 S. aurelii augustini hipponensis episcopi in epistolam joannis ad parthos tractatus decem .

 Tractatus i. de eo quod joannes scribit, quod erat ab initio, quod audivimus, et quod vidimus, etc., usque ad id, quoniam tenebrae excaecaverunt oculo

 Tractatus ii. ab eo versiculo, scribo vobis, filioli, quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus usque ad istum, qui autem fecerit voluntatem dei,

 Tractatus iii. de eo quod sequitur, pueri, novissima hora est usque ad id, unctio ipsius docet vos de omnibus. cap. ii, v . 18-27.

 Tractatus iv. de eo quod sequitur, et verax est, et non est mendax usque ad id, in hoc manifestatus est filius dei, ut solvat opera diaboli. cap. ii,

 Tractatus v. in id quod sequitur, omnis qui natus est ex deo, non facit peccatum usque ad id, non diligamus verbo tantum et lingua, sed opere et veri

 Tractatus vi. in illud, et in hoc cognoscimus quia ex veritate sumus usque ad id, et hic est antichristus de quo audistis, etc. cap. iii, v . 19-24,

 Tractatus vii. ab eo quod sequitur, jam vos ex deo estis filioli usque ad id, deum nemo vidit unquam. cap. iv, v . 4-12.

 Tractatus viii. de eo quod sequitur, si diligamus invicem, deus in nobis manebit usque ad id, deus dilectio est et qui manet in dilectione, in deo m

 Tractatus ix. de eo quod sequitur, in hoc perfecta est dilectio in nobis usque ad id, et hoc mandatum habemus ab ipso, ut qui diligit deum, diligat e

 Tractatus x. de eo quod joannes scribit, omnis qui credit quod jesus sit christus, ex deo natus est usque ad id, haec est enim dilectio dei, ut praec

 S. aurelii augustini hipponensis episcopi expositio quarumdam propositionum ex epistola ad romanos.

 S. aurelii augustini hipponensis episcopi expositio quarumdam propositionum ex epistola ad romanos.

 Propositio prima. ((rom. cap. 1, v . 4.))

 Ii. ((ib. i, 11.))

 Iii. ((ib. i, 18.))

 Iv. ((ib. i, 21.))

 V. ((ib. i, 24.))

 Vi. ((ib. i, 28, 29.))

 Vii-viii. ((ib. i, 32 ii, 1.))

 Ix. ((ib. ii, 5.))

 X. ((ib. ii, 15.))

 Xi. ((ib. ii, 29.))

 Xii. ((ib. ii, 29.))

 Xiii-xviii. ((ib. iii, 20.))

 Xix. ((ib. iii, 31.))

 Xx. ((ib. iv, 2.))

 Xxi. ((ib. iv, 4.))

 Xxii. ((ib. iv, 5.))

 Xxiii. ((ib. iv, 15.))

 Xxiv. ((ib. iv, 17.))

 Xxv. ((ib. iv, 20.))

 Xxvi. ((ib. v, 3.))

 Xxvii-xxviii. ((ib. v, 13.))

 Xxix. ((ib. v, 14.))

 Xxx. ((ib. v, 20.))

 Xxxi. ((ib. vi, 1, 2.))

 Xxxv. ((ib. vi, 14.))

 Xxxvi. ((ib. vii, 2.))

 Xxxvii. ((ib. vii, 8, 13.))

 Xxxviii. ((ib. vii, 9, 10.))

 Xxxix. ((ib. vii, 11.))

 Xl. ((ib. vii, 13.))

 Xli. ((ib. vii, 14.))

 Xlii. ((ib. vii, 14.))

 Xliii. ((ib. vii, 15, 13.))

 Xliv. ((ib. vii, 19, 20.))

 Xlv-xlvi. ((ib. vii, 23-25.))

 Xlvii. ((ib. viii, 1.))

 Xlviii. ((ib. viii, 3, 4.))

 Xlix. ((ib. viii, 7.))

 L. ((ib. viii, 10.))

 Li. ((ib. viii, 11.))

 Lii. ((ib. viii, 15, 16.))

 Liii. ((ib. viii, 19-23.))

 Liv. ((ib. viii, 26, 27.))

 Lv. ((ib. viii, 28-30.))

 Lvi. ((ib. viii, 29.))

 Lvii. ((ib. viii, 35.))

 Lviii. ((ib. viii, 38.))

 Lix. ((ib. ix, 5.))

 Lx. ((ib. ix, 11-13.))

 Lxi. ((ib. ix, 11-15.))

 Lxii. ((ib. ix, 15-21.))

 Lxiii. ((ib. ix, 22.))

 Lxiv. ((ib. ix, 24, 25.))

 Lxv. ((ib. ix, 27.))

 Lxvi. ((ib. x, 1.))

 Lxvii. ((ib. x, 8-10.))

 Lxviii. ((ib. x, 19.))

 Lxix. ((ib. xi, 11.))

 Lxxi. ((ib. xii, 20, 14, 17.))

 Lxxii. ((ib. xiii, 1.))

 Lxxiii. ((ib. xiii, 3, 4.))

 Lxxiv. ((ib. xiii, 5.))

 Lxxv. ((ib. xiii, 8, 10.))

 Lxxvi. ((ib. xiii, 11.))

 Lxxvii. ((ib. xiii, 14.))

 Lxxviii. ((ib. xiv, 1-3.))

 Lxxix. ((ib. xiv, 4.))

 Lxxx. ((ib. xiv, 5, 6.))

 Lxxxi. ((ib. xiv, 22, 16.))

 Lxxxii. ((ib. xv, 8, 9.))

 Lxxxiii. ((ib. xv, 16.))

 Lxxxiv. ((ib. xvi, 17, 18.))

 S. aurelii augustini hipponensis episcopi epistolae ad romanos inchoata expositio.

 S. aurelii augustini hipponensis episcopi epistolae ad romanos inchoata expositio.

 Liber unus . in quo salutatio tantummodo expeditur, et disputatur de peccato in spiritum sanctum.

 1. in epistola quam paulus apostolus scripsit ad romanos, quantum ex ejus textu intelligi potest, quaestionem habet talem: utrum judaeis solis evangel

 2. itaque epistolam sic exorsus est: paulus servus jesu christi vocatus apostolus, segregatus in evangelium dei (rom. i, 1) . breviter in duobus verbi

 3. sane evangelium dei, in quod segregatum se esse commemorat, commendat auctoritate prophetarum: ut quoniam credentes christum, in quorum numerum voc

 4. et ne quisquam etiam prophetas aliquos remotos atque alienos a gente judaeorum forte proferret, in quibus nullus simulacrorum cultus esset, quantum

 5. eumdem sane ipsum qui secundum carnem factus est ex semine david, praedestinatum dicit filium dei, in virtute: non secundum carnem, sed secundum sp

 6. per quem accepimus, inquit, gratiam et apostolatum. gratiam cum omnibus fidelibus, apostolatum autem non cum omnibus. et ideo si tantummodo apostol

 7. huc usque dixit ipse quis esset qui scribit epistolam. est enim qui scribit epistolam, paulus servus jesu christi, vocatus apostolus, segregatus in

 8. restat ergo ut salutem dicat, ut compleatur usitatum epistolae principium, tanquam ille illis salutem. pro eo autem ac si diceret salutem, gratia,

 9. fortasse autem quisque miretur quomodo intelligenda sit justitia judicis dei, cum gratiam praebet ignoscendo peccatis. sed hoc plane justum est apu

 10. porro justitiae divinae tanta constantia est, ut cum poena spiritualis et sempiterna poenitenti fuerit relaxata, pressurae tamen cruciatusque corp

 11. quod autem apostolus gratiam et pacem a deo patre et domino nostro jesu christo dicit, non adjungens etiam spiritum sanctum non mihi alia ratio v

 12. nec aliae apostolorum epistolae, quas usus ecclesiasticus recipit, parum nos admonent de ista trinitate in principiis suis. nam petrus ita dicit,

 13. quo loco prorsus non arbitror praetereundum, quod pater valerius animadvertit admirans in quorumdam rusticanorum collocutione. cum enim alter alte

 14. illud sane magna intentione animi considerandum, et totis viribus pietatis amplectendum satis apparet, quoniam si gratia et pax ad implendam trini

 15. sed si transitorie ac negligenter attenderimus quod dictum est, si quis verbum dixerit adversus spiritum sanctum, non remittetur ei, neque in hoc

 16. quod si quisquam tunc putat verbum dici adversus spiritum sanctum, cum ab eo dicitur cui jam per baptismum dimissa sunt peccata attendat nec tali

 17. quod si eo tempore cum scientia quisque peccasse dicatur, quo scit malum esse quod facit, et tamen facit cur hoc in spiritum sanctum solum, non e

 19. nam et illud ad hebraeos qui diligentius pertractant, sic intelligunt, ut non de sacrificio contribulati per poenitentiam cordis accipiendum sit q

 20. an vero jam illud occurret, ut non jam si quodlibet peccatum sciens admiserit, sed si proprie peccatum in spiritum sanctum sciens admiserit, tunc

 21. unde jam velut incoepit elucere, eum peccare in spiritum sanctum, qui operibus quae per spiritum sanctum fiunt, malevolo animo contradicit. quanqu

 22. si ergo nec paganis, nec hebraeis, nec haereticis, aut schismaticis nondum baptizatis, ad baptismum christi aditus clauditur, ubi condemnata vita

 23. ergo quia dominus in spiritu dei expellebat daemonia, caeterosque humanorum corporum morbos languoresque sanabat, non ob aliud nisi ut crederetur

 S. aurelii augustini hipponensis episcopi epistolae ad galatas expositionis liber unus .

 S. aurelii augustini hipponensis episcopi epistolae ad galatas expositionis liber unus .

 Praefatio.

 1. causa propter quam scribit apostolus ad galatas, haec est, ut intelligant gratiam dei id secum agere, ut sub lege jam non sint. cum enim praedicata

 2. ((galat. cap. 1, v v . 1, 2.)) paulus apostolus non ab hominibus, neque per hominem, sed per jesum christum, et deum patrem, qui suscitavit illum

 3. ((ib. i, 3-5.)) gratia vobis et pax a deo patre et domino jesu christo. gratia dei est qua nobis donantur peccata, ut reconciliemur deo pax autem,

 4. ((ib. i, 6-9.)) miror quod sic tam cito transferimini ab eo, qui vos vocavit in gloriam christi, in aliud evangelium, quod non est aliud. evangeliu

 5. ((ib. i, 10.)) modo ergo hominibus suadeo, an deo? aut quaero hominibus placere? si adhuc hominibus placerem, christi servus non essem. nemo deo su

 6. ((ib. i, 11, 12.)) notum enim vobis facio, fratres, evangelium, quod evangelizatum est a me, quia non est secundum hominem. neque enim ego ab homin

 7. ((ib. i, 13, 14.)) «audistis enim conversationem meam aliquando in judaismo, quia supra modum persequebar ecclesiam dei, et vastabam illam et prof

 8. ((ib. i, 15-19.)) cum autem placuit deo, qui me segregavit de ventre matris meae, et vocavit per gratiam suam, revelare filium suum in me, ut annun

 9. ((ib. i, 20-24.)) quae autem scribo vobis, ecce coram deo, quia non mentior. qui dicit, ecce coram deo, quia non mentior, jurat utique. et quid san

 10. ((ib. ii, 1, 2.)) deinde post annos quatuordecim iterum ascendi jerosolymam cum barnaba, assumpto etiam tito. tanquam testimoniis pluribus agit, c

 11. ((ib. ii. 3-5.)) sed neque titus qui mecum erat, inquit, cum esset graecus, compulsus est circumcidi. quamvis titus graecus esset, et nulla cum co

 12. ((ib. ii, 6-9.)) denotabant autem suspectumque haberi volebant invidi apostolum paulum, quod aliquando persecutor ecclesiarum fuerit et ideo dici

 13. neque in contumeliam praecessorum ejus putet quis ab eo dictum, qui videntur esse aliquid, quales aliquando fuerint, nihil mea interest. et illi e

 14. ((ib. ii, 10.)) quod autem ait, tantum ut pauperum memores essemus, quod et studui hoc ipsum facere: communis cura erat omnibus apostolis de paupe

 15. ((ib. ii, 11-16.)) in nullam ergo simulationem paulus lapsus erat, quia servabat ubique quod congruere videbat, sive ecclesiis gentium, sive judae

 16. ((ib. ii, 15-18.)) peccatorum autem nomen gentibus imposuerant judaei, jam vetusta quadam superbia, tanquam ipsi justi essent, videndo stipulam in

 17. ((ib. ii, 19-21.)) mortuum autem se legi dicit, ut jam sub lege non esset, sed tamen per legem: sive quia judaeus erat, et tanquam paedagogum lege

 18. ((ib. iii, 1.)) quibus recte dicit, o stulti galatae, quis vos fascinavit? quod non recte diceretur de his qui nunquam profecissent, sed de his qu

 19. hinc jam incipit demonstrare quemadmodum gratia fidei sufficiat, ad justificandum sine operibus legis ne quis diceret non se quidem operibus legi

 20. ((ib. iii, 2-9.)) hoc solum, inquit, volo discere a vobis: ex operibus legis spiritum accepistis, an ex auditu fidei? respondetur: utique ex audit

 21. ((ib. iii, 10-12.)) quod autem ait, quicumque enim ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt legis sub timore vult intelligi, non in libertate:

 22. ((ib. iii, 13, 14.)) propterea dominus jesus christus jam libertatem daturus credentibus, quaedam earum observationum non servavit ad litteram. un

 23. ((ib. iii, 15-18.)) unde etiam testamenti humani mentionem facit, quod utique multo est infirmius quam divinum. tamen hominis confirmatum testamen

 24. ((ib. iii, 19, 20.)) sequitur quaestio satis necessaria: si enim fides justificat, et priores sancti, qui apud deum justificati sunt, per ipsam ju

 25. ((ib. iii, 21, 22.)) in istis enim erat per transgressionem legis confringenda superbia, qui gloriantes de patre abraham, quasi naturalem se jacta

 26. ((ib. iii, 23.)) nec quisquam hic tam imperite dixerit: cur ergo non profuit judaeis, quod per angelos legem ministrantes, in manu mediatoris disp

 27. ((ib. iii, 24-27.)) itaque lex, inquit, paedagogus noster fuit in christo: hoc est, quod ait, sub lege custodiebamur conclusi in ea (galat. iii, 2

 28. ((ib. iii, 28, 29.)) in qua fide non est distantia judaei, neque graeci, non servi neque liberi, non masculi et feminae: in quantum enim omnes fid

 29. ((ib. iv, 1-3.)) ad hoc enim adjungit: dico autem, quanto tempore haeres parvulus est, nihil differt a servo, cum sit dominus omnium sed sub proc

 30. ((ib. iv, 4, 5.)) deinde jam dicit, veniente plenitudine temporis deum misisse filium suum ad liberandum parvulum haeredem, servientem, ex parte l

 31. ((ib. iv, 6.)) jam illum populum adjungens, qui parvulus sub procuratoribus et actoribus serviebat, id est, elementis hujus mundi, ne putarent se

 32. ((ib. iv, 7, 8.)) deinde manifestissime ostendit de his etiam se dicere, qui ex gentibus ad fidem venerant, ad quos etiam epistolam scribit, itaqu

 33. ((ib. iv, 9.)) verumtamen ea quae sequuntur, jam quasi explicatam quaestionem rursus implicant. cum enim per totam epistolam non ab aliis ostendat

 34. ((ib. iv, 10, 11.)) quod autem adjungit, dies observatis, et menses, et annos, et tempora: timeo vos, ne forte sine causa laboraverim in vos , mag

 35. ergo eligat lector utram volet sententiam, dummodo intelligat ad tantum periculum animae pertinere superstitiosas temporum observationes, ut huic

 36. ((ib. iv, 9.)) sed jam videamus quae sequuntur. sane praeterieramus quod dictum est, nunc autem cognoscentes deum, imo cogniti a deo. videtur enim

 37. ((ib. iv, 12-18.)) dicit autem, estote sicut et ego: qui utique cum judaeus natus sim, jam ista carnalia spirituali dijudicatione contemno. quonia

 38. ((ib. iv, 19.)) ad hoc dicit etiam, filioli mei, ut tanquam parentem utique imitentur, quos iterum, inquit, parturio, donec christus formetur in v

 39. ((ib. iv, 20.)) quod vero subjecit, vellem autem nunc adesse apud vos, et mutare vocem meam, quia confundor in vobis quid aliud intelligatur, nis

 40. ((ib. iv, 21-31.)) deinde subjungit, dicite mihi, sub lege volentes esse, legem non audistis? et de duobus quidem filiis abrahae quod dicit, facil

 41. ((ib. v, 1-3.)) cum autem dicit, state ergo, significat eos nondum cecidisse: accommodatius enim diceret, surgite. sed quod addidit, et ne iterum

 42. ((ib. v, 4-12.)) evacuati, inquit, estis a christo, qui in lege justificamini. haec est illa proscriptio qua christum proscriptum superius dixerat

 43. ((ib. v, 13.)) vos enim, inquit, in libertatem vocati estis, fratres. quia illa conturbatio a spiritualibus ad carnalia revocans in servitutem tra

 44. ((ib. v, 14.)) omnis enim lex, inquit, in uno sermone impleta est, in eo quod diliges proximum tuum tanquam teipsum. omnem ergo legem nunc dicit e

 45. ((ib. v. 15, 16.)) quaeri autem potest cur apostolus et hic solam commemoravit proximi dilectionem, qua legem dixit impleri et ad romanos cum in

 46. ((ib. v, 17.)) quod autem ait, caro enim concupiscit adversus spiritum, spiritus autem adversus carnem: haec enim invicem adversantur ut non ea q

 47. ((ib. v, 18.)) ordinatissime itaque subjungit, quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub lege: ut intelligamus eos esse sub lege, quorum spiri

 48. ((ib. v, 19-21.)) deinde incipit opera carnis enumerare, ut intelligant se, si ad operandum ista desideriis carnalibus consenserint, tunc duci car

 49. ((ib. v, 22, 23.)) hic ergo cum enumerasset opera carnis, quibus clausum est regnum dei, subjecit etiam opera spiritus, quos spiritus fructus voca

 50. neque moveat, vel quod non omnino ad eumdem numerum et ordinem opera carnis in hac epistola enumeravit, atque in illa ad corinthios: vel quod spir

 51. sed tamen diligenter considerantibus non hic omni modo carnalium spiritualiumque operum oppositio inordinata atque confusa est. ob hoc autem latet

 52. ne quis sane arbitretur hoc esse invidiam quod est aemulatio: vicina enim sunt, et propter ipsam vicinitatem plerumque utrumlibet horum pro altero

 53. ((ib. v, 24.)) crucifixerunt autem carnem suam cum passionibus et concupiscentiis, sicut consequenter dicit, qui sunt in christo jesu. unde autem

 54. ((ib. v, 25.)) si spiritu, inquit, vivimus, spiritu et sectemur. manifestum est certe secundum id nos vivere quod sectati fuerimus sectabimur aut

 55. ((ib. v, 26.)) non efficiamur, inquit, inanis gloriae cupidi, invicem invidentes, et invicem provocantes. prorsus magnifice et omnino divino ordin

 56. ((ib. vi, 1.)) nihil autem sic probat spiritualem virum, quam peccati alieni tractatio, cum liberationem ejus potius quam insultationem, potiusque

 57. nunquam itaque alieni peccati objurgandi suscipiendum est nogotium, nisi cum internis interrogationibus examinantes nostram conscientiam, liquido

 58. ((ib. vi, 2.)) alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem christi: legem utique charitatis. si autem implet legem qui diligit proximu

 59. ((ib. vi, 3-5.)) si enim aliquis, inquit, videtur esse aliquid, cum nihil sit, seipsum seducit. non enim eum seducunt laudatores ejus, sed ipse po

 60. ((ib. vi, 6.)) jam caetera planissima esse existimo. nam et illud usitatum praeceptum est, ut praedicatori verbi dei praebeat necessaria, cui prae

 61. ((ib. vi, 7-10.)) quod autem deinde subjungit, nolite errare, deus non subsannatur: quod enim seminaverit homo, hoc et metet novit inter quae ver

 62. ((ib. vi, 11-14.)) deinde cum docuisset, opera ipsa legis, quae sunt salubria et ad bonos mores pertinent, dilectione fidei posse tantummodo imple

 63. ((ib. vi, 15, 16.)) neque enim circumcisio aliquid est, neque praeputium. servat usque in finem illam indifferentiam, ne quis eum putaret vel in t

 64. ((ib. vi, 17.)) de caetero, inquit, laborem nemo mihi praestet. non vult per turbulentas contentiones taedium sibi fieri de re, quantum satis erat

 65. ((ib. vi, 18.)) conclusio epistolae tanquam subscriptio manifesta est nam et in nonnullis aliis epistolis ea utitur: gratia domini nostri jesu ch

 Appendix tertii tomi operum s. augustini complectens aliquot in scripturam tractatus ipsi olim falso adscriptos, nimirum: de mirabilibus s. scripturae

 Appendix tertii tomi operum s. augustini complectens aliquot in scripturam tractatus ipsi olim falso adscriptos, nimirum: de mirabilibus s. scripturae

 Admonitio in proxime subjectum opusculum.

 Admonitio in proxime subjectum opusculum.

 De mirabilibus sacrae scripturae libri tres.

 De mirabilibus sacrae scripturae libri tres.

 Liber primus. de moysi pentateucho.

 Caput primum.— de deo creatore et constitutione creaturarum.

 Caput ii.— de rationabilium naturarum dissimili peccato.

 Caput iii.— de abel et enoch primatum tenentibus in hominum justitia.

 Caput iv.— de eo quod terrena tantum animalia in diluvio mortificata sunt.

 Caput v.— de animalibus quae nec in terra tantum vivere, nec in aqua tantum possunt, quomodo diluvium evaserint.

 Caput vi.— de eruptione aquarum diluvii.

 Caput vii.— de recessu aquarum diluvii.

 Caput viii.— de cursu solis et lunae in diluvio.

 Caput ix.— de dispersione linguarum.

 Caput x.— de sodomitica vindicta.

 Caput xi.— de uxore loth in statuam salis mutata.

 Caput xii.— de sara nonagenaria pariente filium.

 Caput xiii.— de puteo quem vidit agar ejecta cum filio.

 Caput xiv.— de ariete quem abraham obtulit pro filio.

 Caput xv.— de jacob et joseph quare unus in terra repromissionis, alter in aegypto sepelitur.

 Caput xvi.— de moyse et rubo in oreb.

 Caput. xvii.— de duobus signis, id est manu in sinum conversa, et virga in colubrum mutata.

 Caput xviii.— de aqua in sanguinem versa.

 Caput xix.— de caeteris plagis aegyptiorum.

 Caput xx.— de recedente et siccato mari rubro.

 Caput xxi.— de carmine consono filiorum israel.

 Caput xxii.— de aquis indulcatis in marath.

 Caput xxiii.— de manna pluente de coelo.

 Caput xxiv.— de petra percussa in oreb.

 Caput xxv.— de filiis moysi, quare ducatu sacerdotum privati sunt.

 Caput xxvi.— de jejunio quadraginta dierum.

 Caput xxvii.— de populo carnes postulante.

 Caput xxviii.— de aethiopissa uxore moysi, et lepra murmuratricis mariae.

 Caput xxix.— de chore et dathan et abiron.

 Caput xxx.— de plaga, quae descendit in populum, quando moyses fugit in tabernaculum.

 Caput xxxi.— de virga aaron, quae fronduerat.

 Caput xxxii.— de petra bis percussa in cades.

 Caput xxxiii.— de serpente aeneo.

 Caput xxxiv.— de balaam et asina ejus.

 Caput xxxv.— de moyse pergente in montem abarim.

 Liber secundus. de prophetia.

 Caput primum.— de jesu filio nun, et dirempto jordane in transitu populi.

 Caput ii.— de calceamentis et vestibus filiorum israel.

 Caput iii.— de subversione jericho.

 Caput iv.— de sole et luna stantibus ad imperium josue.

 Caput v.— de gedeone et duobus signis.

 Caput vi.— de samsonis fortitudine in capillis.

 Caput vii.— de arca domini in terra philistiim.

 Caput viii.— de coeli fragore quo territi sunt allophyli.

 Caput ix.— de vocibus et pluviis quando saül ordinatus est.

 Caput x.— de saül prophetante inter prophetas.

 Caput xi.— de samuele suscitato a pythone.

 Caput xii.— de percussione ozae.

 Caput xiii.— de david numerante populum.

 Caput xiv.— de duobus signis juxta altare bethel.

 Caput xv.— de trium annorum et sex mensium siccitate.

 Caput xvi.— de vidua in sarepta sidoniorum.

 Caput xvii.— de mortuo unico viduae filio quem suscitavit elias.

 Caput xviii.— de holocausto in monte carmeli.

 Caput xix.— de quadraginta dierum jejunio.

 Caput xx.— de igne descendente super quinquagenarios.

 Caput xxi.— de transeuntibus jordanem elia et elisaeo.

 Caput xxii.— de ascensione eliae.

 Caput xxiii.— de virtutibus elisaei.

 Caput xxiv.— de lepra naaman curata, et adhaerente giezi.

 Caput xxv.— de ferri supernatatione.

 Caput xxvi.— de victoria per elisaeum.

 Caput xxvii.— de captivitate populi, et sennacherib veniente in judaeam.

 Caput xxviii.— de infirmitate et signo ezechiae.

 Caput xxix.— de captivitate babylonica.

 Caput xxx.— de daniele clarente in babylone.

 Caput xxxi.— de tribus pueris qui ignis tormentum sine laesura evaserunt.

 Caput xxxii.— de daniele quiescente in lacu leonum.

 Caput xxxiii.— de esdra restituente legem.

 Caput xxxiv.— de bellis praecipuis quae domini auxilio peracta sunt.

 Liber tertius. de novo testamento.

 Caput primum.— de visione zachariae et nativitate joannis baptistae.

 Caput ii.— de incarnatione domini nostri jesu christi, et nativitate ex maria virgine.

 Caput iii.— de pastoribus quibus angeli natum infantem nuntiaverunt.

 Caput iv.— de magis ab oriente et stella duce.

 Caput v.— de baptismate christi.

 Caput vi.— de christi tentatione et jejunio.

 Caput vii.— de virtutibus evangelii usque ad ambulationem super mare.

 Caput viii.— de ambulante domino super undas.

 Caput ix.— de caeteris virtutibus domini nostri jesu christi.

 Caput x.— de panibus et piscibus saturantibus millia populorum.

 Caput xi.— de visione domini in monte cum moyse et elia colloquentibus.

 Caput xii.— de lazaro et caeteris resuscitatis mortuis.

 Caput xiii.— de solis eclipsi in passione domini.

 Caput xiv.— de corporibus sanctorum venientibus de monumentis suis post resurrectionem domini.

 Caput xv.— de cibo domini post resurrectionem.

 Caput xvi.— petrus paralyticum restituit.

 Caput xvii.— virtus petri.

 Admonitio de sequenti opusculo.

 Admonitio de sequenti opusculo.

 De benedictionibus jacob patriarchae.

 De benedictionibus jacob patriarchae.

 Admonitio in librum quaestionum veteris et novi testamenti.

 Admonitio in librum quaestionum veteris et novi testamenti.

 Elenchus quaestionum.

 Elenchus quaestionum.

 Quaestiones veteris testamenti.

 Quaestiones novi testamenti.

 Capitula de veteri testamento

 Capitula de novo testamento.

 Quaestiones ex veteri testamento.

 Quaestiones ex veteri testamento.

 Quaestio prima.—quid est deus.

 Ii.—cur deus mundum fecerit?

 Iii.—quid opus erat per moysen postea, et non ante, exordium mundi et ordinem creaturae exponere.

 Iv.—quare deus legem non in primordio dedit?

 V.—utquid abel sacrificium acceptatum est, et cain refutatum ?

 Vi.—si lamech occidit cain, sicut putatur?

 Vii.—quae decem verba in tabulis data sint aut singulae tabulae, quae et quot verba habuerint?

 Viii.—utquid moyses descendens de monte cum tabulis vultum splendidum habuit et into lerabilem?

 Ix.—si omnia deus bona fecit et valde bona, utquid dixit ad noe, de mundis et immundis induc tecum in arcam (gen. vii, 2) , cum immundum bonum dici ab

 X.—cum deus dicat ad abraham de filiis israel, quod quarta progenie exituri essent de potestate aegyptiorum (gen. xv, 16) , cur lex dicit, quinta prog

 Xi.—si viri justi voluntas bona est, quid est ut isaac, non esau, quem voluit sed jacob, quem noluit, benedixit (gen. xxvii, 27) ?

 Xii.—quare abraham fidei suae signum, circumcisionis accepit sacramentum (gen. xvii, 10) ?

 Xiii.—si judicium dei justum est, quare infantes in sodomis simul cum parentibus cremati sunt (gen. xix, 25) ?

 Xiv.—quid est ut deus, qui justus praedicatur, peccata patrum filiis reddere promiserit in tertiam et quartam progeniem (exod. xx, 5) ?

 Xv.—cum justum lex praedicet, et hic vere justus sit, qui plenam habet justitiam, quomodo contra salomon, noli, inquit, esse justus multum (eccle. vii

 Xvi.—quare angelus qui volebat in via moysen occidere, circumcisione infantis placatus est (exod. iv, 24) ?

 Xvii.—quid est ut maledictos dicat lex, qui semen non reliquerint in israel per isaiam autem nihil obesse dicatur spadonibus, quia generare non possu

 Xviii.—quare saül peccans petiit orari pro se ut ignosceretur sibi, et impetrare non potuit david autem peccans postulavit, et veniam consecutus est

 Xix.—quaerendum est, si adam factus, corpus immortale habuit, an mortale?

 Xx.—quid est quod dicitur, panem angelorum manducavit homo (psal. lxxvii, 25) , cum angeli non egeant cibo quippe cum sint natura simplices, et poten

 Xxi.—quid sit ad imaginem et similitudinem dei fecisse hominem (gen. i, 27) , et an mulier imago dei sit?

 Xxii.—quid est, ut dicat salomon justifica animam tuam ante obitum tuum: et in psalmo, non justificabitur, ait, in conspectu tuo omnis homo vivens (ec

 Xxiii.—an ex traduce sint animae sicut et corpora?

 Xxiv.—quid est, ut cum vir et mulier una sint caro, vir imago dei sit, et non femina?

 Xxv.—utquid joseph post prophetiam adjurat filios israel, ut cum a deo liberarentur, cineres ejus de aegypto transferrent (gen. l, 24) ?

 Xxvi.—requirendum de elisaeo, an id quod dure petiisse ab elia dictus est (iv reg. ii, 10) , consecutus sit?

 Xxvii.—an pythonissa samuelem excitaverit, et ipse ab ea visus sit, et locutus sit ad saül: quae historia refert in libro regnorum (i reg. xxviii, 7-2

 Xxviii. quid contradicendum iis sit, qui mundum istum ab aeterno naturaliter moveri inquiunt, neque initio, neque abolitioni obnoxium?

 Xxix.—quare octavo die mandatum est circumcidi (gen. xvii, 12) ?

 Xxx.—in proverbiis, justus, ait, accusator est sui in primordio sermonis (prov. xviii, 17) : quomodo justus, si peccator?

 Xxxi.—an cum muliere, natura serpens locutus sit an actu dictus serpens diabolus eam seduxerit (gen. iii, 1) ?

 Xxxii.—legimus apud salomonem, dives et pauper obviaverunt sibi fecit autem ambos dominus (prov. xxii, 2) : quomodo ergo personarum acceptio non est

 Xxxiii.—salomon, anni, inquit, impiorum minuentur (prov. x, 27) : quomodo ergo est quod videamus impios aliquantos longaevos?

 Xxxiv.—quomodo idem salomon, deus, inquit, mortem non fecit: cum alio loco dicat, bona et mala, vita et mors, paupertas et honestas a deo sunt (sap. i

 Xxxv.—qua ratione david saül, postquam deus ab eo recessit, christum domini vocat, et honorem defert ei (i reg. xxvi, 16, 18, sqq.) ?

 Xxxvi.—si anima quae peccaverit, ipsamorietur, quid est ut achar filius charmi peccaverit, et triginta viri occisi sunt in causa ejus (josue vii, 24,

 Xxxvii.—quid est ut missa mors in jacob venerit in israel, cum jacob ipse dictus sit israel (isai. ix, 8, sec. lxx) ?

 Xxxix.—quid est quod legitur in salomone, spes est, inquit, in tenebris. melior est canis vivus leone mortuo (eccle. ix, 4) ?

 Xl.—quid est quod dicit propheta, laetare sterilis quae non paris, erumpe et exclama quae non parturis: quia multi filii desertae magis, quam ejus qua

 Lxi.—an spiritus qui super aquas ferebatur, spiritus sanctus intelligatur, quia dictum est, spiritus dei ferebatur super aquas (gen. i, 2) ?

 Xlii.—cur angelus missus loqui ad moysen, in igne et in rubo apparuit in monte (exod. iii, 1, 2) ?

 Xliv .—quomodo ostendi posset ex prophetarum testimonio jam in novo testamento a gentibus recepto, promissionem quam deus abrahae fecerat, per christi

 Xlv.— quomodo homo ad imaginem dei factus sit, et utrum ad dominationem, et an mulier quoque?

 Xlvi .—utrum samuel fuerit de filiis aaron, et utrum sacerdos fuisse existimandus sit?

 Xlvii .—quomodo hoc quod in isaia dicitur, et apprehendent septem mulieres, etc. (isai. iv, 1) , septem ecclesiae catholicae significentur?

 Quaestiones ex novo testamento.

 Quaestiones ex novo testamento.

 Xlviii.—deus certe perfectio est et nullius egens quid ergo opus fuit christo salvatori ut nasceretur de deo, et filium haberet deus per quem omnia f

 Xlix.—cur salvator cum sanctus natus sit, et christus dominus in ipsa nativitate appellatus, baptizatus est cum baptisma purificationis causa sit, et

 L.—si ideo salvator baptizatus est, ut exemplo esset quare circumcisus, caeteros prohibuit circumcidi?

 Li.—quomodo intelligatur, quod dicenti mariae ad angelum, et unde hoc sciam, quia virum non cognosco? respondit gabriel angelus, spiritus sanctus supe

 Lii.—si de spiritu sancto natus est christus, id est effectu ejus ex maria caro factus, cur dictum est, sapientia, quae utique christus est, aedificav

 Liii.—si omnia ratione facta sunt, quid est ut octavo calendas januarias salvator natus esse dicatur?

 Liv.—si ex semine david christus filius dei factus est secundum carnem, hoc est, natus jam filius dei est in utroque, quia sanctus natus est quomodo

 Lv.—quid causae fuit ut illo tempore cru cifigis se permitteret dominus, quo octavo calenda aprilis pascha acturi erant judaei?

 Lvi.—quare in matthaeo pater joseph jacob scribitur, et in luca heli, ut aut duos patres habere imperite descriptus sit, aut certe qui vere pater ejus

 Lvii.—quid est hoc ut cum in malachia propheta scriptum sit, ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparet viam tuam ante te marcus hoc eva

 Lviii.—qua ratione negat se joannes christum scisse ante baptismum, cum venienti ei ad baptismum dicat, ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me (j

 Lix.—si baptisma coeleste mysterium est, cur nicodemo cum de baptismo dubitanti loquitur dominus, si terrestria, inquit, dixi vobis, et non creditis,

 Lx. si lex et prophetae usque ad joannem, quomodo salvator ad sacerdotes mittit offerri munera pro emundatione leprae (matth. viii, 4 marc. i, 44 lu

 Lxi. quid est ut judaeis discipulos accusantibus, eo quod sabbatum violarent, spicas manibus confricantes et comedentes, salvator exemplum david profe

 Lxii.—quid est ut occisis filiis liae, qui erant ex tribu juda, rachel filios suos plangere dicatur (matth. ii, 18) ?

 Lxiii.—qua ratione magi chaldaei per stellae apparentiam christum regem judaeorum natum intellexerunt, cum stella indice temporalis rex soleat designa

 Lxiv.—quomodo probatur post tres dies et noctes resurrexisse salvatorem ex mortuis?

 Lxv.—si uno ore et ratione evangelistae locuti sunt quomodo factum est ut tribus dicentibus, id est matthaeo, luca et joanne, quia sexta hora crucifi

 Lxvi.—quomodo marcus evangelista daemonia cognovisse ait et professa esse jesum, e contra autem apostolus, principes et potestates hujus saeculi neget

 Lxvii.—quid est quod in cruce positus salvator ait: pater, ignosce illis non enim sciunt quid faciunt (luc. xxiii, 34) : si enim nesciunt, quid est q

 Lxviii.—cum utique orandum pro inimicis dominus docuerit, quid est quod in apocalypsi contra hos animae occisorum ulcisci se petant, a deo postulantes

 Lxix.—si jam praedicante joanne, aut salvatore, lex cessavit quomodo salvator ait, non veni solvere legem aut prophetas, sed adimplere (matth. v, 17)

 Lxx .—dominus certe inimicos nos diabolo fieri praecepit: quid ergo est ut in evangelio dicat, esto consentiens adversario tuo cito (ibid. v, 25) ? qu

 Lxxi.—jacob appellatus est homo videns deum, et moyses vidit deum facie ad faciem necnon et isaias, vidi, ait, deum sabaoth oculis meis: contra autem

 Lxxii.—quando legitur in apocalypsi joannis, vade, inquit et accipe librum de manu angeli, et devora illum, et amaricabit ventrem tuum, sed in ore tuo

 Lxxiii.—quid est quod simeon dicit ad mariam matrem domini inter caetera, hic positus est in ruinam et in resurrectionem multorum in israel: et tuam,

 Lxxiv.—quid sibi vult ut isaias propheta dicat de christo, qui peccatum non fecit: contra autem apostolus, eum qui peccatum, inquit, nesciebat, pro no

 Lxxv.—cur salvator pro se tantum et petro didrachmam solvit, non etiam pro caeteris apostolis (matth. xvii, 26) ? quippe cum omnes eum, relictis facul

 Lxxvi.—joannes in evangelio, lex, ait, per moysen data est, gratia et veritas per jesum christum facta est (id. i, 17) : ergo gratia et veritas ante n

 Lxxvii.—quid est quod inter caetera dicit marcus evangelista de christo, intrans in domum voluit neminem scire, et non potuit latere (marc. vii, 24) ?

 Lxxviii .—legitur in evangelio joannis, quod cum negasset se salvator ascendere ad diem festum, ascendit (joan. vii, 8, 14) : hoc inconstantis esse vi

 Lxxix .—si proprio arbitrio vivimus, quare salvator dixit, nemo venit ad me, nisi pater qui misit me, traxerit eum (id. vi, 44) : et consentiens his a

 Lxxx.—certe aut filius dei quisque est aut diaboli: semper ergo filius est sed aliquando dei, aliquando vero diaboli: quid ergo nascimur requirendum

 Lxxxi.—apostolus ait, nos natura judaei (galat. ii, 15) : de judaeis ergo nasci judaeos ostendit: non de proselytis dico, quos constat fieri judaeos.

 Lxxxii.—paganos elementis esse subjectos nulli dubium est: quid est ergo quod apostolus dicit, eramus et nos sub elementis hujus mundi servientes? (ga

 Lxxxiii.—si per christum salus, et vera et perfecta cognitio cur non ante venit, ut et anteriores nostri qui in ignorantia fuerunt, addiscerent verit

 Lxxxiv.—quare lunae cursum in ratione paschae custodientes, paganos reprehendimus, quia dies lunares et motum custodiunt?

 Lxxxv.—quid est ut cum constet a david usque ad transmigrationem babylonis decem et septem esse generationes evangelista quatuordecim dicat (matth. i

 Lxxxvi.—quid est quod probet mariam matrem domini ex tribu et semine esse david?

 Lxxxvii.—si unus est deus, cur in tribus spes salutis est, et non in duobus aut quator, aut certe in ipso uno? et quare non est ab initio trinitas pra

 Lxxxviii.— si major gratia, et manifestior intelligentia in novo est quam in vetere testamento quare isaias propheta sedentem in throno majestatis vi

 Lxxxix.—salvator inter caetera dicit de spiritu sancto, quod veniens, inquit, ille arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. de peccato

 Xc.—si diabolus ipse est satanas, quid est ut inter caetera dicat ad judaeos salvator, vos de patre diabolo estis, et concupiscentias patris vestri vu

 Xci.—quaerendum quomodo contradicendum sit argumentis photini dicentis, christum ante mariam non esse.

 Xcii.—quomodo intelligitur quod dicit salvator, pacem meam do vobis pacem meam relinquo vobis: non sicut hic mundus dat, ego do vobis (joan. xiv, 27)

 Xciii.—quaerendum an spiritum sanctum habuerint apostoli tempore illo quo fuerunt in terra cum domino: quia inter multa dicit evangelista, spiritus no

 Xcv.—unde orta sit observatio pentecostes, vel qua ratione?

 Xcvi.—quaerendum si pascha transitus interpretetur, sicut graecis videtur.

 Xcvii.—qua ratione responderi possit arii impie tati simpliciter ex lege?

 Quaestiones ex utroque mixtim .

 Quaestiones ex utroque mixtim .

 De evangelio joannis.

 De evangelio matthaei .

 De jactantia romanorum levitarum .

 Contra novatianum .

 De evangelio lucae.

 De libro genesis .

 De ordine diei et noctis.

 De lingua hebraica, ex quo nomen acceperit.

 De melchisedech .

 De psalmo primo.

 De psalmo vigesimo tertio.

 De psalmo quinquagesimo.

 Adversus paganos.

 De fato.

 De ratione paschae .

 De abraham .

 De job.

 De tobia.

 De jejunio.

 Laus et gloria paschae .

 De principio.

 Unum opus differre secundum personas in laudem sive condemnationem.

 Adversus eusebium.

 De eo qui fidem christi percepit .

 De peccato adae et evae .

 In quaestiones veteris et novi testamenti post vulgatas admonitio.

 In quaestiones veteris et novi testamenti post vulgatas admonitio.

 Quaestionum ex veteri testamento pars secunda.

 Quaestionum ex veteri testamento pars secunda.

 Adversum eos qui negant ad deum aliquid pertinere.

 Quaest. prima .—multis, quos saecularis ista caligo caecavit, plurimum displicemus, si solliciti dei praecepta servemus, si occasiones delinquendi fug

 Ii .—an spiritus qui super aquas ferebatur, spiritus sanctus intelligatur quia dictum est, spiritus domini ferebatur super aquas (gen. i, 2) ?

 Iii .—si adam factus a deo et animatus, spiritum sanctum accepit quia scriptum est, inspiravit deus in faciem ejus spiritum vitae (gen. ii, 7) .

 Iv .—cur adam in mundo positus mandatum vel legem accepit, cum ipse dominium caeterorum haberet.

 V .—cur deus dicat, non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quia sunt caro: anni illorum centum viginti, etc. (gen. vi, 3) .

 Vi .—quid continet benedictio jacob, quam dedit filiis suis (gen. xlviii, xlix) .

 Vii .—cur angelus missus loqui ad moysen in igne et rubo apparuit?

 Viii .—non fuit aliud signum quod fieret a moyse palam pharaoni, nisi serpens (exod. vii, 10) ?

 Ix .—si unus deus est, cur in tribus spes salutis est, et non in duobus, aut quatuor, aut certe in uno et quare prius non est trinitas praedicata?

 X .—utquid circumcisio et praecepta data sunt populo, quae prius non erant, neque nunc in auctoritate habentur?

 Xii .—cur in lege etiam ipsi aaron dictum est, ut pro peccatis suis holocausta offerret, cum dicat david, pro delictis holocaustum non postulasti (psa

 Xiii .—quid est ut missa mors in jacob, venerit in israel cum jacob ipse sit israel?

 Xiv .—si anima quae peccat ipsa morietur, quid est ut charmi peccante triginta sex viri occisi videantur causa ejus?

 Xv .—quid est quod dicit propheta, laetare, sterilis quae non paris erumpe et clama, quae non parturis: quia multi filii desertae magis quam ejus qua

 Xvi .— benedicat terra dominum, ait, hoc est laudet et confiteatur virtutem tuam: quomodo ergo in psalmis, numquid confitebitur tibi, inquit, pulvis,

 Xvii .— in sole, inquit, posuit tabernaculum suum (psal. xviii, 6) , id est corpus suum in quo habitavit christus, qui a pilato flagellis caesus est:

 Xviii .—cur salomon spiritum sapientiae habuit (iii reg. iii) , cum vitam mundam non habuit? valde enim mulieribus delectabatur, ac per hoc peccabat (

 Xx .—in sapientia, qui creavit, inquit, orbem ex materia invisa: et contra, quia ex nihilo facti sumus (sap. xi, 18, et ii, 2) .

 Quaestionum ex novo testamento pars secunda.

 Quaestionum ex novo testamento pars secunda.

 Quaestio prima .—cur facta et dicta dominica quatuor voluminibus a quatuor scriptoribus sunt in scripturam digesta?

 Ii .—quoniam constat quatuor libros rite conscriptos gestorum et dictorum domini, sciendum quis ordo eorum sit.

 Iii .—quare matthaeus evangelium christi describens dicit, liber generationis jesu christi filii david (matth. i, 1) cum prior sit abraham?

 Iv .—quid est, ut generationes omnes in tres partes divideret supradictus matthaeus apostolus (matth. i, 17) .

 V .—quare cum quadraginta et una sint generationes, evangelista quadraginta duas numerasse videtur (matth. i, 17) ? ter enim quatuordecim, qui faciunt

 Vi .—quare in matthaeo pater joseph jacob scribitur, et in luca heli ut aut duos patres habere imperite descriptus sit, aut certe qui vere pater sit

 Vii .—manifestum quia natus salvator dei filius et christus appellatus est: cur ergo post baptismum accessit ad eum tentator, dicens, si filius dei es

 Viii .—cur salvator tentanti se diabolo non aliter quam exemplis legis resistit (matth. iv, 4-10) ?

 Ix .—utquid salvator post baptismum quadraginta diebus jejunavit, postea esuriit (matth. iv, 2) ? qui enim quadraginta diebus jejunavit, potuit jam no

 X .—quid est ut cum prius joannes baptista testimonium perhibuerit salvatori, postea dubitaverit dicens per discipulos: tu es qui venturus es, an aliu

 Xi .—quid est quod superius herodem mortuum legimus (matth. ii, 19) , infra autem et post multos annos herodem joannem occidisse (id. xiv, 1-11) , cum

 Xii .—orandum utique pro inimicis docuit dominus: quid est ergo ut contra animae occisorum ulcisci petant, a domino postulantes vindictam?

 Xiii .—si jam praedicante salvatore vel joanne lex cessavit, quomodo salvator ait: non veni solvere legem aut prophetas, sed adimplere? si enim cessav

 Xiv .—joannes ad dominum, tu es qui sventurus es, an alium exspectamus (matth. xi) ? ub sua persona discipulorum suorum agit causam. non enim joannes

 Xv .—quare lex et prophetae usque ad joannem, et post recte cessasse dicuntur (matth. xi, 13) ? quia jam de quo prophetabant, advenit. quare lex usque

 Xvi .—cum salvator baptismum joannis de coelo dicat, cur nicodemo, cum de baptismo loquitur, dubitanti ait: si terrestria dixi vobis et non creditis?

 Xvii .—quid est ut salvator mulieri alienigenae, id est chananaeae, inter initia misericordiam denegaret (matth. xv, 22-28) , cum et centurioni alieni

 Xviii .—quomodo probatur quod dixit salvator, quia post tres dies et post tres noctes a mortuis resurgeret cum utique coena pura passus, illucescente

 Xix .—quare salvator, orate, ait, ne fiat fuga vestra hieme vel sabbato (matth. xxiv, 20) : cum tempus persecutionis hujus differri non possit, dicent

 Xx .—salvator cum se passurum diceret, et post tertium diem resurrecturum, adjecit, et postquam resurrexero, praecedam vos in galilaeam, ibi me videbi

 Xxi .—tres evangelistae sexta hora crucifixum dicunt salvatorem, marcus vero evangelista tertia hora dicit crucifixum. sed quidam strenui (industria s

 Xxii .—si ideo salvator baptizatus est ut exemplo esset, quare circumcisus caeteros prohibuit circumcidi?

 Xxiii .—judaeis accusantibus discipulos eo quod facerent contra legem sabbati, spicas vellendo, salvator exemplum protulit david, dicens: nescitis qui

 Xxiv .—cur salvator discipulos suos filios tonitrui appellavit (marc. iii, 17) , qui plus magis videantur filii dei dici? tonitrua enim dicuntur colli

 Xxv .—quid est ut secundum marci evangelistae relationem, christi non sit impleta voluntas: intrans enim, inquit, in domum, voluit neminem scire, et n

 Xxvi .—in evangelio legimus angelum dicere ad mariam matrem domini, quod regni ejus, id est christi, non erit finis (luc. i, 33) . et daniel eadem dic

 Xxvii .—salvator ait, si quis non reliquerit omnia sua, id est, domum, et agrum, et caetera, non potest meus discipulus esse: et contra evangelista, v

 Xxviii .—si lex et prophetae usque ad joannem quomodo salvator ad sacerdotes mittit offerri munera pro emundatione?

 Xxix .—si lex et prophetae usque ad joannem, ex quo regnum coelorum praedicatum est (luc. xvi, 16) ipse est enim inchoator novae praedicationis cur

 Xxx .—in evangelio joannis, lex, ait, per moysen data est gratia autem et veritas per jesum christum facta est. si ergo per christum veritas facta es

 Xxxi .—sabbatum certe lex est vel pars legis quomodo ergo non evacuata lex est, dicente evangelista, non solum solvebat sabbatum, sed et patrem suum

 Xxxii .—si arbitrio proprio vivimus, cur salvator, nemo, inquit, venit ad me, nisi pater qui misit me, traxerit eum: et non discordans ab his apostolu

 Xxxiii .—quid est ut cum salvator omnes prope verbo curasset, caeco tamen per lutum de sputo factum oculos reformarit (joan. ix, 6, 7) ?

 Xxxiv .—quid est quod salvator ait, ego sum janua qui ante me fuerunt, fures sunt et latrones (joan. x, 7, 8) ? quod dictum videtur prophetas pulsare

 Xxxv .—quid est ut admirabilem et incognitam virtutem facturus, lazarum scilicet a mortuis resuscitaturus, fleret, aut locum ubi positus erat quasi ig

 Xxxvi .—cum salvator dicat, ego pro eis rogo, quos mihi dedisti non pro mundo rogo (joan. xvii, 9) joannes apostolus contra, habemus, inquit, advoc

 Xxxvii .—quid est ut salvator dicat mariae volenti se tangere causa gaudii, noli me tangere nondum enim ascendi ad patrem (joan. xx, 1-17) cum lega

 Xxxviii .—quomodo intelligitur, quod dicente maria ad angelum, et unde hoc sciam, quia virum non cognovi? respondit gabriel angelus, spiritus sanctus

 Xxxix .—qua ratione magi chaldaei per stellam apparentem christum regem judaeorum natum intellexerunt cum stella indice temporalis rex designetur?

 Xl .—quid sibi vult ut isaias propheta de christo dicat, qui peccatum non fecit contra autem apostolus, qui peccatum, inquit, nesciebat, peccatum pro

 Xli .—certe qui filius dei non est, diaboli est: semper ergo filius est, sed aliquando dei, aliquando diaboli. quid ergo nascimur, requirendum est utr

 Xlii .—quaerendum an spiritum sanctum habuerint apostoli tempore illo quo fuerunt cum domino, etc.

 Xliii .—qua ratione responderi possit arianae impietati simpliciter ex lege.

 Xliv .—cum salvatorem natum profiteamur, quid est ut apostolus factum eum dicat ex semine david (rom. i, 3) cum aliud sit fieri, aliud nasci?

 Xlv .—si ex semine david christus dei factus est filius secundum carnem, hoc est natus jam filius dei est in utroque, quia sanctificatus natus est: qu

 Xlvi .—apostolus legem datam a moyse, et sanctam, et justam, et bonam, et spiritualem appellat (rom. vii, 12, 14) . alibi dicit, lex enim iram operatu

 Xlvii .—qua ratione sapientia carnis inimica est deo vel quae est ipsa sapientia quae legi dei non est subjecta (rom. viii, 7) ?

 Xlviii .—apostolus dicit de principibus et potestatibus hujus saeculi, quod si cognovissent, nunquam dominum majestatis crucifixissent: e contra marcu

 Xlix .—quem spiritum apostolus salvandum asserit, cum dicit, tradidi hujusmodi hominem satanae in interitum carnis, etc. (i cor. v, 5) ?

 L .—cum multa peccata in corpus admitti videantur: omnis enim qui sibi ex quacumque parte corporis vim intulerit, in corpus utique suum peccat est en

 Li .—cur apostolus omnibus omnia se factum dixit (i cor. ix, 22) : quod factum adulatoris videtur et hypocritae?

 Lii .—quid est quod dicit apostolus, tentatio vos non apprehendat nisi humana quasi optet hanc fieri? et quae est haec humana tentatio? nam per hanc

 Liii .—quid est quod dicit apostolus, nemo potest dicere, dominus jesus, nisi in spiritu sancto (i cor. xii, 3) ? ergo photinus, qui negat christum de

 Liv .—apostolus dicit christum pro omnibus mortuum esse: sic enim ait, ergo omnes mortui sunt, et pro omnibus mortuus est (ii cor. v, 14, 15) . ipse v

 Lv .—cur apostolus paulus petrum coapostolum suum reprehendit, quod timens eos qui erant ex circumcisione, subtrahebat se a gentilibus (galat. ii, 11,

 Lvi .—apostolus ait, nos natura judaei. de judaeis ergo judaeos nasci ostendit. denique in eremo qui nati sunt, non circumcisi judaei erant. non ergo

 Lvii .—quid opus erat ut galatas arguens apostolus hoc interponeret. galatis enim post evangelium ad legem confugientibus inter caetera ait, mediator

 Lviii .—si per christum salus, et vera et perfecta cognitio, cur non ante venit, ut anteriores nostri qui in ignorantia fuerunt addiscerent veritatem?

 Lix .—paganos sub elementis esse nulli dubium est. quid ergo apostolus dixit, eramus et nos sub elementis hujus mundi servientes. si itaque et judaei

 Lx .—quando apostolus galatis dicit, quos sic reprehendit et arguit per totam epistolam, estote sicut et ego, quia ego sicut vos (galat. iv, 12) : si

 Lxi .—quomodo liberi sumus arbitrii ac voluntatis, cum dicat apostolus, caro concupiscit adversus spiritum, spiritus vero adversus carnem, ut non quae

 Lxii .—si in christo omnes thesauri sapientiae et scientiae sunt absconditi (coloss. ii, 3) , quomodo idem salvator de die et hora futuri judicii dici

 Lxiii .—quid est ut cum apostoli omnes curas sibi oblatas sanassent, propriis tamen infirmis medelam non dederint? nam utique epaphroditus usque ad mo

 Lxiv . petrus apostolus dicit, christus mortuus est pro vobis (i petr. ii, 21) . paulus vero apostolus asserit quia et pro se mortuus est, factus, inq

 Lxv .—quid est quod dictum est joanni, sicut in apocalypsi scriptum legitur, vade, et accipe librum, et devora illum et amaricabit ventrem tuum, sed

 Quaestionum ex utroque mixtim pars secunda.

 Quaestio prima .—quid sit ad imaginem et similitudinem dei fecisse hominem: et an mulier imago dei sit.

 Ii .—evangelium testatur quia nemo vidit deum (joan. i, 18, vi, 46, et i tim. vi, 16) : contra jacob et moyses et isaias asserunt deum se vidisse (gen

 Iii .—vetus lex deum jurasse allegat: sic enim dicit, per memetipsum juravi, dicit dominus (gen. xxii, 16) . salvator autem jurare prohibuit (matth. v

 Iv .—quid est quod in cruce positus salvator ait, pater, ignosce illis non enim sciunt quid faciunt? si nesciunt, quid est quod ignoscitur, maxime cu

 V .—si in lege nemo justificatur apud deum, quare scriptum est, maledictus omnis qui non permanserit in omnibus quae scripta sunt in libro legis, ut f

 Vi .—quid est ut david dicat, confundantur et erubescant qui dicunt mihi, euge, euge (psal. lxix, 4) : dominus autem, euge, inquit, serve bone et fide

 Vii .—quid est quod in psalmo, homines, inquit, et jumenta salvos facies (psal. xxxv, 7) : et ad jonam prophetam, non parcam, ait, civitati in qua hab

 Viii .—in tobia, opera, inquit, dei revelare et confiteri, honorificum est (tob. xii, 7) . salvator autem opus dei faciens, nulli, ait, dixeris (marc.

 Ix .—de aeternitate filii.

 X .—quid est quod apostolus dicit galatis, miror quod sic tam cito transferimini ab eo qui vocavit vos in gratiam, in aliud evangelium, quod non est a

 Xi .—non esse contristandum de mortuis paulus apostolus signat (i thess. iv, 12) . nam desperantium est contristari et ipse, infirmus, inquit de epap

 Xii .—quid est quia occisis filiis liae, qui sunt ex tribu juda, rachel filios suos plangere dicatur?

 Admonitio de subsequenti expositione in apocalypsim.

 Admonitio de subsequenti expositione in apocalypsim.

 Expositio in apocalypsim b. joannis.

 Expositio in apocalypsim b. joannis.

 Homilia i .

 Homilia ii .

 Homilia iii.

 Homilia iv.

 Homilia v.

 Homilia vi.

 Homilia vii.

 Homilia viii.

 Homilia ix.

 Homilia x.

 Homilia xi.

 Homilia xii.

 Homilia xiii.

 Homilia xiv.

 Homilia xv.

 Homilia xvi.

 Homilia xvii.

 Homilia xviii .

 Homilia xix .

 Index rerum quae in hoc tertio volumine continentur.

 Index rerum quae in hoc tertio volumine continentur.

Tractatus CI. De eo quod Dominus dicit, Modicum et jam non videbitis me; usque ad id, Et in illo die me non rogabitis quidquam. Cap. XVI, V\. 16-23.

1. Haec Domini verba ubi ait, Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me, quia vado ad Patrem, ita obscura erant discipulis, antequam id quod dicit impletum esset, ut quaerentes inter se quid esset quod diceret, omnino se faterentur nescire. Sequitur enim Evangelium: Dixerunt ergo ex discipulis ejus ad invicem, Quid est hoc quod dicit nobis, Modicum et non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me, et quia vado ad Patrem? Dicebant ergo, Quid est hoc quod dicit, Modicum? Nescimus quid loquitur. Hoc enim est quod eos movebat, quia dixit, Modicum et non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Nam in praecedentibus quia non dixerat, Modicum, sed dixerat, Ad Patrem vado, et jam non videbitis me (Joan. XVI, 10) ; tanquam aperte illis visus est locutus, nec inter se de hoc aliquid quaesierunt. Nunc ergo quod illis tunc obscurum fuit, et mox manifestatum est, jam nobis utique manifestum est: post paululum enim passus est, et non viderunt eum; rursus, post paululum resurrexit, et viderunt eum. Illud autem quod ait, Jam non videbitis me, quia isto verbo, id est, jam, hoc intelligi voluit quod eum ulterius non viderent, ibi exposuimus quomodo accipiendum sit, ubi dixit, De justitia arguet mundum Spiritus sanctus, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me (Supra, Tract. 95) : quia scilicet mortalem Christum ulterius non viderent.

2. Cognovit autem Jesus, sicut sequens Evangelista dicit, quia volebant eum interrogare, et dixit eis: De hoc quaeritis inter vos, quia dixi, Modicum et non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Amen, amen dico vobis, quia plorabitis et flebitis vos; mundus autem gaudebit: vos autem contristabimini, sed tristitia vestra in gaudium erit . Et hoc sic accipi potest, quia contristati sunt discipuli de morte Domini, et confestim de resurrectione laetati: mundus autem, quo nomine 1894 significati sunt inimici a quibus Christus occisus est, tunc utique laetati sunt occiso Christo, quando sunt discipuli contristati. Mundi quippe nomine, malitia potest mundi hujus intelligi, id est hominum mundi hujus amicorum. Unde Jacobus apostolus in Epistola sua dicit, Quicumque voluerit amicus esse hujus saeculi, inimicus Dei constituitur (Jacobi IV, 4) : quibus inimicitiis Dei factum est ut nec ejus Unigenito parceretur.

3. Deinde subjungit, et dicit: Mulier cum parit, tristitiam habet, quia venit hora ejus; cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum: et vos igitur nunc quidem tristitiam habetis; iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis. Nec ista similitudo ad intelligendum videtur esse difficilis; quoniam comparatio ejus in promptu est, eodem ipso exponente cur dicta sit. Parturitio quippe tristitiae, partus autem gaudio comparatur; quod tunc majus esse consuevit, quando non puella, sed puer nascitur. Quod vero ait, Gaudium vestrum nemo tollet a vobis, quia gaudium eorum est ipse Jesus, significatum est quod ait Apostolus, Christus surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur (Rom. VI, 9) .

4. Hucusque in isto Evangelii capitulo, unde hodie disputamus, velut facili intellectu omnia cucurrerunt: acrior necessaria est in his quae sequuntur intentio. Quid est enim quod ait, Et in illo die me non rogabitis quidquam? Hoc verbum quod est rogare, non solum petere, verum etiam interrogare significat; et graecum Evangelium, unde hoc translatum est, tale habet verbum quod utrumque possit intelligi, ut haec ambiguitas nec inde solvatur : quanquam etsi solveretur, non ideo nulla quaestio remaneret. Dominum etenim Christum, postquam resurrexit, et interrogatum legimus et rogatum. Nam interrogatus est a discipulis ascensurus in coelum, quando praesentaretur, et quando regnum esset Israel (Act. I, 6) : cum vero jam esset in coelo, rogatus est a sancto Stephano, ut spiritum ejus acciperet (Id. VII, 58) . Et quis audeat vel cogitare vel dicere, in coelo sedentem Christum rogandum non esse, et in terra manentem rogatum fuisse? rogandum non esse immortalem, rogari debuisse mortalem? Imo, charissimi, rogemus eum, ut nodum quaestionis hujus ipse dissolvat, lucendo in cordibus nostris ad videnda quae dicit.

5. Puto enim quod ait, Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis, non ad illud tempus esse referendum quo resurrexit, eisque suam carnem cernendam tangendamque monstravit (Joan. XX, 27) : sed potius ad illud unde jam dixerat, Qui diligit me, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo meipsum illi (Id. XIV, 21) . Jam quippe resurrexerat, jam se illis in carne monstraverat, jam sedebat ad dexteram Patris, quando dicebat idem ipse apostolus Joannes, cujus est hoc Evangelium, in Epistola sua: Dilectissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum manifestatum est quid 1895 erimus: scimus quia cum manifestatum fuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est (I Joan. III, 2) . Ista visio non vitae hujus est, sed futurae; non temporalis, sed aeterna . Haec est autem vita aeterna, dicente ipsa vita, ut cognoscant te, inquit, unum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum (Joan. XVII, 3) . De hac visione et cognitione dicit Apostolus: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem: nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum (I Cor. XIII, 12 et 13) . Hunc totius laboris sui fructum Ecclesia nunc parturit desiderando, tunc est paritura cernendo; nunc parturit gemendo, tunc paritura laetando; nunc parturit orando, tunc paritura laudando. Et ideo masculum; quoniam ad istum fructum contemplationis cuncta officia referuntur actionis. Solus est enim liber; quia propter se appetitur, et non refertur ad aliud. Huic servit actio: ad hunc enim refertur quidquid bene agitur, quia propter hunc agitur; ipse autem non propter aliud, sed propter semetipsum tenetur et habetur. Ibi ergo finis qui sufficit nobis. Aeternus igitur erit: neque enim nobis sufficit finis, nisi cujus nullus est finis. Hoc inspiratum erat Philippo quando dixit: Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. In qua ostensione se promisit et Filius dicens: Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est (Joan. XIV, 8, 10) ? De hoc itaque quod sufficit nobis, rectissime audimus, Gaudium vestrum nemo tollet a vobis.

6. De hoc etiam quae superius dicta sunt, melius existimo intelligi, Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum est enim hoc totum spatium quo praesens pervolat saeculum: unde dicit idem ipse evangelista in Epistola sua, Novissima hora est (I Joan. II, 18) . Ideo namque addidit, quia vado ad Patrem: quod ad priorem sententiam referendum est, ubi ait, Modicum et jam non videbitis me; non ad posteriorem ubi ait, et iterum modicum et videbitis me. Eundo quippe ad Patrem, facturus erat ut eum non viderent. Ac per hoc non ideo dictum est, quia fuerat moriturus, et donec resurgeret, ab eorum aspectibus recessurus; sed quod esset iturus ad Patrem, quod fecit posteaquam resurrexit, et cum eis per quadraginta dies conversatus ascendit in coelum (Act. I, 3, 9) . Illis ergo ait, Modicum et jam non videbitis me, qui eum corporaliter tunc videbant, quia iturus erant ad Patrem, et eum deinceps mortalem visuri non erant, qualem cum ista loqueretur videbant. Quod vero addidit, et iterum modicum et videbitis me, universae promisit Ecclesiae: sicut universae promisit, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Non tardat Dominus promissum: modicum, et videbimus eum, ubi jam nihil rogemus, nihil interrogemus; quia nihil desiderandum remanebit, nihil quaerendum latebit. Hoc modicum longum nobis videtur, quoniam adhuc agitur: cum finitum fuerit, tunc sentiemus quam modicum fuerit. Non ergo sit gaudium nostrum quale habet mundus, de quo dictum est, Mundus autem gaudebit: 1896 nec tamen in hujus desiderii parturitione sine gaudio tristes simus, sed sicut ait Apostolus, Spe gaudentes, in tribulatione patientes (Rom. XII, 12) ; quia et ipsa parturiens, cui comparati sumus, plus gaudet de mox futura prole, quam tristis est de praesenti dolore. Sed hujus sermonis iste sit finis: habent enim quaestionem molestissimam quae sequuntur, nec brevitate coarctanda sunt, ut possint commodius, si Dominus voluerit, explicari.