Philastrius of Brescia, Liber De Haeresibus

Patrologiae Cursus Completus

Elenchus Operum Quae In Hoc Volumine Continentur.

Prolegomena Ad Evangelium Eusebii Vercellensis

Epistola Dedicatoria Ad Joannem V, Lusitaniae Regem.

Epistola Philippi Garbelli Ad Blanchinum. De codice Brixiano.

Dissertatio Joan. Martianay In Versionem Italicam Evangelii Secundum Matthaeum, Descripti Ex Codd. Corbeiensi Et San-Germanensi In Hac Editione Ad Inf

Prooemium.

Caput Primum. De Antiqua Vulgata Et Italica Versione Divinarum Scripturarum.

Caput II. De Capitulis Praefixis Ante Sacrum Contextum Evangelii.

Caput III. De Utilitate Editionis Antiquae Vulgatae, Et De Vetustate Ac Praestantia Nostrorum Mss. Codicum.

Epistola Ruggerii Novariensis, Cathedralis Eusebianae Canonici, Ad Blanchinum Veronensem. Codicis Evangeliorum Vercellensis descriptio.

Blanchini Veronensis De Codice Vercellensi Judicium.

Epistola Blanchini Ad Joseph, S. R. I. Comitem De Thun Et Hohestein, Episcopum Gurcensem.

Epistola Blanchini Ad Musellium.

Eusebii Vercellensis Evangelium Cum Variis Versionis Italicae Exemplaribus Collatum.

Incipit Evangelium Secundum Matthaeum.

Evangelium Secundum Matthaeum Explicit. — Incipit Secundum Johannen.

Evangelium Secundum Matthaeum Explicit. — Incipit Secundum Johannen.

Codex Corbeiensis.

Codex Brixianus.

Incipit Evangelium Secundum Johannem.

Codex Corbeiensis signatus, n º CXCV

Eusebii Vercellensis Evangelium Cum Variis Codicibus Versionis Italicae Collatum. Pars secunda.

Incipit Argumentum.

Incipit Evangelium Secundum Lucam.

Lectiones Codicis Vindebonensis Abeuntes Ab Editione Vulgata.

Incipit Evangelium Secundum Marcum.

Lectiones Codicis Vindebonensis Abeuntes Ab Editione Vulgata.

Appendix Ad Evangelium Eusebii Vercellensis.

Monitum Editoris.

Epistola Blanchini. Comparantur variantes quaedam lectiones Evangelistarum

Epistola Blanchini Altera. Illustrantur Evangeliarii Brixiani Insigniores Lectiones.

Epistola Blanchini Altera. Describitur Codex Ms. Graeco-Latinus Evangeliorum Et Actorum, In Bibliotheca Cantabrigiensi Asservatus.

Epistola Theodori Bezae. Inclytae modisque omnibus celebratissimae Academiae Cantabrigiensi, etc.

Nota Manu Theodori Bezae Codici Inscripta.

Concordantes Lectiones Evangeliarii Quadruplicis Cum Textu Graeco, In Locis Abeuntibus Ab Editione Vulgata.

Concordantes Lectiones. Evangeliarii Quadruplicis Cum Decem Graecis Codicibus Mss. Romae Asservatis.

Concordantes Lectiones Evangeliarii Codicis Veronensis Cum Versionibus Syriaca, Arabica, Persica Et Aethiopica In Locis Abeuntibus Ab Editione Vulgata

Testimonia Veteris Testamenti A Christo, Apostolis, Et Evangelistis Allegata In Quatuor Sanctis Evangeliis. Exhibentur In Hoc Indiculo Juxta Hebraicam

Sancti Eusebii Vercellensis Episcopi Et Martyris Epistolae. Ex Galland. Bibl.

Epistola Prima. Ad Constantium Imperatorem. Acceptis litteris ad synodum convocatoriis, Imperatorem certiorem facit S. Praeses se properare Mediolanum

Epistola II. Ad Presbyteros Et Plebem Italiae. Gregi suo gratulatus S. Pastor de fide ejus, hortatur ad pergendam viam salutis.

Exemplar Libelli Facti Ad Patrophilum Cum Suis.

Epistola III. Ad Gregorium Episcopum Spanensem. Gratulatur Eusebius Gregorio quod restitisset Osio et plurimis cadentibus Arimino in communicatione Va

Sancti Eusebii Vercellensis Episcopi Et Martyris De Trinitate Confessio Ex Anecdotis Sacris Eugenii De Levis.

Monitum.

Disquisitio Praevia De Eusebii Vercellensis Fidei Expositione, Seu De Auctore Hujus Symboli.

De S. Trinitate Confessio.

Eusebianorum Operum Editionis Complementum, In Quo De Auctoris Vita Et Scriptis Notanda Quaedam Exponuntur.

I. De Eusebii Vercellensis vita et scriptis, ex Gallandio.

II. De ejusdem scriptis, et horum editionibus, ex Schaenemanno.

Anno Domini CCCLIII-CCCL. J. Firmicus Maternus.

Monitum.

Prolegomena.

Julii Firmici Materni V. C. De Errore Profanarum Religionum.

Proemium.

Caput Primum. Elementa ponit esse principia rerum cum vero haec diversa sint et potestate contraria, eorum nullum esse summum numen (licet de igne ta

Caput II. Aquae cultum apud Aegyptios refutat.

Caput III. Terrae cultum apud Phryges refutat.

Caput IV. Item Aeris apud Assyrios et Africanos populos nonnullos.

Caput V. Item Ignis apud Persas. Horum mysteria fabulasque detegit, lascivos tristesque ritus detestatur, admixtis saepe e sacris Christianorum cohort

Caput VI. Ab Elementorum cultu ad alias superstitiones transit earumque secreta pandit et primo quidem duorum Liberorum, Cretensis quippe ac Thebani,

Caput VII. Liberae vel Proserpinae historiam exponit, et Liberum pro sole, Liberam pro luna coli asserit.

Caput VIII. Continet maximam partem prosopopoeiam qua sol divinum, quem homines ipsi exhibebant, cultum oratione ad eos habita refutare atque detestar

Caput IX. Luctum de morte Adonidis a Marte in aprum converso percussi perstringit, et narrationem Evangelicam de ejecto daemonio paucis commemorat.

Caput X. Flagitia in cultu Veneris Paphiae explodit.

Caput XI. Item flagitia Jovis Sabazii.

Caput XII. Item et Corybantum flagitia foedosque ritus.

Caput XIII. Narrationibus de Deorum facinoribus quaevis flagitia hominibus commendari, et nomina hominibus inferiora atque deteriora pingi docet.

Caput XIV. Serapidem, ejus nomen et sacra e Josephi patriarchae historia fictum esse contendit et daemones in simulacris ex assiduis sacrificiis coll

Caput XV. De Penatibus agit, quorum nomen ex Penu derivat, et de Vesta, domestico tantummodo igne rebus igitur hominibus gratis utilibusque, quas deo

Caput XVI. Palladii originem exponit, ejusque numine neque Trojam, neque Romam, ab incendio tutam fuisse, nec ejus cultores in posterum tutos futuros.

Caput XVII. De quinque Minervis agit. Quintae Pallantis filiae, Palladium dedicatum fuisse, cujus ut concremetur imago, deleanturque templa, hortatur,

Caput XVIII. Etymologias, sive origines nominum, quae diis attribuebantur, exponit. Symbola deinde et signa cultus deorum explanat, multis simul, ubi

Caput XIX. 1. In Eleusinio: Ἐκ τυμπάνου βέβρωκα, etc., ubi multa habet de pane coelesti, fortassis eucharistico.

Caput XX. 2. In Mithriaco forte: Χαῖρε, νύμφιε· χαῖρε, νέον φῶς: qua occasione de Christo sponso mundique luce multa habet.

Caput XXI. 3. In alio, certe Mithriaco, Θεὸς ἐκ Πέτρας· ubi multa congerit ex sacris Scripturis de Christo lapide.

Caput XXII. 4. In Bacchico: Ἐλιλικερος δέμορφοι rectius, quod de diabolo dracone intelligit, cujus cornua ad crucem Christi trahit.

Caput XXIII. 5. In Isiacis, de redivivo Osiride: Θαρρεῖτε, μυσται· ubi occasione unguenti quo fauces mystarum deliniebantur, de venenato unguento diab

Caput XXIV. De unguento loquitur quod Pater Filio tradidit, Filiusque credentibus largitur.

Caput XXV. Excursu facto de misero hocce profanorum hominum errore graviter monet, et regnum Christo datum hac unctione indicari docet, multis Scriptu

Caput XXVI. Breviter Ecclesiae de Christo cum Adamo comparato dogma exponit quidquid Adamus perdidisset, eum, e Maria Virgine natum, invenisse. Redit

Caput XXVII. Ultimum Mithriacorum initiorum symbolum, Ταῦρος δράκοντος, καὶ δρακων ταὐρου πατὴρ, exponit. Serpentis meminit, Protoplastorum seductoris

Caput XXVIII. Draconem fictorum numinum auctorem dicit, sacrorumque suorum per lignum instaurationem semper curasse. Ligni hinc in sacris idolorum abu

Caput XXIX. Sententias colligit ex sacro Codice quae vanitatem idolorum testantur, de prospero et florente R. P. statu iis regnantibus deque maxime in

Caput XXX. Denique divinum de idololatris exstirpandis mandatum (Deut. XIII) imperatoribus inculpat, cui si morem gerant, et prosperum iis eventum et

Sanctus Philastrius, Brixiae Episcopus.

Epistola Dedicatoria Prima .

Epistola Dedicatoria II.

Pauli Galeardi Ad Librum S. Philastrii De Haeresibus Praefatio.

Concilium Aquileiense , Tempore Damasi Papae I Celebratum. Episcopi qui huic Concilio interfuerunt.

Saeculo XVI.

Saeculo XVII.

Saeculo XVIII.

Joan. Alberti Fabricii Ad Librum S. Philastrii De Haeresibus Praefatio Anno 1721 Editioni Hamburgensi Praemissa.

Epistola Joannis Raverdy, Variantes Lectiones Codicis Ms. Sangermanensis Em. Card. Quirino Transmittentis.

Epistola Hermanni Samuelis Notas Posthumas J. A. Fabricii Ad Philastrium Reimaro Transmittentis.

Selecta Veterum Testimonia De S. Philastrio.

Nonnullorum Philastrii Locorum Censura

Sancti Philastrii Episcopi Brixiani Liber De Haeresibus.

Catalogus Eorum Qui Ante Adventum Christi Haereseos Arguuntur.

XI. Ranarum Cultores.

XII. Musoritae.

XIII. Muscaccaronitae.

XIV. Troglodytae.

XV. Haeresis De Fortuna Coeli.

XVI. Baalitae.

XVII. Astaritae.

XVIII. Haeresis De Idolo Moloch Et Remphan.

XIX. Haeresis De Ara Tophet.

XX. Puteoritae.

XXI. Haeresis Ob Aeneum Serpentem.

XXII. Haeresis Subterraneis In Locis Ad Omnem Turpitudinem Apta.

XXIII. Haeresis Mulierum Cum Thamus Simulacro.

XXIV. Belitae.

XXV. Haeresis Cum Baal Idolo.

XXVI. De Pythonissa Muliere, Haeresis Superstitiosa.

XXVII. De Astar Et Astaroth Simulacris, Haeresis.

XXVIII. Herodiani.

Catalogus Eorum Qui Post Christi Passionem Haereseos Arguuntur.

XXXIII. Nicolaus Antiochenus.

XXXIV. Haeresis Ab Juda Traditore.

LI. Haeresis De Patris Et Filii Substantia.

LII. De Melchisedech.

LIII. Noetiani.

LIV. Sabellius.

LV. Seleuci Et Hermiae Haeresis De Deo Corporeo.

LVI. Proclianitae.

LVII. Floriani, Sive Carpocratiani.

LVIII. De Paschatis Festo Haeresis.

LIX. Chilionetitae.

LX. Haeresis Evangelium Joannis Et Apocalypsin Ipsius Rejiciens.

LXI. Manichaei.

LXII. Patriciani.

LXIII. Symmachiani.

LXIV. Paulus Samosatenus.

LXIX. Haeresis Animam Veram Christum Non Habuisse.

LXX. Tropitae.

LXXI. Haeresis De Passione Christi.

LXXVI. Passalorinchitarum Haeresis.

LXXVII. Aquarii.

LXXVIII. Haeresis De Prophetis.

LXXIX. Colluthiani.

LXXX. De Mundo Haeresis.

LXXXI. Excalceati.

LXXXII. Novatiani.

LXXXIII. Montanistae.

LXXXIV. Abstinentes.

LXXXV. Circuitores.

LXXXVI. Haeresis De Cibo Et Spiritu Sancto.

LXXXVII. Haeresis Alia De Paschate.

LXXXVIII. Apocryphi.

LXXXIX. Haeresis Quorumdam De Epistola Pauli Ad Hebraeos.

XC. Melitiani.

XCI. Rhetorii.

XCII. De Divinitate Christi Haeresis.

XCIII. Haeresis Triformem Deum Faciens.

XCIV. De Coelorum Diversitate.

XCV. Haeresis Terram Beatitudinis Ignorans Ac Reprobans.

XCVI. Haeresis Aquam A Deo Factam Esse Negans.

XCVII. Haeresis De Imagine Dei In Corpore Humano.

XCVIII. Haeresis De Anima Hominis Inspirata.

XCIX. Haeresis De Anima Et Intellectu Hominis.

C. Gnosticorum Et Manichaeorum Haeresis De Serpentibus Et A Vibus.

CI. De Falsis Prophetis Haeresis Deo Omnia Mala Ascribens.

CII. De Terrae Motu Haeresis.

CIII. Haeresis Hermis Trismegisti De Pecoribus Et Sideribus.

CIV. De Variis Linguis Haeresis.

CV. Haeresis De Nomine Linguae.

CVI. Haeresis De Annis Christi Et Tempore Dubitans.

CVII.

CVIII. De Gigantibus Tempore Noe.

CIX. Haeresis Deo Tribuens Paganitatem Et Omnia Facinora.

CX. Haeresis De Christianis Tempore Ultimo Verbo Dei Credentibus.

CXI. De Corpore Et Anima Hominis Haeresis Nocentissima.

CXII. De Annorum Mundi Incertitudine Haeresis.

CXIII. Haeresis De Septem Planetis.

CXIV.

CXV. De Mundis Infinitis Haeresis.

CXVI. Haeresis De Adae Et Evae Caecitate.

CXVII.

CXVIII. Haeresis Culpam Filiorum In Parentes Transfundens.

CXIX. Haeresis De Libro Deuteronomii.

CXX. De Nuptiarum Legitimarum Contemptoribus.

CXXI. De Divisione Orbis Haeresis.

CXXII. De Diluvio Haeresis.

CXXIII. Haeresis De Signis Zodiaci Et Ortu Hominum.

CXXIV. De Animabus Sceleratorum Haeresis.

CXXV. Haeresis De Christi Descensu Ad Inferos.

CXXVI. Haeresis De Anima Hominis.

CXXVII. De Christi Nativitate Haeresis.

CXXVIII. Haeresis De Induratione Dei.

CXXIX. Haeresis Negans David Christi Prophetam Fuisse.

CXXX. Haeresis De Psalterii Inaequalitate.

CXXXI. Haeresis De Peccato Cain.

CXXXII. De Cain Peccato Haeresis Quare Deus Ei Vitam Concesserit.

CXXXIII. De Stellis Coelo Infixis Haeresis.

CXXXIV. Haeresis Veteris Testamenti Multa Reprobans.

CXXXV. Haeresis De Cantici Canticorum Libro.

CXXXVI. De Mandato Adae Haeresis.

CXXXVII. De Imagine Et Similitudine Dei In Homine Haeresis.

CXXXVIII. Haeresis Deum Increpans Quod Diversis Linguis Et Modis Homines Allocutus Sit.

CXXXIX. De Animalibus Quatuor In Prophetis Haeresis Nimis Crassa.

CXL.

CXLI. De Levitico Mosi Error.

CXLII. Haeresis Septuaginta Duorum Interpretationem Respuens.

CXLIII. Haeresis De Septuaginta Interpretibus.

CXLIV. Alia De Eadem Re.

CXLV. Tertia De Eadem Re.

CXLVI. Haeresis De Libris Veteris Testamenti In Dolio Inventis.

CXLVII. Haeresis Quod Diis Alienis Non Sit Maledicendum.

CXLVIII. Haeresis De Melchisedech Sacerdote.

CXLIX. Haeresis De Zacharia Propheta De Jejunio.

CL. Haeresis De Uxoribus Et Concubinis Salomonis.

CLI.

CLII. De Spiramine Quod Adam Accepit Haeresis.

CLIII. Haeresis De Funiculo Mensorio In Zacharia Propheta.

CLIV.

CLV. Haeresis Decerpta Ex Isaia Propheta De Cherubim Et Seraphim.

CLVI. Haeresis De Isaia Propheta: Labia Tacta Carbone.

Syllabus Vocum Exoticarum Quae In Philastrio Occurrunt.

Index In Philastrium.

Index Rerum Quae In Hoc Tomo Continentur.

S. Eusebius Vercellensis.

Eusebii Vercellensis Evangelium.

Appendix Ad Evangelium Eusebii.

S. Eusebii Epistolae.

Firmicus Maternus.

S. Philastrius.

Finis Indicis Rerum.

XXXVIII. Valentinus.

1155C Post istum. Episcoporum Romanorum tempore Hygini, Pii, Aniceti. Hyginus fuit ab A. C. 138, Pius ab A. 150, Anicetus ab A. 153 ad 162. Vide quae viri docti ad Irenaeum III, 4. Fabric.

Post istum Valentinus quidam surrexit,

1155C Pythagoricus. Idem S. Irenaeus de Valentinianis II, 19: Quod autem velint in numeros transferre universum hoc, a Pythagoricis acceperunt, primum enim hi initium omnium numeros substituerunt, et initium ipsorum parem et imparem, ex quibus et ea quae sensibilia et insensata sunt subjecerunt. De hoc Pythagoricorum dogmate vide, si placet, Jamblichum in theologumenis arithmeticae, et denarium Pythagoricum Joan. Meursii; et speciatim quod ad Valentinianorum aemula placita attinet Renati Massueti dissert. praevias ad Irenaeum p. 28. Fabric.

Pythagoricus magis quam

1155B Christianus. Nam

Christianus, vanam quamdam ac perniciosam doctrinam eructans, et velut arithmeticam, id est,

1155B numerositatis notitiam fallaciam

1155C Numerositatis novam fallaciam. Multos Aeonas, Aeonum syzygias ac successiones multiplices, de quibus infra. Numerositatem pro multitudine passim legas apud Augustinum, Macrobium, Orosium, Sidonium, et alios medii aevi scriptores, nescio an 1155D etiam apud antiquiores. Fabric.

numerositatis novam fallaciam, 1156A praedicans, multorumque animas ignorantium captivavit. Et in primis quidem

1155D Fuit in Ecclesia. In Aegypto et Romae quoad vixit, in Ecclesiae communione vixit, sive ut ait Tertullianus c. 19 de Praescript. in Catholicae doctrinam credidit, necdum errores prodidit suos: at in Cyprum insulam delatus demum haeresin effudit, ut tradit Epiphanius XXXI, 7: Ἐνομίζετο γὰρ πρὸ τούτου μέρος ἔχειν εὐσεβείας καὶ ὀρθῆς πίστεως ἐν τοῖς προειρημένοις τόποις· ἔν δὲ τῇ Κύπρῳ λοιπὸν εἰς ἔσχατον ἀσεβείας ἐλήλακε. Fabric.

fuit in Ecclesia:

1155D Elatior autem factus postmodum. Tertullianus contra Valentinianos c. 4: Speraverat episcopatum Valentinus, quia et ingenio poterat et eloquio. Sed alium ex martyrii praerogativa loci potitum indignatus, de Ecclesia authenticae regulae abrupit (ut solent animi pro prioratu exciti, praesumptione ultionis accendi) ad expugnandam conversus veritatem. Episcopatum quo excidit Valentinus, in Cypro insula fuisse mihi persuadeo. Fabric.

elatior autem factus postmodum, errore non parvo deceptus est; degensque in Cypri provincia, coepit hoc definire. Nihil erat aliud ante, inquit, in mundo, nisi

1155B profundum maris et silentium maris et silentium quod 1156B poetae vani chaus asserunt edocentes, deque

1156B Profundum maris. Βυθὸς Cabbalistis Ensoph, Deus spatium infinitum ab aeterno solus implens. Fabric.

Profundum maris et

1156B Silentium. Σιγὴ, auctori Praedestinati altum, eine tiefe Stille. Deus in se latens, et nulla re creata manifestatus. Non necesse est ad hanc Valentini σιγὴν respexisse S. Ignatium, cum Filium Dei λόγον ἀΐδιον οὐκ ἀπὸ σιγῆς προελθόντα scripsit, nihil enim aliud illa verba innuunt, quam aeternum fuisse Λόγον, neque ullum in Deo ante ipsum praeexstitisse silentium antiquius. Manichaeis etiam haec de βυθῷ et σιγῇ Valentinianorum placita tribuit Photius lib. III contra Manichaeos pag. 34, tom. II Anecdotorum Wolfii. Fabric.

Silentium, quod

1156B Poetae chaos. Accurate si inspicias, aliud est 1156C poetarum chaos, aliud Valentinianorum σιγὴ. Nam chaos poetis rudis indigestaque moles sempiterna materiae. Valentinianorum σιγὴ omnem materiam et omnem rem creatam tempore antecessit. Fabric.

poetae chaos asserunt, deque hoc Profundo

1156B et silentio processisse

et Silentio edocens processisse

1156C Intellectum et veritatem. Νοῦν καὶ ἀλήθειαν, mundum intelligibilem, sive angelos antemundanos a Deo conditos, quorum post lapsum sive peccatum demum, secutam Valentiniani putabant mundi visibilis creationem. Hinc Demiurgum esse fructum labis, aiunt apud Irenaeum II, 35. Fabric.

Intellectum et Veritatem, de Intellectu autem et Veritate,

1156C Verbum et Vitam. Λόγον καὶ ζωήν, mundum rationabilem hominum ante Christiana tempora. Fabric.

Verbum et Vitam:

1156B et de verbo et vita processisse

de Verbo autem et Vita,

1156C Hominem et Ecclesiam. Ἄνθρωπον καὶ Ἐκκλησίαν, homines in Ecclesiam Christianam congregatos. Fabric.

Hominem et Ecclesiam: de Homine autem et Ecclesia processisse

1156C Duodecim Aeonas. Ex nominibus horum aeonum apud Irenaeum libro et capite primo, Tertullianum, Epiphanium, aliosque obviis constare potest nihil aliud voluisse Valentinum quam sub angelorum praesidum 1156D nominibus varias praerogativas Christianae conditionis denotare. Similiter decem aeonum nomina designant varias virtutes mundi rationabilis, octo denique summorum aeonum nomina, praestantias mundi intelligibilis, quam primogenitam octonationem radicem et substantiam omnium nuncupabat. Fabric.

duodecim

1156D Aeonas, id est Saecula. Dubito Valentinum voluisse per aeonas denotare totidem temporum successiones: verius enim est per metonymiam aeonas ab ipso signari deos inferiores et angelos in aevo viventes. Vide Cotelerium ad Constitutiones Apostolicas VIII, 12, et Grabium ad Irenaeum p. 9, Massuetum dissert. praeviis ad Irenaeum pag. 38 seq. Deus ipse Valentino τέλειος αἰὼν προών apud Irenaeum, initio libri I: Καὶ καλῶς ἂν λέγοιτο ὁ αἰὼν Θεός. Plotin. pag. 329; Saecula etiam pro angelis videtur dixisse Hilarius II de Trin.: Archangeli nesciunt, Angeli non audierunt, saecula non tenent.

Aeonas, id est Saecula: et de 1157A Verbo et Vita decem Aeonas processisse: de Intellectu autem et Veritate, octo Aeonas, et esse hanc

1157B Τριακοντάδα Saeculorum. Ita scribendum pro τριάκοντα monuit Cotelerius tom. I Monument. Ecclesiae Graecae. p. 768. Sic et apud Tertullianum. Fabric.

τριακοντάδα Saeculorum, id est,

1157B triginta aeonas aeonon. De

triginta Aeonas. De ogdoade ergo

1157B et decada consistere

et decade, et duodecade consistere triginta Aeonas

1157B Delirat. Male priores editiones deliberat. Vide eumdem Cotelerium tom. III, p. 629. Fabric.

delirat. Dicit autem Christum a Patre, quem

1157B Profundum nomine. Βυθὸν, de quo supra. Fabric.

Profundum nomine appellat,

1157B Ad totius Mundi salutem. Dictus inde Σωτὴρ, τελειότατον κάλλος τε καὶ ἄστρον τοῦ πληρώματος τέλειος καρπός ut est apud Irenaeum p. 14. Fabric.

ad totius mundi salutem fuisse dimissum, deque coelo eum carnem detulisse,

1158B nihil autem accessisse

nihil autem accepisse de sancta Virgine, sed ut aquam

1157B Ut aquam per rivum. Epiphanius XXXI, 7: Φασὶ δὲ ἄνωθεν κατενηνοχέναι τὸ σῶμα, καὶ ὡς διὰ σωλῆνος ὕδωρ, διὰ Μαρίας τῆς Παρθένου διεληλυθέναι· μηδὲν δὲ ἀπὸ τῆς Παρθενικῆς μήτρας εἰληφέναι. Irenaeus lib. I, 1157C cap. 7: εἶναι δὲ τοῦτον τὸν διὰ Μαρίας διοδεύσαντα καθάπερ ὕδωρ διὰ σωλῆνος ὁδεύει, esse autem hunc qui per Mariam transierit quemadmodum aqua per tubum transit. Ita vetus Irenaei interpres. Est qui similiter apud Philastrium suspicatur scribendum esse per tubum, quod quia scripserit librarius per tuvum, alius non capiens correxit per rivum. Sed nihil mutandum, nam rivus est canalis structilis, Vitruvius VIII, 7: Ductus aquae fiunt generibus tribus, rivis per canales structiles, aut fistulis plumbeis, seu tubulis fictilibus. Et fortasse apud Augustinum de Haeresibus c. 11, non per rimam legendum, sed per rivum, aut per fistulam: certe in auctore Praedestinati, qui Augustini solet legere vestigia c. 11 de Valentinianis: Filium nihil assumpsisse de Maria Virgine, sed illum tamquam aquam per rivum aut fistulam sine ulla carnis assumptione transisse. Auctor appendicis ad Tertullianum de Praescrip. c. 49: Spiritale nescio quod corpus de coelo deferentem quasi aquam per fistulam, sic per Mariam Virginem transmeasse, nihil inde vel 1157D accipientem vel mutuantem. Fabric.

per rivum, ita transisse per eam affirmat.

1157D Animam solam salvari. Corporis hujus resurrectionem negabant Valentiniani, ut constat ex eadem appendice ad Tertull. de Praescript. cap 49. Τῶν δὲ νεκρῶν ἀνάστασιν ἀπαρνοῦνται, inquit Epiphanius XXXI, 7. Animi salutem pro immortalitate dixit noster etiam supra c. 35. Fabric.

Animam ergo solam salvari, corpus autem hominis non salvari arbitratur.