COLLATIONES SEU DISPUTATIONES SUBTILISSIMAE

 COLLATIO PRIMA.

 Sed contra rationem primam arguitur sic : Quandoque aliqua plura habent aliquam unam rationem ad quam conveniunt, et diversas rationes formales, quibu

 Contra secundam rationem positionis arguitur sic : si propter hoc est tantum una prudentia secundum speciem respectu omnium agibilium, quia est unum p

 Contra rationem tertiam positionis arguitur : sub eadem ratione sub qua prudentia dictat de agibili, sub eadem ratione virtus moralis inclinat in illu

 

 COLLATIO II.

 Praeterea, ad principalem quaestionem arguitur sic : alia a voluntate sunt sufficiens causa agens per modum naturae cujuscumque intelleetionis igitu

 

 COLLATIO III.

 Contra intentum duarum primarum rationum, nempe intellectum esse tantum occasionem, seu causam sine qua non electionis, arguit primo, quia quando volu

 

 COLLATIO IV.

 

 COLLATIO V.

 

 COLLATIO VI.

 Ad quaestionem dicebatur, quod habitus non est principium activum respectu actus, nec quantum ad substantiam actus, nec quantum ad moralitatem in actu

 Secundum principale, scilicet quod habitus non sit causa moralitatis in actu, probatur sic : actus praecedentes habitum virtutis non secundum rectam r

 Ad primam rationem principalem dicendum, quod prudentia dicitur activa et ars factiva, non quia sit principium agendi, aut faciendi proprias actiones

 COLLATIO VII.

 Arguitur quod non: intellectus agens non potest pati: ergo nec intellectus possibilis potest agere. Consequentia probatur ex 3. de Anima, sicut intell

 Praeterea, arguitur sic ad principale : si intellectus esset activus, qui dicitur possibilis, tunc intellectus possibilis posset sibi fabricare specie

 Praeterea, quod dicitur, quod intellectus, licet sit activus, non tamen est tota causa actus, sed species, inquantum tenet vicem objecti, ita quod int

 

 COLLATIO VIII.

 Videtur quod sic : actus distinguuntur per objecta sua ex 2. de Anima

 

 COLLATIO IX.

 

 COLLATIO X.

 Quod non videtur : per rationem naturalem cognoscimus quod Deus est intellectivus, et natura intellectualis, et per consequens quod sit natura volitiv

 Praeterea, non major certitudo in actu credendi per habitum infusum potest haberi de aliquo objecto credibili, quam per actum credendi fidei acquisita

 

 COLLATIO XI.

 Praeterea, secundo ad principale arguitur: positis principiis concurrentibus quae sufficiunt ad actum intelligendi, necessario ponitur actus intellige

 Praeterea tertio ad propositum arguitur sic : quandocumque aliqua duo extrema habent ad invicem connexionem aliquam naturalem per aliquod medium conne

 Resolutio secundum mentem Doctoris, quod Deus non movet ullum intellectum naturaliter nisi suum: ab aliis autem si vult videtur, si non vult videtur e

 COLLATIO XII.

 Respondetur quod non : quia nihil potest quietare intellectum ex se perfecte, nisi habeat rationem objecti simpliciter, et primo primi sed relatio no

 

 COLLATIO XIII.

 Posita opinione Philosophi, quod non potest haberi scientia quid est de Deo, vel substantia, ponit modum dicendi, quod Deus relucet in creatura, et su

 

 COLLATIO XIV.

 COLLATIO XV.

 Contra, in priori per naturam, quo Beatus videt Deum, ante velle effraenatum habet velle ideo prior est impossibilitas peccandi, quameffraenatio fere

 COLLATIO XVI.

 

 COLLATIO XVII.

 Dicitur quod sic : quia illud in se habet omnem rationem appetibilis, et nullam rationem fugibilis ergo necessario appetitur a voluntate : nam ideo

 Praeterea, arguitur contra rationem positionis, quod non concludat : quia si voluntas ideo non potest non velle finem ultimum sibi ostensum, quia in i

 COLLATIO XVIII.

 Dicitur quod per objectum, qui est finis ultimus sibi clare ostensus, necessitatur voluntas ad eliciendum actum volendi circa illud objectum, ita quod

 

 COLLATIO XIX.

 Contra positionem quaestionis arguitur sic : Intelligens communissimum debet habere objectum communissimum sub ratione communissima, talis est essenti

 Ad principale, quod Deitas sit primum objectum intellectus : quia operatio intelligendi non tantum est circa entia, sed circa non entia, ita intellect

 COLLATIO XX.

 Praeterea : arguitur quod Beatus videns essentiam divinam videat infinita, et per consequens videat essentiam sub ratione infinita, quia sub ratione,

 COLLATIO XXI.

 

 COLLATIO XXII.

 Ad primum: perfectio simpliciter potest dici ut universaliter perfectio, et est in quolibet melius ipsum quam non ipsum, sic sapientia est perfectio s

 Contra arguitur : intellectus Dei in primo signo aeternitatis, aut intelligit distincte istas perfectiones, aut non : si sic, cum intelligit eas in se

 COLLATIO XXIII.

 

 COLLATIO XXIV.

 Contra ista: quando dicunt, quod essentia indeterminata indeterminatione sua determinat se ad actum, arguitur : aut intelligunt, quod determinatur sic

 COLLATIO XXV.

 Resolutio hujus collationis, juxta Doctorem, et communem, 1. d. 26. a n. 4. personae constituuntur relationibus, et explicatur et probatur ibi usque a

 COLLATIO XXVI.

 

 COLLATIO XXVII.

 Quod sic, probatur ex creaturis. Licet eminenter sint in causis, quae sunt creatorum, tamen non omnia, quae in creaturis sunt, possumus attribuere Deo

 Contra, quasi in materia est, quasi in potentia respectu formalis termini productionis, similiter personae distinguerentur specie sicut relationes.

 Ad primam, quando arguitur, quod non includit imperfectionem, est in Deo, concedo : sed ratio subjecti non includit imperfectionem, nego. Ad probation

 COLLATIO XXVIII.

 

 COLLATIO XXIX.

 

 COLLATIO XXX.

 Quod speculativa : quia Theologia ejus est nobilissima : aliqua speculativa est nobilior omni practica, 1. Metaphysicae ergo, etc.

 Ad principale, quod Theologia Dei sit practica : illa scientia Dei dicitur esse practica, cujus primum objectum est operabile, contingens : hujusmodi

 COLLATIO XXXI.

 Juxta duas primas rationes docet personas divinas cum sint ex se necesse esse, prius habere esse quam creaturas in esse intelligibili. Circa hoc dispu

 Contra resolutionem personas prius produci, quam creaturas in esse intelligibili, adducit quinque rationes, quas variis solutionibus et replicis ampli

 COLLATIO XXXII.

 In hac collatione statim post initium ponit opinionem dicentium Deum nihil ad extra cognoscere posse nisi per respectus superadditos essentiae suae, s

 COLLATIO XXXIII.

 Disputat subtilissime hac collatione, an creaturae habuerint este aliquod reale ab aeterno, ut tenet Henric. per rationes hic primo positas, dicens il

 COLLATIO XXXIV.

 

 COLLATIO XXXV.

 Ad quaestionem dico, quod vestigium est impressio derelicta ex transitu gradientis, conformis sibi ex ea parte, qua tangit in gradiendo sed ante mund

 JUDICIUM R. P. F. LUCAE WADDINGI

 COLLATIO XXXVI.

 Licet ubique, et sparsim per universam suam doctrinam Scotus dicat distinctionem hanc formalem inter essentiam divinam, et relationes atque attributa,

 COLLATIO XXXVII.

 Omnes difficultates, quas hic attingit Doctor, videlicet an essentia sit formalis terminus generationis in Divinis ? et an essentia divina, prout est

 Potissima quae hic pertractat Doctor de notitia ingenita in Patre, et de notitia genita per se subsistente in persona distincta, per quam Pater nullo

 COLLATIO XXXVIII.

 In hac collatione potissimis utitur rationibus Henrici et Goffredi, quibus probant Filium generari de substantia seu de essentia Patris, ut de quasi m

 COLLATIO XXXIX.

 Quod non, arguitur : quia intellectus divinus non convertit se supra intellectum informatum notitia simplici, nisi ut habet esse particulare in aliqua

 Videtur imperfecta haec quaestio, et aliqua adhuc in ea desiderari. Eam novit Doctor contra opinionem Henrici asserentis intellectum paternum, quando

COLLATIO XXIX.

Utrum alia a Deo sint volita necessario ab eo ad esse existentiae?

Alens. 1. part. quaest, i. membr. 3. Rich. 1 dist. 8. art. 2. quaest. 1. D. Bon. 1. part. art. 2. quaest . 2. D. Thom. I. part. quaest. 9. art. 2. Henric. quodlib. 8. quaest. 9. Scot. 1. dist . 8. quaest. 5. et alii ibi citati.

Quod sic : quia immutabiliter volita necessario sunt volita ; sed sunt immutabiliter volita, quia ab aeterno i quod autem est aeternum, est immutabile: ergo, etc. quia si non necessario voluit ea: ergo possibile est Deum non velle ea, et possibile est velle ea: ergo voluntas ejus se habet ad utrumlibet, et ita imperfecta.

Dicitur quod non, et per hoc adducitur Anselmus : Cur Deus homo.

Item, voluntas est respectu finis, et essentialem ordinem habet ad finem, ideo in finem fertur : sed non habet necessariam habitudinem, nec essentialem ordinem ad alia, quae sunt ad finem: ergo non necessario sunt volita.

Ad primum, non sunt mutabiliter volita, licet sint ab aeterno volita, quia ibi est temporale connotatum.

Ad secundum, non est imperfectio in voluntate, sed in effectu.

Contra positionem : eodem actu vult se, et alia. Probatio, quia in Deo suum velle est suum esse, quod nullo modo est aliud et aliud, nec mutatur, sed est idem omnino.

Contra responsionem ad primum argumentum, si non immutabiliter vult alia, potest ea non velle: quaero igitur, an antequam voluit,

quod non potest dici, quia ab aeterno voluit: nec post, quia in aeternitate : nec est prius, nec posterius, tunc etiam esset mutabilis: nec simul dum voluit, quia tunc esset contradictio.

Ad primum, non sequitur consequentia, ipse enim est finis sui, et ideo vult se necessario: alia autem ad istum finem ordinem habent accidentalem; unde actus est in se necessarius, non tamen respectu talis objecti.

Ad aliud potest non velle, et ante et post.

Contra solutionem primi, quia non essentialiorem ordinem habet esse quidditativum rei, ad divinam bonitatem quam esse existentiae, sed Deus non necessario vult per se esse existentiae: ergo nec esse quidditativum, hoc est inconveniens, quia tunc habens scientiam ab aeterno de lapide, non habuisset Metaphysicam scientiam, vel scientiam realem, quod est falsum, quia ab aeterno habuit scientiam realem : scientia autem realis habet objectum reale: objectum autem scientiae est quod quid rei, quia scientia quam quis habet, non est nisi de scito: ergo erit aliquid et distinctum ab eo, et erit quid, quia scientia est de quod quid est.

Item contra aliud : omnis potentia, vel est ante actum, vel cum actu, vel post actum : et ita potentia secundum quam esse habent res ab aeterno, et quod quid est, repraesentatum cum actu simul, Deus non potest velle quod vult ante actum, quia tunc realiter non vellet. et postea vellet, nec potentia cum actu potest non velle, quia potentia cum actu est, quando actus est; ergo simul opposita.

Ad primum, dicitur quod sufficit, quod illud de quo est scientia, habeat esse repraesentativum, non tamen quidditativum et reale.

Contra, scientia quam habet Deus de lapide, non est de illo secundum esse, quod habet in Deo, quia tunc non esset nisi scientia de seipso: ergo est de aliquo, quod habet quidditatem aliam.

Dicitur, quod verum est de aliquo repraesentato, quod repraesentatum ut repraesentatum, non habet nisi esse repraesentantis, sed intellectus distinguit repraesentando, quod quid repraesentatum est indifferens, ut sit ens, vel non ens, et tale non oportet habere aliquod esse existentiae, vel quidditativum.

Contra, actus sciendi non potest esse actus sciendi nisi terminetur ad aliquod objectum, quia mensuratur ab objecto : mensuratum autem dependet realiter a mensura: ergo iste actus, ut est hujusmodi, transit super illud. Quaero igitur de illo tali super quod transit hujusmodi actus : aut est ens perfectum aut diminutum, aut nullum. Si nullum, nulla erit de eo scientia realis : si diminutum ; ergo habet entitatem diminutam realem distinctam.

Item, repraesentans non primo repraesentat se, vel illud in quo est, sicut species in anima non primo repraesentat se vel animam, sed aliud repraesentandum: igitur non est nihil, et cum idea referatur ad ideatum, et relatum ad nihil sit absolutum, tunc idea inquantum idea esset absolutum, aut diminutum, aut perfectum sicut prius.

Ad primum et secundum, dicendo quod intellectus Dei fertur super aliquod factibile, et terminatur non ad nihil, nec ad ens diminutum, sed ad ens perfectum ; non perfectum in esse substantiae, nec quidditativo, sed ad esse repraesentatum, scilicet in idea, unde bene terminatur ad ideam, ad rem ut repraesentatam in idea.

Contra, res ista est correlativa ideae: ergo aliud ab idea, et sic loquimur de ea ad praesens, ut idealis, et sic aut est nihil, aut est ens diminutum, etc. ut prius.

Dico quod ideale, ut est correlativum ad ideam, non est distinctum nisi secundum rationem intelligendi, et secundum intellectum, sicut si pingatur in pariete Hircocervus, qui non est, nec est possibilis, imago illa non repraesentat se, cum correspondeat aliquid sibi secundum esse quidditativum, nec secundum esse existentiae : sed intellectus dicit aliquid repraesentatum, sic intellectus Dei intelligens ideas repraesentativas ideatorum, distinguit repraesentata ab ideis secundum rationem intelligendi ; nec correlativum est aliquid secundum esse quidditativum, vel existentiae.

Contra, relativum ad nihil est absolutum: ergo idea est absolutum, quia correlativum suum est nihil. Respondeo esse ideabile in idea, est esse ideae.

Contra, ad hoc arguitur, non aliter novit Deus fienda quam facta, si non novit Deus lapidem per ideam lapidis, nisi tantum ut distinguitur ratione ab idea: ergo nec modo aliter novit creaturam quam ut non factam in re, sed tantum novit rationes distinctas in seipso.

Item, in primo instanti, in quo idea repraesentatur intellectui, est absolutum: ergo tantum repraesentabit ad distinctionem rationis per te, vel repraesentabit ut repraesentativum aliud, etc. ad distinctionem rationis, erit repraesentatum distinctum ab idea repraesentante: aut igitur habet esse imperfectum, et tunc ut prius.

Dico quod repraesentabit illud, quod prius, sed non eodem modo.

Contra, si actus terminabatur ad idem ab aeterno, ad quod modo, sed non modo determinatur ut ab aeterno, ad aliquid distinctum ratione tantum ab idea: ergo ad aliud.

Dico, utrumque vidit ab aeterno.

Contra, si ab aeterno non cognovit lapidem, nisi tantum ut distinctum ratione ab idea, et modo cognoscit re distinctum: ergo est aliquid in objecto ut determinat modo actum ejus, quod non tunc

Dico quod alietas est ex parte rei, quae ab aeterno distincta ratione ab idea, modo distinguitur re ab ea.

Contra, ergo res modo objiceretur alio modo intellectui quam ab aeterno.

Dico, quod non.

Contra arguitur sic : res haec secundum esse, secundum quod intelligitur, distingui realiter ab idea, terminat actum intellectus, non autem ab aeterno; ergo non terminavit tunc secundum esse, secundum quod modo ; dico quod res non terminat actum intellectus Dei secundum esse hoc vel illud, sed esse vel idea tantum terminat. Contra, intelligitur secundum aliquid esse modo, secundum quod non intelligebatur tunc, verum est a parte rei, et non a parte intellectus. Ad aliud, in primo instanti repraesentatur.

Contra, igitur repraesentatum non habet primo esse suum per rationem distinctam.

Dico, idea statim repraesentat aliud.

Contra, tunc distinguitur ex natura rei, nego.

Contra, ergo in primo instanti ante actum rationis, tantum est possibile distingui, quia non distinguitur secundum rem, nec ratio. nem, quia tunc esset distinctio rationis ante distinctionem rationis. Ad aliud principale, quid addit velle lapidem, super velle? Dicitur, nulla realitas additur. Contra, igitur totum, quo vult lapidem esse ut hujus objecti, est necessarium formaliter, cum nihil reale additur parte objecti, nec actus additur super actum; ergo necessario vult, quia per nihil rationis vult me sedere.

Dico, effectus contingenter est a causa necessaria, licet totus actus sit necessarius.

Aliter dicitur ad illud, velle Dei, ut est respectu me sedere, addit entitatem positivam differentem ratione a velle, sicut differt relatio in Divinis ab essentia per intellectum ; et ista entitas est intrinseca entitas Deo,cui repugnat mutabilitas , cui tamen non repugnat possibilitas.

Similiter de nolle, hoc est perfectionis in voluntate, quia id est ab ea differens saltem ratione, et tamen potest esse vel non esse.

Contra, ex hoc sequitur aliud inconveniens, scilicet aliquid intrinsecum Deo esse possibile non esse, etc. vere idem simplex non potest esse ex possibili et necessario ; non enim idem perfecte simplex est possibile et necesse, aliter idem erit et non erit.

Dicitur quod distinguitur formaliter ut res et modus.

Contra,tuncresest quando est secundum formam suam, 2. Physicor. et quando non secundum illam formalitatem, tunc non est, etc.