LIMBURGEN. 669

sponsione tertia breviter relata sunt. Quare responderi quoque posset : u Provisum in prioribus et quoad convalidationem matri- moniorum consulat probatos auctores. » Publica quaedam renovatio consensus non videtur requirenda. Nam si Episcopi in Conciliis pro- vincialibus sibi abstinendum esse existimarunt a stricto praecepto celebrandi matrimonia in ecclesia, sed exhortationibus contenti fue- runt (cfr. Collect. Lac. conc. recent, tom, III col. 316, 319, 1262), sane multo magis id in casu proposito obtinet. Altercationes- istae virorum doctorum facile illud efficere saltem potuerunt, ut scan- dalum abesset. Quare solummodo consulendum est conscientiarum tranquillitati , ad quam privata consensus renovatio coram parocho et duobus testibus abunde sufficit. Ne vero Rmus Episcopus coga- tur denuo recurrere ad Sedem Apostolicam apte ipsi illico videtur concedenda facultas sanandi matrimonia illa in radice, sicuti con- cessa est Episcopis Austriacis ad sananda matrimonia invalide con- tracta propter non indicatam copulam incestuosam in petenda di- spensatione, antequam per SS. Dominum die 25 Iunii 1885 necessitas indicandae copulae esset sublata. Qui casus nostro videtur esse-si- millimus. Nam in illa quoque quaestione viri docti dubia moverunt de necessitate indicandae copulae, atque consequenter valida habue- runt matrimonia omissa illa conditione celebrata. Sententia ista licet quoad legem ferendam consideratione quadam digna fuerit, tamen spectata lege lata et attentis declarationibus sacrarum Con- gregationum in praxim deduci non potuit. Hinc si SS. Dominus non. obstantibus i l l is rationibus virorum doctorum, qui valida esse i l la matrimonia opinati sunt, tamen sanationem in radice indulsit, idem videtur concedendum Riño Episcopo Limburgensi iisdem clau- sulis additis, scilicet si renovatio consensus absque gravi periculo vel scandalo fieri non possit et saltem una pars matrimonii nulli- tatem cognoscat et recurrat ad ecclesiam aeque consensus matrimo- nialis perseveret. (Cf. Archiv, iur. eccles, t. 58 c. 351).

Quod vero fideles tandem aliquando in «ua bona fide relinqui possint, id praeter caput allegatum iuris decretalium etiam com- probari potest ex responsione S. C. S. Off. d. 14 Dec. 1853 data: u Matrimonia celebrata coram Sacerdotibus a respectivo Vicario Apostolico iurisdictionem non habentibus esse nulla. Quoad ma- trimonia contracta bona fide sileat, et si aliquod dubium exoriri possit, referat.» (Cfr. Collectanea const. S. Sedis n. 996).