Julius Firmicus Maternus, De Errore Profanarum Religionum

Patrologiae Cursus Completus

Elenchus Operum Quae In Hoc Volumine Continentur.

Prolegomena Ad Evangelium Eusebii Vercellensis

Epistola Dedicatoria Ad Joannem V, Lusitaniae Regem.

Epistola Philippi Garbelli Ad Blanchinum. De codice Brixiano.

Dissertatio Joan. Martianay In Versionem Italicam Evangelii Secundum Matthaeum, Descripti Ex Codd. Corbeiensi Et San-Germanensi In Hac Editione Ad Inf

Prooemium.

Caput Primum. De Antiqua Vulgata Et Italica Versione Divinarum Scripturarum.

Caput II. De Capitulis Praefixis Ante Sacrum Contextum Evangelii.

Caput III. De Utilitate Editionis Antiquae Vulgatae, Et De Vetustate Ac Praestantia Nostrorum Mss. Codicum.

Epistola Ruggerii Novariensis, Cathedralis Eusebianae Canonici, Ad Blanchinum Veronensem. Codicis Evangeliorum Vercellensis descriptio.

Blanchini Veronensis De Codice Vercellensi Judicium.

Epistola Blanchini Ad Joseph, S. R. I. Comitem De Thun Et Hohestein, Episcopum Gurcensem.

Epistola Blanchini Ad Musellium.

Eusebii Vercellensis Evangelium Cum Variis Versionis Italicae Exemplaribus Collatum.

Incipit Evangelium Secundum Matthaeum.

Evangelium Secundum Matthaeum Explicit. — Incipit Secundum Johannen.

Evangelium Secundum Matthaeum Explicit. — Incipit Secundum Johannen.

Codex Corbeiensis.

Codex Brixianus.

Incipit Evangelium Secundum Johannem.

Codex Corbeiensis signatus, n º CXCV

Eusebii Vercellensis Evangelium Cum Variis Codicibus Versionis Italicae Collatum. Pars secunda.

Incipit Argumentum.

Incipit Evangelium Secundum Lucam.

Lectiones Codicis Vindebonensis Abeuntes Ab Editione Vulgata.

Incipit Evangelium Secundum Marcum.

Lectiones Codicis Vindebonensis Abeuntes Ab Editione Vulgata.

Appendix Ad Evangelium Eusebii Vercellensis.

Monitum Editoris.

Epistola Blanchini. Comparantur variantes quaedam lectiones Evangelistarum

Epistola Blanchini Altera. Illustrantur Evangeliarii Brixiani Insigniores Lectiones.

Epistola Blanchini Altera. Describitur Codex Ms. Graeco-Latinus Evangeliorum Et Actorum, In Bibliotheca Cantabrigiensi Asservatus.

Epistola Theodori Bezae. Inclytae modisque omnibus celebratissimae Academiae Cantabrigiensi, etc.

Nota Manu Theodori Bezae Codici Inscripta.

Concordantes Lectiones Evangeliarii Quadruplicis Cum Textu Graeco, In Locis Abeuntibus Ab Editione Vulgata.

Concordantes Lectiones. Evangeliarii Quadruplicis Cum Decem Graecis Codicibus Mss. Romae Asservatis.

Concordantes Lectiones Evangeliarii Codicis Veronensis Cum Versionibus Syriaca, Arabica, Persica Et Aethiopica In Locis Abeuntibus Ab Editione Vulgata

Testimonia Veteris Testamenti A Christo, Apostolis, Et Evangelistis Allegata In Quatuor Sanctis Evangeliis. Exhibentur In Hoc Indiculo Juxta Hebraicam

Sancti Eusebii Vercellensis Episcopi Et Martyris Epistolae. Ex Galland. Bibl.

Epistola Prima. Ad Constantium Imperatorem. Acceptis litteris ad synodum convocatoriis, Imperatorem certiorem facit S. Praeses se properare Mediolanum

Epistola II. Ad Presbyteros Et Plebem Italiae. Gregi suo gratulatus S. Pastor de fide ejus, hortatur ad pergendam viam salutis.

Exemplar Libelli Facti Ad Patrophilum Cum Suis.

Epistola III. Ad Gregorium Episcopum Spanensem. Gratulatur Eusebius Gregorio quod restitisset Osio et plurimis cadentibus Arimino in communicatione Va

Sancti Eusebii Vercellensis Episcopi Et Martyris De Trinitate Confessio Ex Anecdotis Sacris Eugenii De Levis.

Monitum.

Disquisitio Praevia De Eusebii Vercellensis Fidei Expositione, Seu De Auctore Hujus Symboli.

De S. Trinitate Confessio.

Eusebianorum Operum Editionis Complementum, In Quo De Auctoris Vita Et Scriptis Notanda Quaedam Exponuntur.

I. De Eusebii Vercellensis vita et scriptis, ex Gallandio.

II. De ejusdem scriptis, et horum editionibus, ex Schaenemanno.

Anno Domini CCCLIII-CCCL. J. Firmicus Maternus.

Monitum.

Prolegomena.

Julii Firmici Materni V. C. De Errore Profanarum Religionum.

Proemium.

Caput Primum. Elementa ponit esse principia rerum cum vero haec diversa sint et potestate contraria, eorum nullum esse summum numen (licet de igne ta

Caput II. Aquae cultum apud Aegyptios refutat.

Caput III. Terrae cultum apud Phryges refutat.

Caput IV. Item Aeris apud Assyrios et Africanos populos nonnullos.

Caput V. Item Ignis apud Persas. Horum mysteria fabulasque detegit, lascivos tristesque ritus detestatur, admixtis saepe e sacris Christianorum cohort

Caput VI. Ab Elementorum cultu ad alias superstitiones transit earumque secreta pandit et primo quidem duorum Liberorum, Cretensis quippe ac Thebani,

Caput VII. Liberae vel Proserpinae historiam exponit, et Liberum pro sole, Liberam pro luna coli asserit.

Caput VIII. Continet maximam partem prosopopoeiam qua sol divinum, quem homines ipsi exhibebant, cultum oratione ad eos habita refutare atque detestar

Caput IX. Luctum de morte Adonidis a Marte in aprum converso percussi perstringit, et narrationem Evangelicam de ejecto daemonio paucis commemorat.

Caput X. Flagitia in cultu Veneris Paphiae explodit.

Caput XI. Item flagitia Jovis Sabazii.

Caput XII. Item et Corybantum flagitia foedosque ritus.

Caput XIII. Narrationibus de Deorum facinoribus quaevis flagitia hominibus commendari, et nomina hominibus inferiora atque deteriora pingi docet.

Caput XIV. Serapidem, ejus nomen et sacra e Josephi patriarchae historia fictum esse contendit et daemones in simulacris ex assiduis sacrificiis coll

Caput XV. De Penatibus agit, quorum nomen ex Penu derivat, et de Vesta, domestico tantummodo igne rebus igitur hominibus gratis utilibusque, quas deo

Caput XVI. Palladii originem exponit, ejusque numine neque Trojam, neque Romam, ab incendio tutam fuisse, nec ejus cultores in posterum tutos futuros.

Caput XVII. De quinque Minervis agit. Quintae Pallantis filiae, Palladium dedicatum fuisse, cujus ut concremetur imago, deleanturque templa, hortatur,

Caput XVIII. Etymologias, sive origines nominum, quae diis attribuebantur, exponit. Symbola deinde et signa cultus deorum explanat, multis simul, ubi

Caput XIX. 1. In Eleusinio: Ἐκ τυμπάνου βέβρωκα, etc., ubi multa habet de pane coelesti, fortassis eucharistico.

Caput XX. 2. In Mithriaco forte: Χαῖρε, νύμφιε· χαῖρε, νέον φῶς: qua occasione de Christo sponso mundique luce multa habet.

Caput XXI. 3. In alio, certe Mithriaco, Θεὸς ἐκ Πέτρας· ubi multa congerit ex sacris Scripturis de Christo lapide.

Caput XXII. 4. In Bacchico: Ἐλιλικερος δέμορφοι rectius, quod de diabolo dracone intelligit, cujus cornua ad crucem Christi trahit.

Caput XXIII. 5. In Isiacis, de redivivo Osiride: Θαρρεῖτε, μυσται· ubi occasione unguenti quo fauces mystarum deliniebantur, de venenato unguento diab

Caput XXIV. De unguento loquitur quod Pater Filio tradidit, Filiusque credentibus largitur.

Caput XXV. Excursu facto de misero hocce profanorum hominum errore graviter monet, et regnum Christo datum hac unctione indicari docet, multis Scriptu

Caput XXVI. Breviter Ecclesiae de Christo cum Adamo comparato dogma exponit quidquid Adamus perdidisset, eum, e Maria Virgine natum, invenisse. Redit

Caput XXVII. Ultimum Mithriacorum initiorum symbolum, Ταῦρος δράκοντος, καὶ δρακων ταὐρου πατὴρ, exponit. Serpentis meminit, Protoplastorum seductoris

Caput XXVIII. Draconem fictorum numinum auctorem dicit, sacrorumque suorum per lignum instaurationem semper curasse. Ligni hinc in sacris idolorum abu

Caput XXIX. Sententias colligit ex sacro Codice quae vanitatem idolorum testantur, de prospero et florente R. P. statu iis regnantibus deque maxime in

Caput XXX. Denique divinum de idololatris exstirpandis mandatum (Deut. XIII) imperatoribus inculpat, cui si morem gerant, et prosperum iis eventum et

Sanctus Philastrius, Brixiae Episcopus.

Epistola Dedicatoria Prima .

Epistola Dedicatoria II.

Pauli Galeardi Ad Librum S. Philastrii De Haeresibus Praefatio.

Concilium Aquileiense , Tempore Damasi Papae I Celebratum. Episcopi qui huic Concilio interfuerunt.

Saeculo XVI.

Saeculo XVII.

Saeculo XVIII.

Joan. Alberti Fabricii Ad Librum S. Philastrii De Haeresibus Praefatio Anno 1721 Editioni Hamburgensi Praemissa.

Epistola Joannis Raverdy, Variantes Lectiones Codicis Ms. Sangermanensis Em. Card. Quirino Transmittentis.

Epistola Hermanni Samuelis Notas Posthumas J. A. Fabricii Ad Philastrium Reimaro Transmittentis.

Selecta Veterum Testimonia De S. Philastrio.

Nonnullorum Philastrii Locorum Censura

Sancti Philastrii Episcopi Brixiani Liber De Haeresibus.

Catalogus Eorum Qui Ante Adventum Christi Haereseos Arguuntur.

XI. Ranarum Cultores.

XII. Musoritae.

XIII. Muscaccaronitae.

XIV. Troglodytae.

XV. Haeresis De Fortuna Coeli.

XVI. Baalitae.

XVII. Astaritae.

XVIII. Haeresis De Idolo Moloch Et Remphan.

XIX. Haeresis De Ara Tophet.

XX. Puteoritae.

XXI. Haeresis Ob Aeneum Serpentem.

XXII. Haeresis Subterraneis In Locis Ad Omnem Turpitudinem Apta.

XXIII. Haeresis Mulierum Cum Thamus Simulacro.

XXIV. Belitae.

XXV. Haeresis Cum Baal Idolo.

XXVI. De Pythonissa Muliere, Haeresis Superstitiosa.

XXVII. De Astar Et Astaroth Simulacris, Haeresis.

XXVIII. Herodiani.

Catalogus Eorum Qui Post Christi Passionem Haereseos Arguuntur.

XXXIII. Nicolaus Antiochenus.

XXXIV. Haeresis Ab Juda Traditore.

LI. Haeresis De Patris Et Filii Substantia.

LII. De Melchisedech.

LIII. Noetiani.

LIV. Sabellius.

LV. Seleuci Et Hermiae Haeresis De Deo Corporeo.

LVI. Proclianitae.

LVII. Floriani, Sive Carpocratiani.

LVIII. De Paschatis Festo Haeresis.

LIX. Chilionetitae.

LX. Haeresis Evangelium Joannis Et Apocalypsin Ipsius Rejiciens.

LXI. Manichaei.

LXII. Patriciani.

LXIII. Symmachiani.

LXIV. Paulus Samosatenus.

LXIX. Haeresis Animam Veram Christum Non Habuisse.

LXX. Tropitae.

LXXI. Haeresis De Passione Christi.

LXXVI. Passalorinchitarum Haeresis.

LXXVII. Aquarii.

LXXVIII. Haeresis De Prophetis.

LXXIX. Colluthiani.

LXXX. De Mundo Haeresis.

LXXXI. Excalceati.

LXXXII. Novatiani.

LXXXIII. Montanistae.

LXXXIV. Abstinentes.

LXXXV. Circuitores.

LXXXVI. Haeresis De Cibo Et Spiritu Sancto.

LXXXVII. Haeresis Alia De Paschate.

LXXXVIII. Apocryphi.

LXXXIX. Haeresis Quorumdam De Epistola Pauli Ad Hebraeos.

XC. Melitiani.

XCI. Rhetorii.

XCII. De Divinitate Christi Haeresis.

XCIII. Haeresis Triformem Deum Faciens.

XCIV. De Coelorum Diversitate.

XCV. Haeresis Terram Beatitudinis Ignorans Ac Reprobans.

XCVI. Haeresis Aquam A Deo Factam Esse Negans.

XCVII. Haeresis De Imagine Dei In Corpore Humano.

XCVIII. Haeresis De Anima Hominis Inspirata.

XCIX. Haeresis De Anima Et Intellectu Hominis.

C. Gnosticorum Et Manichaeorum Haeresis De Serpentibus Et A Vibus.

CI. De Falsis Prophetis Haeresis Deo Omnia Mala Ascribens.

CII. De Terrae Motu Haeresis.

CIII. Haeresis Hermis Trismegisti De Pecoribus Et Sideribus.

CIV. De Variis Linguis Haeresis.

CV. Haeresis De Nomine Linguae.

CVI. Haeresis De Annis Christi Et Tempore Dubitans.

CVII.

CVIII. De Gigantibus Tempore Noe.

CIX. Haeresis Deo Tribuens Paganitatem Et Omnia Facinora.

CX. Haeresis De Christianis Tempore Ultimo Verbo Dei Credentibus.

CXI. De Corpore Et Anima Hominis Haeresis Nocentissima.

CXII. De Annorum Mundi Incertitudine Haeresis.

CXIII. Haeresis De Septem Planetis.

CXIV.

CXV. De Mundis Infinitis Haeresis.

CXVI. Haeresis De Adae Et Evae Caecitate.

CXVII.

CXVIII. Haeresis Culpam Filiorum In Parentes Transfundens.

CXIX. Haeresis De Libro Deuteronomii.

CXX. De Nuptiarum Legitimarum Contemptoribus.

CXXI. De Divisione Orbis Haeresis.

CXXII. De Diluvio Haeresis.

CXXIII. Haeresis De Signis Zodiaci Et Ortu Hominum.

CXXIV. De Animabus Sceleratorum Haeresis.

CXXV. Haeresis De Christi Descensu Ad Inferos.

CXXVI. Haeresis De Anima Hominis.

CXXVII. De Christi Nativitate Haeresis.

CXXVIII. Haeresis De Induratione Dei.

CXXIX. Haeresis Negans David Christi Prophetam Fuisse.

CXXX. Haeresis De Psalterii Inaequalitate.

CXXXI. Haeresis De Peccato Cain.

CXXXII. De Cain Peccato Haeresis Quare Deus Ei Vitam Concesserit.

CXXXIII. De Stellis Coelo Infixis Haeresis.

CXXXIV. Haeresis Veteris Testamenti Multa Reprobans.

CXXXV. Haeresis De Cantici Canticorum Libro.

CXXXVI. De Mandato Adae Haeresis.

CXXXVII. De Imagine Et Similitudine Dei In Homine Haeresis.

CXXXVIII. Haeresis Deum Increpans Quod Diversis Linguis Et Modis Homines Allocutus Sit.

CXXXIX. De Animalibus Quatuor In Prophetis Haeresis Nimis Crassa.

CXL.

CXLI. De Levitico Mosi Error.

CXLII. Haeresis Septuaginta Duorum Interpretationem Respuens.

CXLIII. Haeresis De Septuaginta Interpretibus.

CXLIV. Alia De Eadem Re.

CXLV. Tertia De Eadem Re.

CXLVI. Haeresis De Libris Veteris Testamenti In Dolio Inventis.

CXLVII. Haeresis Quod Diis Alienis Non Sit Maledicendum.

CXLVIII. Haeresis De Melchisedech Sacerdote.

CXLIX. Haeresis De Zacharia Propheta De Jejunio.

CL. Haeresis De Uxoribus Et Concubinis Salomonis.

CLI.

CLII. De Spiramine Quod Adam Accepit Haeresis.

CLIII. Haeresis De Funiculo Mensorio In Zacharia Propheta.

CLIV.

CLV. Haeresis Decerpta Ex Isaia Propheta De Cherubim Et Seraphim.

CLVI. Haeresis De Isaia Propheta: Labia Tacta Carbone.

Syllabus Vocum Exoticarum Quae In Philastrio Occurrunt.

Index In Philastrium.

Index Rerum Quae In Hoc Tomo Continentur.

S. Eusebius Vercellensis.

Eusebii Vercellensis Evangelium.

Appendix Ad Evangelium Eusebii.

S. Eusebii Epistolae.

Firmicus Maternus.

S. Philastrius.

Finis Indicis Rerum.

Caput II. Aquae cultum apud Aegyptios refutat.

Aegypti incolae aquarum beneficia percipientes, aquam colunt

0984B Athanas. κατὰ Ἑλλ. c. 24: Πάντων μάλιστα Αἰγύπτιοι τὸ ὕδωρ προτετιμήκασι, καὶ θεοὺς ἀναγορεύουσι. Idem de Incarnatione Verbi Dei. c. 45. Sic quoque Plutarchus de Iside et Osiride c. 5, nihil in majore Aegyptiis esse honore quam Nilum, asserit. Wow. —Hunc ut Deum coluerunt atque in statuis numisque repraesentarunt (Eckhelii Doctrina Numor. Veterum IV, p. 36) . Nota est aquae Niliacae 0984C sanctitas, quae Romam usque ad sacros usus devehebatur. Hanc Aegyptiorum superstitionem haud dubie in primis respicit Lactantius Instit. Divin. II, c. 6. Constantinus M. cultum Nili jam prohibuerat (Euseb. Vita Constant. III, c. 25) . Aquam omnium rerum principium habebant Indi (Creuzer. I, 595) ; et apud Graecos Thales; Cicero de Nat. Deorum I, 25; Lactant. II, 10; Arnob. II, 9; et ibi Elmenhorstius et Orellius.

, aquis supplicant, aquas superstitiosa votorum continuatione venerantur. Sed in sacris suis (quae mysteria vocant

0984C Glossema. Wow. —Opponuntur tamen sacra haec arcana publicis illis, de quibus primis hujus capitis verbis Firmicus egerat. De his mysteriis quae posteriorum sunt temporum, quae imprimis spectat Firmicus, consule caeterum San-Crucium Mystères du Paganisme, tom. II, p. 151 seq., et Creuzerum I, 259 seq.

) addunt tragica funera et funesta calamitatis metuendae certamina

0984C Totam hanc fabulam singulari libro complexus est Plutarchus, unde his Firmici petenda interpretatio. Wow.

. Incestum cum sorore adulteriumque aiunt commissum, et hoc facinus severis mariti animadversionibus 0984B vindicatum. Isis soror est

0984D Isidis historiam narratam fuisse ad Euhemero, testis est Minucius Felix Octav. c. 21. Euhemerus exsequitur et eorum (deorum) natales, patrias, sepulcra dinumerat, et per provincias monstrat: Dictaei Jovis, et Apollinis Delphici, et Phariae Isidis, et Cereris Eleusiniae, Prodicus assumptos in deos loquitur, qui errando inventis novis frugibus, utilitati hominum profuere. Cf. Ouzelium ad h. l.

, Osiris frater, Typhon maritus; is cum comperisset Isidem uxorem incestis fratris cupiditatibus esse corruptam, occidit Osirim, artuatimque laceravit, et per omnes Nili fluminis ripas miseri corporis palpitantia membra projecit.

0984D Plutarch. de Iside et Osiride c, 18; Diodor. Sic. I, 21. De morte et dilaceratione Osiridis vide quae collegit Creuzerus Symb. et Mythol. I, 259 seq. et 302 seq.

Isis, repudiato Typhone, ut et fratrem sepeliret et conjugem, adhibuit sibi Nephthen sororem

0984D Illam Typhonis sororem et conjugem; hunc Osiridis et Nephthis filium. Plut. de Iside et Osiride c. 14; Jablonsky Panth. Aegypt. III, 46, 112, 113, 118, 119. Nomen ex Jablonskii conjectura originem habet Aegyptiacem, sive a verbo significante quod vento expositum est, sive ab alio, significante quod terminum ponit, p. 120, 121.

sociam, 0985A et Anubin venatorem

0985C Rectius forte latratorem. Sic latrator Anubis. apud Virgil. Aen. VIII, 698; et latrans Anubis, Propert. Elegiar. lib. III, eleg. 10, V. 41, nisi venator dicatur, quia artificio canis vestigantis, ut ait Firmicus, lacerati corporis partes invenit.

. Cui ideo caninum caput

0985C Cynocephalus inventor dicitur apud Minuc. Felicem in Octav. c. 21. Sic quoque describitur ad Apuleio: Attollens canis cervices arduas Anubis, laeva caduceum gerens. Athanas. καθ᾽ Ἑλλ. c. 9.

impositum est, quia lacerati corporis partes artificio canis vestigantis invenit. Sic inventum Osirim Isis tradidit sepulturae. Fuerant sane hi apud Aegyptum reges

0985C Synesius de Providentia p. 91 seq. usque ad 121, ed. Petavii. Wow.

pariter ac tyranni, sed Osiris justus, praeter illud, quod cum sorore commisit. Typhon furiosus, impotens ac superbus. Ideo ille colitur, iste vitatur

0985C Colebatur tamen in Idolis templisque. Vide Thorlacii mei Progr. de Typhoniis Aegyptiorum. Hafniae, 1822. Horum Typhoniorum reliquiae adhuc supersunt.

. Haec est Isiaci sacri summa. In adytis habent idolum Osiridis sepultum: hoc annuis luctibus plangunt

0985C Athanas. καθ᾽ Ἑλλήνων c. 10. Wow.

, radunt capita

0985C Plutarch de Iside et Osiride c. 4; Artemid. Oneirocrit. I, c. 23; Euseb. Praep. Evang. II, c. 1; Prudent. c. Symmach. I, vers 609:

0985D Isidis amissum semper plangentis Osirin.

Mimicaque et ridenda suis solemnia calvis.

Synesii encomium φαλακρίας, p. 79, ed. Petav. Tonderi autem solitos in luctu ex Plutarcho περὶ δεισιδαιμονίας et aliis notum. Wow.

, ut miserandum casum regis sui turpitudine dehonestati defleant capitis, tundunt pectus

0985D Herodot. II, 61, hoc de festo Isidis Busiritico narrat, atque de Caribus in Aegypto habitantibus addit, eos cultris facies vulnerare. Lactantius Div. Inst. I, c. 21. Isidis Aegyptia sacra fiunt, quatenus filium parvulum vel perdiderit vel invenerit. Nam primo sacerdotes ejus deglabrato corpore sua pectora tundunt et lamantantur; sicut ipsa, cum perdidit, fecerat. Deinde puer producitur quasi inventus, et in laetitiam luctus ille mutatur. Theophilus ad Autol. I, c. 14. Wow. —Athenagorae Legat. c, 12; Minuc. Felic. Oct. c. 21. Similia habet carmen ad senatorem. qui a religione christiana defecerat, in Cyprianicis, Lampridius in Commodo c. 9, Isiacos plueis usque ud perniciem pertuo hundere cogebat.

, lacerant lacertos, veterum vulnerum resecant cicatrices, ut annuis luctibus in animis eorum funestae ac miserandae necis exitium renascatur. Et cum haec certis diebus fecerint, tunc fingunt se lacerati corporis 0985B reliquias reperire, et cum invenerint, quasi sopitis luctibus, gaudent

0986C De perdito Isidis filio idem habet Minuc. Felix, c. 22. Mox invento parvulo, gaudet Isis, exsultant sacerdotes.

. O misera et caduca mortalitas, ut regibus tuis per annos singulos funestas mittas inferias, neglecto Deo summo, qui omnia divini artificii moderatione composuit, et spem tuam perdis et vitam. Nec ostensi tibi luminis splendore corrigeris, nec recuperatae libertatis quaeris insignia, nec spem redditae tibi salutis agnoscis, nec ex poenitentia praeteritorum criminum indulgentiam postulas. Frustra tibi hanc aquam, quam colis

0986C Niliacam (Plut. de Iside et Osiride c. 5) , atiamque Fontium sacrorum, fluminumque ab Ethnicis cultam.

, putas aliquando prodesse. Alia est aqua, qua renovati homines renascuntur. Hanc aquam, quam colis per annos 0985C singulos, vis alia decoctis venarum meatibus siccat, aut certe funestus regis tui

0986C Osiridis.

sanguis commaculat. 0986A Illa, quam despicis

0986C Sc. Aqua baptismi.

, ignita venerandi spiritus majestate decoratur

0986C Alludit ad historiam baptismi Christi. Luc. III, 21; Joan. I, 32, 33.

: ut ex ipsa per veteres conscientiae cicatrices credentibus hominibus salutaris sanitas irrigetur. Sed in his funeribus et luctibus, quae vere sunt funera, quae facta sunt, quorum exstant hodie quoque reliquiae (nam et sepulcrum Osiridis hodie in Aegypto est

0986C Intelligit Busirin, in qua vacca lignea inclusum Osiridis corpus ab Iside sepultum fuisse tradit Diodorus Siculus I, 85. Alias ejus urbes sepulcrales ex alia traditione eodem loco refert, quarum praeter Busirin celebriores erant Philae, Abydus et Memphis. Neque reticet Nili abyssos inter Elephantinen et Syenen. Vide Creuzerum I, 259. seq. et Commentat. Herodoteas I, c. 2, §§ 10, 11, 13: Καὶ οὐ μόνον ὁ τάφος τοῦ Ὀσίριδος δείκνυται, ἀλλὰ καὶ ταριχεῖα; Athanas. c. 25. Multa supersunt Amuleta Aegyptia, quibus 0986D columna in qua Isis corpus Osiridis abscondidit (Plutarch. de Is. et Os. c. 15) repraesentatur; quorum haec est figura:

, et cremati corporis reliquiae cernuntur

0986D Unde Firmicus haec hauserit, nescius sum. Nova videtur esse fabula, neque facile ex Euhemero. Sed in Aegypto cadavera numquam cremabantur.

) defensores eorum volunt addere physicam rationem. Frugum semina Osirim

0986D Athenag. c. 19; Euseb. Praep. Evang. II, c. 1, III. c. 12, aliter Plutarch. de Is. et Os. c. 33. Vide Suidam in Δόγμα. Wow.

dicentes esse, Isin terram

0986D Cf. Onzel. ad Minuc. Fel. p. 162, 163, et Creuzerum Symbol. und Mythol. IV, 220.

, Typhonem calorem

0986D Plutarch. de Is. et Os. c. 33: Typhon ventus ardens et pestilens Orientalibus Semum dictus. Jablonsky Pantheon Aegyptior. III, 84, 85, 91, 92. V. Norbergii D. de Semum vento in Opusculis Academicis, Londini Gothor. 1819. III, p. 302.

: et quia maturatae fruges calore, ad vitam hominis colliguntur, et a terrae consortio separantur, et rursus appropinquante hyeme seminantur, hanc volunt esse mortem Osiridis, cum fruges reddunt

0986D Lege: redduntur. Wow.

; inventionem vero, cum fruges genitali

0986D Lectionem editionis principis genitalis Wowerus mulavit in gentiali.

terrae fomento conceptae, 0986B nova rursus coeperint procreatione generari. Pone hanc veram esse sacrorum istorum rationem, pone propter fruges vota reddi numinibus, quid addis incestum, quid adulterium, quid miserandae animadversionis exitium? Quid errantibus hominibus et simpliciter peccare cupientibus de sacris tuis malum monstras exemplum? physica ratio quam dicis, alio genere celetur. Quid autem celari oportuit, quod omnibus notum est? Cur plangitis fruges terrae, et crescentia lugetis semina? Ad sustentationem generis humani haec omnia divina summi Dei liberalitate donata sunt. Agendae sunt summo Deo gratiae 0986C propter hoc, nec est summi Dei lugenda largitio. Deflete potius quod erratis, et, quod errorem ve- 0987A strum restauratis semper luctibus, plangite. Nolite annuis sacris quaerere funus alienum; vestris potius funeribus parate solatia per annos singulos. O miser homo! invenisse te nescio quid gaudes, cum animam tuam ex istis sacris per annos singulos perdas. Nihil illic invenis nisi simulacrum, quod ipse posuisti, nisi quod iterum aut quaeras aut lugeas. Quaere potius spem salutis, quaere exordium lucis, quaere quod te summo Deo aut commendet, aut reddat. Et cum veram viam salutis inveneris, gaude, et tunc erecta sermonis libertate proclama Εὑρήκαμεν, συγχαίρομεν

0987C Verba solemnia exclamantium in sacris Isiacis, invento corpore Osiridis. Scholiasta Juvenalis ad illa Sat. VIII, vers. 29:

Exclamare libet populus quod clamat Osiri

Invento,

habet sequentia: Populus Aegypti invento Osiri dixit: Εὑρήκαμεν, συγχαίρομεν. Ita enim Isidem inventis Osiridis membris exclamasse putabant; vide Crameri editionem hujus Scholiastae (Hamburgi, 1823) p. 312. Eadem verba habet Athenagoras Legat. c. 19. Wow. —Cf. quoque Octavium Minucii Felicis c. 21, et Augustinum 0987D de Civitate Dei VI, c. 10.

cum ab his calamitatibus post poenitentiam tuam summi Dei fueris indulgentia liberatus.