Philastrius of Brescia, Liber De Haeresibus

Patrologiae Cursus Completus

Elenchus Operum Quae In Hoc Volumine Continentur.

Prolegomena Ad Evangelium Eusebii Vercellensis

Epistola Dedicatoria Ad Joannem V, Lusitaniae Regem.

Epistola Philippi Garbelli Ad Blanchinum. De codice Brixiano.

Dissertatio Joan. Martianay In Versionem Italicam Evangelii Secundum Matthaeum, Descripti Ex Codd. Corbeiensi Et San-Germanensi In Hac Editione Ad Inf

Prooemium.

Caput Primum. De Antiqua Vulgata Et Italica Versione Divinarum Scripturarum.

Caput II. De Capitulis Praefixis Ante Sacrum Contextum Evangelii.

Caput III. De Utilitate Editionis Antiquae Vulgatae, Et De Vetustate Ac Praestantia Nostrorum Mss. Codicum.

Epistola Ruggerii Novariensis, Cathedralis Eusebianae Canonici, Ad Blanchinum Veronensem. Codicis Evangeliorum Vercellensis descriptio.

Blanchini Veronensis De Codice Vercellensi Judicium.

Epistola Blanchini Ad Joseph, S. R. I. Comitem De Thun Et Hohestein, Episcopum Gurcensem.

Epistola Blanchini Ad Musellium.

Eusebii Vercellensis Evangelium Cum Variis Versionis Italicae Exemplaribus Collatum.

Incipit Evangelium Secundum Matthaeum.

Evangelium Secundum Matthaeum Explicit. — Incipit Secundum Johannen.

Evangelium Secundum Matthaeum Explicit. — Incipit Secundum Johannen.

Codex Corbeiensis.

Codex Brixianus.

Incipit Evangelium Secundum Johannem.

Codex Corbeiensis signatus, n º CXCV

Eusebii Vercellensis Evangelium Cum Variis Codicibus Versionis Italicae Collatum. Pars secunda.

Incipit Argumentum.

Incipit Evangelium Secundum Lucam.

Lectiones Codicis Vindebonensis Abeuntes Ab Editione Vulgata.

Incipit Evangelium Secundum Marcum.

Lectiones Codicis Vindebonensis Abeuntes Ab Editione Vulgata.

Appendix Ad Evangelium Eusebii Vercellensis.

Monitum Editoris.

Epistola Blanchini. Comparantur variantes quaedam lectiones Evangelistarum

Epistola Blanchini Altera. Illustrantur Evangeliarii Brixiani Insigniores Lectiones.

Epistola Blanchini Altera. Describitur Codex Ms. Graeco-Latinus Evangeliorum Et Actorum, In Bibliotheca Cantabrigiensi Asservatus.

Epistola Theodori Bezae. Inclytae modisque omnibus celebratissimae Academiae Cantabrigiensi, etc.

Nota Manu Theodori Bezae Codici Inscripta.

Concordantes Lectiones Evangeliarii Quadruplicis Cum Textu Graeco, In Locis Abeuntibus Ab Editione Vulgata.

Concordantes Lectiones. Evangeliarii Quadruplicis Cum Decem Graecis Codicibus Mss. Romae Asservatis.

Concordantes Lectiones Evangeliarii Codicis Veronensis Cum Versionibus Syriaca, Arabica, Persica Et Aethiopica In Locis Abeuntibus Ab Editione Vulgata

Testimonia Veteris Testamenti A Christo, Apostolis, Et Evangelistis Allegata In Quatuor Sanctis Evangeliis. Exhibentur In Hoc Indiculo Juxta Hebraicam

Sancti Eusebii Vercellensis Episcopi Et Martyris Epistolae. Ex Galland. Bibl.

Epistola Prima. Ad Constantium Imperatorem. Acceptis litteris ad synodum convocatoriis, Imperatorem certiorem facit S. Praeses se properare Mediolanum

Epistola II. Ad Presbyteros Et Plebem Italiae. Gregi suo gratulatus S. Pastor de fide ejus, hortatur ad pergendam viam salutis.

Exemplar Libelli Facti Ad Patrophilum Cum Suis.

Epistola III. Ad Gregorium Episcopum Spanensem. Gratulatur Eusebius Gregorio quod restitisset Osio et plurimis cadentibus Arimino in communicatione Va

Sancti Eusebii Vercellensis Episcopi Et Martyris De Trinitate Confessio Ex Anecdotis Sacris Eugenii De Levis.

Monitum.

Disquisitio Praevia De Eusebii Vercellensis Fidei Expositione, Seu De Auctore Hujus Symboli.

De S. Trinitate Confessio.

Eusebianorum Operum Editionis Complementum, In Quo De Auctoris Vita Et Scriptis Notanda Quaedam Exponuntur.

I. De Eusebii Vercellensis vita et scriptis, ex Gallandio.

II. De ejusdem scriptis, et horum editionibus, ex Schaenemanno.

Anno Domini CCCLIII-CCCL. J. Firmicus Maternus.

Monitum.

Prolegomena.

Julii Firmici Materni V. C. De Errore Profanarum Religionum.

Proemium.

Caput Primum. Elementa ponit esse principia rerum cum vero haec diversa sint et potestate contraria, eorum nullum esse summum numen (licet de igne ta

Caput II. Aquae cultum apud Aegyptios refutat.

Caput III. Terrae cultum apud Phryges refutat.

Caput IV. Item Aeris apud Assyrios et Africanos populos nonnullos.

Caput V. Item Ignis apud Persas. Horum mysteria fabulasque detegit, lascivos tristesque ritus detestatur, admixtis saepe e sacris Christianorum cohort

Caput VI. Ab Elementorum cultu ad alias superstitiones transit earumque secreta pandit et primo quidem duorum Liberorum, Cretensis quippe ac Thebani,

Caput VII. Liberae vel Proserpinae historiam exponit, et Liberum pro sole, Liberam pro luna coli asserit.

Caput VIII. Continet maximam partem prosopopoeiam qua sol divinum, quem homines ipsi exhibebant, cultum oratione ad eos habita refutare atque detestar

Caput IX. Luctum de morte Adonidis a Marte in aprum converso percussi perstringit, et narrationem Evangelicam de ejecto daemonio paucis commemorat.

Caput X. Flagitia in cultu Veneris Paphiae explodit.

Caput XI. Item flagitia Jovis Sabazii.

Caput XII. Item et Corybantum flagitia foedosque ritus.

Caput XIII. Narrationibus de Deorum facinoribus quaevis flagitia hominibus commendari, et nomina hominibus inferiora atque deteriora pingi docet.

Caput XIV. Serapidem, ejus nomen et sacra e Josephi patriarchae historia fictum esse contendit et daemones in simulacris ex assiduis sacrificiis coll

Caput XV. De Penatibus agit, quorum nomen ex Penu derivat, et de Vesta, domestico tantummodo igne rebus igitur hominibus gratis utilibusque, quas deo

Caput XVI. Palladii originem exponit, ejusque numine neque Trojam, neque Romam, ab incendio tutam fuisse, nec ejus cultores in posterum tutos futuros.

Caput XVII. De quinque Minervis agit. Quintae Pallantis filiae, Palladium dedicatum fuisse, cujus ut concremetur imago, deleanturque templa, hortatur,

Caput XVIII. Etymologias, sive origines nominum, quae diis attribuebantur, exponit. Symbola deinde et signa cultus deorum explanat, multis simul, ubi

Caput XIX. 1. In Eleusinio: Ἐκ τυμπάνου βέβρωκα, etc., ubi multa habet de pane coelesti, fortassis eucharistico.

Caput XX. 2. In Mithriaco forte: Χαῖρε, νύμφιε· χαῖρε, νέον φῶς: qua occasione de Christo sponso mundique luce multa habet.

Caput XXI. 3. In alio, certe Mithriaco, Θεὸς ἐκ Πέτρας· ubi multa congerit ex sacris Scripturis de Christo lapide.

Caput XXII. 4. In Bacchico: Ἐλιλικερος δέμορφοι rectius, quod de diabolo dracone intelligit, cujus cornua ad crucem Christi trahit.

Caput XXIII. 5. In Isiacis, de redivivo Osiride: Θαρρεῖτε, μυσται· ubi occasione unguenti quo fauces mystarum deliniebantur, de venenato unguento diab

Caput XXIV. De unguento loquitur quod Pater Filio tradidit, Filiusque credentibus largitur.

Caput XXV. Excursu facto de misero hocce profanorum hominum errore graviter monet, et regnum Christo datum hac unctione indicari docet, multis Scriptu

Caput XXVI. Breviter Ecclesiae de Christo cum Adamo comparato dogma exponit quidquid Adamus perdidisset, eum, e Maria Virgine natum, invenisse. Redit

Caput XXVII. Ultimum Mithriacorum initiorum symbolum, Ταῦρος δράκοντος, καὶ δρακων ταὐρου πατὴρ, exponit. Serpentis meminit, Protoplastorum seductoris

Caput XXVIII. Draconem fictorum numinum auctorem dicit, sacrorumque suorum per lignum instaurationem semper curasse. Ligni hinc in sacris idolorum abu

Caput XXIX. Sententias colligit ex sacro Codice quae vanitatem idolorum testantur, de prospero et florente R. P. statu iis regnantibus deque maxime in

Caput XXX. Denique divinum de idololatris exstirpandis mandatum (Deut. XIII) imperatoribus inculpat, cui si morem gerant, et prosperum iis eventum et

Sanctus Philastrius, Brixiae Episcopus.

Epistola Dedicatoria Prima .

Epistola Dedicatoria II.

Pauli Galeardi Ad Librum S. Philastrii De Haeresibus Praefatio.

Concilium Aquileiense , Tempore Damasi Papae I Celebratum. Episcopi qui huic Concilio interfuerunt.

Saeculo XVI.

Saeculo XVII.

Saeculo XVIII.

Joan. Alberti Fabricii Ad Librum S. Philastrii De Haeresibus Praefatio Anno 1721 Editioni Hamburgensi Praemissa.

Epistola Joannis Raverdy, Variantes Lectiones Codicis Ms. Sangermanensis Em. Card. Quirino Transmittentis.

Epistola Hermanni Samuelis Notas Posthumas J. A. Fabricii Ad Philastrium Reimaro Transmittentis.

Selecta Veterum Testimonia De S. Philastrio.

Nonnullorum Philastrii Locorum Censura

Sancti Philastrii Episcopi Brixiani Liber De Haeresibus.

Catalogus Eorum Qui Ante Adventum Christi Haereseos Arguuntur.

XI. Ranarum Cultores.

XII. Musoritae.

XIII. Muscaccaronitae.

XIV. Troglodytae.

XV. Haeresis De Fortuna Coeli.

XVI. Baalitae.

XVII. Astaritae.

XVIII. Haeresis De Idolo Moloch Et Remphan.

XIX. Haeresis De Ara Tophet.

XX. Puteoritae.

XXI. Haeresis Ob Aeneum Serpentem.

XXII. Haeresis Subterraneis In Locis Ad Omnem Turpitudinem Apta.

XXIII. Haeresis Mulierum Cum Thamus Simulacro.

XXIV. Belitae.

XXV. Haeresis Cum Baal Idolo.

XXVI. De Pythonissa Muliere, Haeresis Superstitiosa.

XXVII. De Astar Et Astaroth Simulacris, Haeresis.

XXVIII. Herodiani.

Catalogus Eorum Qui Post Christi Passionem Haereseos Arguuntur.

XXXIII. Nicolaus Antiochenus.

XXXIV. Haeresis Ab Juda Traditore.

LI. Haeresis De Patris Et Filii Substantia.

LII. De Melchisedech.

LIII. Noetiani.

LIV. Sabellius.

LV. Seleuci Et Hermiae Haeresis De Deo Corporeo.

LVI. Proclianitae.

LVII. Floriani, Sive Carpocratiani.

LVIII. De Paschatis Festo Haeresis.

LIX. Chilionetitae.

LX. Haeresis Evangelium Joannis Et Apocalypsin Ipsius Rejiciens.

LXI. Manichaei.

LXII. Patriciani.

LXIII. Symmachiani.

LXIV. Paulus Samosatenus.

LXIX. Haeresis Animam Veram Christum Non Habuisse.

LXX. Tropitae.

LXXI. Haeresis De Passione Christi.

LXXVI. Passalorinchitarum Haeresis.

LXXVII. Aquarii.

LXXVIII. Haeresis De Prophetis.

LXXIX. Colluthiani.

LXXX. De Mundo Haeresis.

LXXXI. Excalceati.

LXXXII. Novatiani.

LXXXIII. Montanistae.

LXXXIV. Abstinentes.

LXXXV. Circuitores.

LXXXVI. Haeresis De Cibo Et Spiritu Sancto.

LXXXVII. Haeresis Alia De Paschate.

LXXXVIII. Apocryphi.

LXXXIX. Haeresis Quorumdam De Epistola Pauli Ad Hebraeos.

XC. Melitiani.

XCI. Rhetorii.

XCII. De Divinitate Christi Haeresis.

XCIII. Haeresis Triformem Deum Faciens.

XCIV. De Coelorum Diversitate.

XCV. Haeresis Terram Beatitudinis Ignorans Ac Reprobans.

XCVI. Haeresis Aquam A Deo Factam Esse Negans.

XCVII. Haeresis De Imagine Dei In Corpore Humano.

XCVIII. Haeresis De Anima Hominis Inspirata.

XCIX. Haeresis De Anima Et Intellectu Hominis.

C. Gnosticorum Et Manichaeorum Haeresis De Serpentibus Et A Vibus.

CI. De Falsis Prophetis Haeresis Deo Omnia Mala Ascribens.

CII. De Terrae Motu Haeresis.

CIII. Haeresis Hermis Trismegisti De Pecoribus Et Sideribus.

CIV. De Variis Linguis Haeresis.

CV. Haeresis De Nomine Linguae.

CVI. Haeresis De Annis Christi Et Tempore Dubitans.

CVII.

CVIII. De Gigantibus Tempore Noe.

CIX. Haeresis Deo Tribuens Paganitatem Et Omnia Facinora.

CX. Haeresis De Christianis Tempore Ultimo Verbo Dei Credentibus.

CXI. De Corpore Et Anima Hominis Haeresis Nocentissima.

CXII. De Annorum Mundi Incertitudine Haeresis.

CXIII. Haeresis De Septem Planetis.

CXIV.

CXV. De Mundis Infinitis Haeresis.

CXVI. Haeresis De Adae Et Evae Caecitate.

CXVII.

CXVIII. Haeresis Culpam Filiorum In Parentes Transfundens.

CXIX. Haeresis De Libro Deuteronomii.

CXX. De Nuptiarum Legitimarum Contemptoribus.

CXXI. De Divisione Orbis Haeresis.

CXXII. De Diluvio Haeresis.

CXXIII. Haeresis De Signis Zodiaci Et Ortu Hominum.

CXXIV. De Animabus Sceleratorum Haeresis.

CXXV. Haeresis De Christi Descensu Ad Inferos.

CXXVI. Haeresis De Anima Hominis.

CXXVII. De Christi Nativitate Haeresis.

CXXVIII. Haeresis De Induratione Dei.

CXXIX. Haeresis Negans David Christi Prophetam Fuisse.

CXXX. Haeresis De Psalterii Inaequalitate.

CXXXI. Haeresis De Peccato Cain.

CXXXII. De Cain Peccato Haeresis Quare Deus Ei Vitam Concesserit.

CXXXIII. De Stellis Coelo Infixis Haeresis.

CXXXIV. Haeresis Veteris Testamenti Multa Reprobans.

CXXXV. Haeresis De Cantici Canticorum Libro.

CXXXVI. De Mandato Adae Haeresis.

CXXXVII. De Imagine Et Similitudine Dei In Homine Haeresis.

CXXXVIII. Haeresis Deum Increpans Quod Diversis Linguis Et Modis Homines Allocutus Sit.

CXXXIX. De Animalibus Quatuor In Prophetis Haeresis Nimis Crassa.

CXL.

CXLI. De Levitico Mosi Error.

CXLII. Haeresis Septuaginta Duorum Interpretationem Respuens.

CXLIII. Haeresis De Septuaginta Interpretibus.

CXLIV. Alia De Eadem Re.

CXLV. Tertia De Eadem Re.

CXLVI. Haeresis De Libris Veteris Testamenti In Dolio Inventis.

CXLVII. Haeresis Quod Diis Alienis Non Sit Maledicendum.

CXLVIII. Haeresis De Melchisedech Sacerdote.

CXLIX. Haeresis De Zacharia Propheta De Jejunio.

CL. Haeresis De Uxoribus Et Concubinis Salomonis.

CLI.

CLII. De Spiramine Quod Adam Accepit Haeresis.

CLIII. Haeresis De Funiculo Mensorio In Zacharia Propheta.

CLIV.

CLV. Haeresis Decerpta Ex Isaia Propheta De Cherubim Et Seraphim.

CLVI. Haeresis De Isaia Propheta: Labia Tacta Carbone.

Syllabus Vocum Exoticarum Quae In Philastrio Occurrunt.

Index In Philastrium.

Index Rerum Quae In Hoc Tomo Continentur.

S. Eusebius Vercellensis.

Eusebii Vercellensis Evangelium.

Appendix Ad Evangelium Eusebii.

S. Eusebii Epistolae.

Firmicus Maternus.

S. Philastrius.

Finis Indicis Rerum.

CX. Haeresis De Christianis Tempore Ultimo

1228D Verbo Dei. Λόγον Christum intellige, cujus cultores heri et nudius tertius demum coepisse haeresis ista garriebat. Fabric.

Verbo Dei Credentibus.

Alia est haeresis, quae dicit

1228D Christianos nuperrimos. Haec objectio novitatis adversus Christianos frequens olim fuit in ore Ethnicorum, Judaeorumque. Vide Elmenhorstii notas ad Arnobium lib. I, p. 19, et D. Kortholti τοῦ Μακαρίτου obtrectatorem Paganum capite 1 et 5, et ad Justin. 1229B Mart. p. 31 et 55. Respondebant Christiani, dogma suum non esse minus antiquum quam Verbum illud quod erat ab initio, Διὰ τὸν λόγον ὃς ἐν ἀρχῇ ἧν, ἀρχαΐζομεν, inquit Clemens Alex. in protreptico p. 5. Confer Agobardum libro contra Fredegisum abbatem tom. XIV Biblioth. Patrum edit. Lugd. p. 277 seq. Fabric.

Christianos nuperrimos 1229A

1229B nuperiores et

et posteriores Judaeis, et Paganis fuisse creatos: ignorans quod Judaeis, et Paganis natura priores creati sunt, et

1229B Fide, vita, sacrificio, et conversatione. Haec quatuor 1229C deinde distincte per partes Philaster persequitur, hinc concludit natura et tempore priores esse Christianos Judaeis, ac Paganis; hoc est et praestantiorem et antiquiorem esse ipsorum doctrinam Judaica, Ethnicaque. Fabric.

fide, vita, et tempore, sacrificio, et conversatione.

Fide quidem, quia ab Adam usque ad Moysen

1229C Tribus annorum millibus et septingentis. Hoc loco, ut infra haeresi 112 et 156, numeros LXX Interpretum sequitur Philastrius, quod veteres Christiani ad unum fere omnes facere consueverunt. Secundum Hebraicos quidem codices longe minus spatium memorare debebat, nam in illis ab Adamo, sive orbe condito, ad Moysis qui CXX annis vixit nativitatem, computantur anni non plures quam bis mille trecenti et septuaginta tres, ita ut migratio ex Aegypto et Legis sanctio in monte Sinai facta incidat in annum 2453. Fabric.

tribus annorum millibus et septingentis, omnes justi

1229B et Deum et Dominum

1229C Deum, et Deum. Id est Deum Patrem, et Deum Filium. Solent in hanc sententiam Veteres laudare locum Genes. I, 27: Et fecit Deus hominem, secundum 1229D imaginem Dei fecit ipsum. Fabric.

Deum, et Deum, Dominum, et Dominum colentes, etiam Spiritum sanctum, veram nuntiabant trinitatem, ita ut ipsam Trinitatem integram sine labore

1229D Possis cognoscere. Ita ex Basil. et Lugd. scripsi pro eo quod perperam erat in Helmst., possit. Deinde sustuli στιγμὴν post antiquis, et retinui hoc quod Lugd. male omisit. Ibidem perperam editur aliis pro illis, et in Basil. manifestata, al. manifestam. Sensus hujus loci est, quod facile intelligere liceat, hoc ipso post et per antiquos illos dogma de Ss. Trinitate a Deo nobis fuisse manifestatum. Fabric.

possis cognoscere ab illis beatis prioribus et antiquis, nobis etiam hoc postea fuisse manifestatum a Domino. Cum enim dicit Scriptura:

1229D Pluit . . . Confer supra cap. 108. Fabric.

Pluit Dominus a Domino super Sodomam et Gomorram sulphur et ignem (Gen. XIX, 24) , quid tibi videtur nuntiare? nonne Deum Patrem per Filium suum, id est 1229B Christum Deum, cuncta signa et mirabilia perfecisse declaravit? quod sciens David, Dominum Patrem, et Dominum Christum, id est Verbum ejus, et sanctum Spiritum nuntiabat: trinitatem quidem personarum, 1230A unius tamen majestatis, et substantiae ac divinitatis aequalem potentiam nuntiabat. Tamen Filium de Deo Patre esse

1229D Priore. Ita recte Helmst. et Basil., nam in Lugd. male est priorem. Pater Filio prior est origine, non tempore, nec natura. Fabric.

priore, et Spiritum sanctum,

1229B esse proprie demonstravit

proprie demonstravit, edocens:

1229D Verbo Domini. Confer supra c. 108. Fabric.

Verbo Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum (Psal. XXXII, 6) . Et iterum alibi: Dixit Dominus Domino meo (Psal. CIX, 1) . Et omnes prophetae de Verbo et Spiritu

1229D Nuntiaverunt. Hoc loco ponendum comma, non post ubique, ut faciunt priores editiones. Fabric.

nuntiaverunt, ubique ita dicentes: Et factum est verbum Domini ad me (Esai. XXXVIII, 4) ; et: Spiritus Domini fuit ad me (Isai. LXI, 1; Ezech. XI, 5) . Ergo

1229D Non est Fidei causa temporalis Christianitatis. Vetus gloss. temporalis, ὀλιγοχρόνιος. Sententia Philastrii est Fidem Christianitatis, sive Christianorum 1230B non esse ante breve tempus demum exortam, non esse χρονίτας Christianos, quo convicio Catholicos proscindebat Aetius, perabsurde quidem ille ad quem S. Athanasius dialog. 2 de Trin. p. 193, tom. II: Τίνας δὲ λέγεις χρονίτας; τοὺς ἀπὸ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων μέχρι καὶ σήμερον αἰνοῦντας Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα; ἢ τοὺς ἀπὸ σοῦ τοὺς χθὲς ἢ σήμερον φανέντας καὶ αἵρεσιν ἔχοντας; Eodem sensu 1230C vocabulum temporalis, pro re ante breve tempus exorta, vel per breve tempus durante, saepius apud nostrum ponitur, sed et apud Tertullianum, et alios. Fabric. — Non est fidei causa temporalis Christianitatis. In editionibus sic legitur; at in Corbeien. ms., temporalis Christianitas, quod magis placet. Temporalis hic et alibi sumitur a Philastrio pro re ante breve tempus exorta, ut recte notavit Fabricius ad haer. 110, 112, 129, ubi eadem nota temporalitatis pagana mendacia; et ad haer. 111, quod est temporalitatis. pro eo quod recens, minimeque antiquum, explicante eodem Fabricio. Vox temporalitas deest in Glossario Cangii; temporalis autem occurrit ibi, sed non eo sensu quo utitur Philastrius. Galeard.

non est fidei causa

1230B temporalis Christianitas

temporalis Christianitatis, sed ante Judaeos, et Paganos in Lege quidem studentibus et quaerentibus erat manifestata;

1230B non autem cupientibus Patris omnipotentis

1230C Non autem cupientibus. Ita scribendum mihi visum est necessario pro nunc, quod nullum fundebat sensum. Venit etiam in mentem capientibus pro cupientibus; hoc tamen praetuli, quia studentibus et quaerentibus, melius respondet. Isaiae LXV, I: Invenerunt 1230D qui non quaesierunt me. Porro vox Patris et omnipotentis scientia, est doctrina de Deo omnipotente Creatore coeli et terrae, ejusque cultu et lege; non simul facta mentione Filii Salutificatoris, nec Spiritus sancti. Fabric. — Non autem cupientibus. Subdit Fabricius: Ita scribendum mihi visum est pro nunc quod nullum fundebat sensum. Emendatio minime necessaria, si pro Nuntiabatur legas nuntiatur; quam veram esse lectionem cuilibet locum integrum inspicienti facile persuasum erit, cum praesertim vox nunc respondeat ad illud quod prius dixerat ante Judaeos et Paganos. Cod. Corbeiensis Fabricii lectionem tuetur; at Sichardi editio habet, nunc autem cupientibus. Galeard.

non autem cupientibus vox Patris omnipotentisque scientia nuntiabatur a sanctis 1230B illis Doctoribus et perfectis.

Vita etiam non alia priores illi sancti, nisi hac in qua nos vivimus, utebantur. Usque ad Abraham enim

1230D Non circumcisionem habentes. Praeclara sunt quae in hanc rem disputat Eusebius libro primo demonstrationis Evangelicae, quem si placet adi. Fabric.

non circumcisionem habentes,

1230D Non sacrificiis gaudentes. Constat tamen a primis hominibus oblata Deo sacrificia. At certe caeremoniae 1231B sacrificiorum Leviticae nondum erant tunc temporis institutae, quod adversus Judaeos satis est. Fabric.

non sacrificiis 1231A gaudentes Deo placebant, et justi in omnibus ab eo nuntiabantur. Dixit enim David: Sacrificium Deo cor contribulatum (Psal. L, 19) , et: Immola Deo sacrificium laudis (Psal. XLIX, 14) .

Et quod necessitate indocilitatis cogente, sacrificia temporalia, non perpetua

1231B Nec vera. Quae vere possent divinam expiare iram et salutem hominibus conciliare. Ejuscemodi unicum verum et salutare sacrificium se pro nobis obtulit Christus. Fabric.

nec vera fuerunt indicta Judaeis, nec salutaria, dicit propheta ad Judaeos: Ecce ego facio nova (Isai. XLIII, 19) ; et:

1231C Priusquam veniant. Infra haeresi 144. Fabric.

Priusquam veniant, annuntiata sunt vobis (Isai. XLVIII, 5, 6) . Ante ergo Judaeis Isaias testabatur propheta: Quis enim exquisivit haec de manibus vestris (Isai. I, 12) ? Et iterum: Circumcidimini corda vestra, et non corpora vestra (Jerem. IV, 4) .

1231B Quale autem sacrificium

Quale autem est, quod sacrificium Melchisedech

1231C Sub Abraham. Jam Abrahami tempore, Genes. XIV, 18, sacrificium, ἐπινίκιον, Melchisedechus praesente Abrahamo obtulit. Fabric.

sub Abraham in primis obtulerit, ante quadringentos annos quam Judaei nominarentur, aut

1231C Juda nascerentur. Sic emendavi, cum in prioribus editionibus reperissem Judas nasceretur, quae lectio ferri non potest; quis enim diceret ab Abrahamo ad natum usque Judam effluxisse annos 340 quos a primo Abrahami in Cananitidem adventu usque ad exitum Israelitarum ex Aegypto numerat Apostolus, Galat. III, 17. Fabric. — Juda nascerentur. Et hic quoque minime videtur necessaria doctissimi Fabricii emendatio, cum priores editiones recte habeant Judas nasceretur, quibus suffragatur Corbeien. cod. Sensus enim Philastrii est, non quod ab Abrahamo ad Judam effluxerint 340 anni, sed quod Melchisedech sacrificium obtulerit antequam Judaei nominarentur, aut Judas nasceretur, et ante quadringentos annos quam acciperent librum Geneseos; ubi numerum perfectum ponit pro incompleto, utiturque μετάθησῃ 1231D quadam, seu transpositione verborum, quam Fabricius agnovit in illo quoque praevidens mysterium Christianitatis, quod recte notat referri ad Melchisedech. Fortasse verba illa quadringentos annos irrepserunt in locum non suum; legendumque proinde antequam Judaei nominarentur, et ante quadringentos annos quam acciperent librum Geneseos. Galeard.

Juda nascerentur, et antequam 1231B

1231B acciperent in libro . . . pervides

acciperent librum Geneseos,

1231D Praevidens mysterium Christianitatis? Haec verba cum prioribus connectenda, adeoque per interrogationem efferenda esse existimo. Priores editiones illa divellentes, post vocabulum Geneseos faciunt στιγμήν, frigido sensu. Fabric.

praevidens mysterium Christianitatis? ut omnia quae in Christianitate sunt, sive fides, sive vita, sive

1231D Sacramentum. Sacrificium Christi, de quo jam dixit. Fabric.

sacramentum, 1232A non temporalia, sed ab origine mundi statuta et nuntiata, et potius celebrata cognoscas. In Christo autem et per Christum,

1231D Per quem cuncta facta sunt. Joannes versu et capite primo Evangelii. Fabric.

per quem cuncta facta sunt, oportuerat nos ab eo videre

1231B et cognoscere quod erat

et cognoscere, et quod erat majus in Lege mysterium de eo ante

1232B nuntiatum atque consummatum. Nam quod

nuntiatum, ab ipso plenius excipere completum, consummatumque.

1231D Nam quod et castitas. Ostendit coelibem vitam quam multi Christianorum ducebant, non esse rem 1232B novam, sed jam ejusmodi institutum secutos aliquos e Prophetis sub Lege. De Daniele vide Huetii demonstr. Evang. p. 466, et de tribus pueris, ejusdem viri doctissimi notas ad Origenem p. 66. Cosmas Indoplevstes VIII. p. 307: Οὔτε γὰρ γάμος ἑνὸς ἐξ αὐτῶν φέρεται παρὰ θείᾳ γραφῇ, οὐδὲ τέκνον, οὔτε τι τῶν τοιούτων 1232C ἠκούσθη περὶ αὐτῶν, ἀλλ᾽ ἡ παράδοσις καὶ ἡ συνήθεια κατὰ τὴν προφητείαν ἀγενείους καὶ λείους ἐν ταῖς εἰκόσιν ἀναγράφουσιν. S. Hieronymus ad Eustochium de custodia virginitatis: Virgo Elias, Elisaeus virgo, virgines multi filii prophetarum. Jeremiae dicitur XVI, 2: Et tu ne accipias uxorem. Fabric.

Nam quod et castitas similis fuerit in prophetis quam plurimis non est dubium, ut in Elia, Elisaeo, Daniele, Jeremia, Esdra, tribus pueris, et aliis multis beatissimis; ut in Christi praesentia, et

1232C Quod supra Legem erat. Nusquam enim Lex coelibatum praecipit. In superioribus editionibus male conjunguntur verba: quod supra Legem erat ante nuntiatum, nullo sensu. Fabric.

quod supra Legem erat, ante nuntiatum ab eis cognosceretur,

1232C Et quod per Legem conjunctum erat. Male hic editiones conjunctum, sed Corbeien. cod. recte conjugium; nam cum antea dixisset Philastrius, coelibatum antenuntiatum ab Elia, Elisaeo, aliisque prophetis, esse supra Legem, apposite subdit, conjugium quod per Legem erat, in Christi praesentia (scilicet in Evangelio) fuisse ab ipso Christo divina sententia firmatum, nempe illo Matth. XIX, 6: Ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω. Sic seq. pag. 224 in editione Hamburgensi corrupte legitur vitio operarum 1232D Judaeos et Paganos respicens, quod in Basileen. et Lugdun. emendate habet Judaeos et Paganos respuens; eamdemque lectionem exhibet etiam Corbeien. cod. ut et cap. 156 qui domare potest testimonia omnino male in editione Hamburgensi, et Lugdunensi: sed in Basileensi, et in ms. Cobeiensi recte qui domare potest omnia. Galeard.

et quod per legem

1232B conjugium erat

conjunctum erat, ipsius firmaretur divina sententia,

1232D Voluntati et studio concessa. Etiam sub Lege et ante Legem; non gratiae Christianitatis demum reservata. Fabric.

voluntatique hominum et studio concessa haec gratia nosceretur. Ideo et ipse Dominus priores illos

1232D Sanctos ante Legem. Abrahamum verbi gratia, qui per eamdem fidem justitiam consecutus fuit, qua nos eam consequimur. Fabric.

sanctos ante 1232B Legem nobis, et nos illis prioribus secundum fidem justitiae copulabat:

1232B Judaeos autem et re inter mandatum

Judaeos autem, et Paganos respiciens, qui medio tempore

1232D Inter mandatum et gratiam. Id est, inter statum antelegalem et gratiam Evangelii. Mandatum hoc sensu habes infra haeresi 148. Et disertissime haeresi 150 et 153, ubi distinguit haec tria, mandatum, legem in medio tempore, et Christi gratiam. S. Maximus, 1233B tom. I, p. 86, 269, et alibi, vocat τὸν φυσικὸν νόμον, τὸν γραπτὸν sive τοῦ γράμματος et τὸν πνευματικὸν sive legem χάριτος, ut appellatur etiam a Proclo Cpol. homilia 2, ubi septem Leges computat. Legem et Gratiam ita opponit Photius IV, contra Manichaeos, p. 113, 129, 131, 150, 151, 152, 153, 1233C 154, 155, 156, 165, 167 171, 178; ubi Christus τῆς χάριτος νομοθέτης Chrysost. tom VI edit. novae p. 324. et tom. IV, p. 593 seq. πολιτείαν ἀγγελικὴν ante-Mosaicam, Legem Mosis et Christi πολιτείαν. Idem tom. II, p. 276, ait Jobum fuisse πρὸ τῆς χάριτος καὶ πρὸ τοῦ νόμου. Vocem τῆς χάριτος eod. sensu pag. 228 d. 229 a. Fabric.

inter mandatum 1233A erant et gratiam positi, qui inimica voluntate ac perniciosa pessumdati reperiuntur in vitiis carnalibus, doctrinae coelesti inimici et adversarii, aeterno poenarum judicio reservati.