(Vers. 20.)
Et annuntiabunt gloriam meam
0670D Vulg.,
gloriam meam gentibus, absque
in particula.
in 821
gentibus, et adducent omnes fratres vestros de cunctis gentibus donum Domino, in equis, et in quadrigis, et in lecticis, et
in mulis, et in carrucis, ad montem sanctum meum Jerusalem, dicit Dominus.
LXX:
Et annuntiabunt gloriam meam in gentibus: et adducent fratres vestros de cunctis nationibus donum Domino,
0670B
cum equis et rhedis, in lampenis
mulorum, cum umbraculis in sanctam civitatem Jerusalem, dicit Dominus. Hi qui salvi fuerint, et missi ad varias nationes, et ad eos qui non audierant primum, neque viderant gloriam Domini, annuntiabunt
eam cunctis gentibus, et adducent fratres populi Judaici, quorum reliquiae salvae factae sunt, munus Domino de universis gentibus:
vel ipsos qui idololatriae errore contempto, veri Dei notitiam sunt secuti, vel qui de toto orbe ex Israel populo crediderunt.
Ad quos scribit et apostolus Petrus (I Petr. I) . Adducent autem in equis, et in quadrigis, et in lecticis, et in mulis,
et in carrucis. Pro
carrucis, quas solus interpretatus est Symmachus, quem nos in hoc loco secuti sumus, Aquila, Septuaginta et Theodotio,
mulos,
0670C transtulerunt. Et ubi posuere Septuaginta,
cum umbraculis, quae nos
dormitoria interpretari possumus, vel
basternas, alii voce consona transtulerunt
0670D Ambrosian. φορίους; alii mss. Martianaeo inspecti φορίοις.
φορεῖα quae nos varii generis interpretamur vehicula: ubi autem Septuaginta et Theodotio dixerunt,
lampenas, pro quibus Symmachus,
lecticas interpretatus est, Aquila, σκεπαστὰ posuit, quod et ipsum lecticas opertas pellibus significat. Hoc de varietate translationum
dictum sit. Equos autem, et quadrigas, et lecticas, et mulos atque carrucas, et diversi generis vehicula, Angelica possumus
intelligere ministeria, de quibus alibi ad Deum dicitur:
Ascende super equos tuos, et equitatio tua salus (Abac. III, 8) . His equis, curribus et quadrigis Elias raptus ad coelum est, et Eliseus circumdari se atque servari, nescienti
puero demonstravit
0670D (IV Reg. II) . Et Zacharias vidit in nocte:
Ecce vir ascendens super equum rufum: et iste stabat in medio duorum montium 822
umbrosorum: et post eum equi rufi, et sturnini, et varii, et albi, et dixi, inquit,
Quid sunt isti, Domine? Et ait ad me Angelus qui loquebabatur in me: Ego ostendam tibi quid sint isti. Et respondit vir qui
stabat in medio montium, et ait ad me:
0671A
Isti sunt quos misit Dominus ut perambulent terram (Zach. I, 8-10) . Joannes quoque in Apocalypsi haec se vidisse testatur:
Vidi coelum apertum, et ecce equus albus: et qui sedebat super eum vocabatur fidelis et verus, et justitia judicans, et bellator.
Oculi autem ejus quasi flamma ignis: et super caput ejus diademata plurima: habens nomen scriptum, quod nemo novit nisi ipse;
et amictus erat veste aspersa sanguine: et vocabatur nomen ejus Verbum Dei: et exercitus in coelo sequebatur eum in equis
albis,
vestitus bysso albo atque mundissimo, et de ore ejus egrediebatur gladius acutus, ut in ipso percuteret gentes (Apoc. XIX, 11 seqq.) . Equo rufo sedebat Dominus atque Salvator, humanum corpus assumens, cui dicitur:
Quare rubra sunt vestimenta tua? Et:
Quis est iste qui ascendit de Edom,
0671B
fulva vestimenta ejus de Bosra (Isai. LXIII, 2) . Et sequebantur eum variorum colorum equi, vel in martyrio rubri, vel sturnini in volatu, vel varii in
virtutibus, vel candidi in virginitate. Equo autem sedebat albo, quando post resurrectionem immortale et incorruptum corpus
assumpsit. Et quicumque eum sequebantur, candidis utebantur equis, incorruptis videlicet immortalibusque corporibus. Longum
est, si velimus, utrumque explanare testimonium: hoc solum dicam, quod diversa vehicula, quibus homines adducuntur ad fidem,
Angeli sint, vel sancti viri qui de hominibus in
0671D Ne Origeniano sensu dici putes, ut hominum exuta natura, Angelicam induant, quam saepe Hier. sententiam reprobat, ac sibilo
explodit: luculentissime autem epist 75, ad Theodoram, num. 2:
Quando, ait,
dicitur erunt sicut Augeli in coelis, non natura et substantia corporum tollitur, sed gloriae magnitudo monstratur. Neque
enim scriptum est, erunt Angeli: sed sicut Angeli: ubi similitudo promittitur, veritas denegatur. Erunt,
inquit,
sicut Angeli, id est similes Angelorum: ergo homines esse non desinent. Inclyti quidem et Angelico splendore decorati; sed
tamen homines, ut et Apostolus Apostolus sit, et Maria Maria: ut confundatur haeresis, quae ideo incerta et magna promittit,
ut quae certa et moderata sunt, auferat.
Angelos profecerunt. Quod autem unusquisque nostrum habeat Angelos, multae Scripturae docent, e quibus illud est:
Nolite contemnere unum de minimis istis: quia Angeli eorum vident quotidie
0671C
faciem Patris, qui est in coelis (Matth. XVIII, 10) . Et puella Rode Petrum apostolum nuntiante, alii Angelum ipsius esse credebant (Act. XII) . Sin autem
hoc de minimis dicitur, et de uno homine, quanto magis de omnibus sanctis, et praecipue de Apostolis sentiendum est? 823
quorum Angeli quotidie vident faciem Patris, juxta illud quod scriptum est?
Circumdat Angelus Domini in circuitu timentium eum (Psal. XXXIII, 8) . Et Jacob de se loquitur:
Angelus qui liberavit me. Isti sunt qui ascendunt et descendunt super filium hominis. Qui veloces sunt in fide, equis vehuntur: qui multiplices in
gratia, quadrigis: qui consolatione indigent, tectis lecticis et umbraculis, ut audire mereantur:
Per diem sol non uret te, neque luna per noctem (Psal. CXX, 6) . Mulos autem in Scripturis
0671D sanctis dupliciter accipimus: vel in sterilitate
0672A et continentia, qualibus sedit
David et Salomon, quorum alter interpretatur,
fortis manu: alter,
pacificus; vel in mala parte, de quibus dicitur:
Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus (Psal. XXXI, 9) ; quibus praepositus erat Doec (I Reg. XXI) . Carrucae autem, pro quibus (ut supra diximus) Septuaginta,
tecta vehicula, caeteri
vehicula simpliciter transtulerunt, illi intelligendi, de quibus Apostolus loquitur:
Invicem onera vestra portate (Galat. VI, 2) . Porro lampenae, splendentia sanctorum intelligenda sunt corpora, et animae fide Domini illuminatae, quibus
dici potest:
Vos estis lux mundi (Matth. V, 14) . Hic autem omnis apparatus illo proficit, ut ingrediamur sanctam civitatem Dei, sive sanctum montem Domini
Jerusalem: non illam quae occidit
0672B Prophetas, et quae lapidat missos ad se; sed Jerusalem coelestem, de qua crebro diximus:
Quae autem sursum est Jerusalem, libera est, quae est mater nostra (Galat. IV, 26) . Et iterum:
Sed accessistis ad Sion montem et civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem (Hebr. XII, 22) . Quod vel de praesenti Ecclesia possumus intelligere, quae toto orbe per Apostolos congregata est, vel
de futura: ut impleatur illud quod Apostolus sancto Spiritu prophetavit:
Rapiemur in nubibus obviam Domino in aere, et sic semper cum Domino erimus (I Thess. IV, 16) . Judaei et Judaici erroris haeredes Ebionitae, qui pro humilitate sensus
0671D Vide quae superius in caput I Isaiae vers. 3 observamus de Ebionitarum nomine.
nomen pauperum susceperunt, omnesque mille annorum delicias praestolantes, equos et quadrigas, et rhedas, et lecticas, sive
basternas, et dormitoria, mulosque 824
0672C et mulas, et carrucas, et diversi generis vehicula sic intelligunt, ut scripta sunt. Quod videlicet in consummatione mundi,
quando Christus Jerusalem regnaturus advenerit, et Templum fuerit instauratum, et immolatae Judaicae victimae, de toto orbe
reducantur filii Israel,
0672D
Nequaquam super equos, etc. Addunt editi ante nos libri,
nequaquam assumptis alis: sed Sarraco Gallico, covinisque Belgicis et equis Cappadociae atque Hispaniae, ac rhedis Italiae,
et matronae eorum lecticis referantur atque basternis.
Quae pericope in nullo legitur exemplari manuscripto, unde adulterina nobis videtur. Putavit autem Marianus Victorius in
Scholiis Sarracum et Covinum, esse equorum species, cum
Sarracum sit species vehiculi, Gallice
un Haquet, Covinus autem sit etiam genus vehiculi notum non Britannis solum, sed Belgis quoque et Germanis. Erat porro Covinus currus
falcatus. Vide Pomponium Melam et Lucan. lib. I. Haec genera vehiculorum minime sensui conveniunt, probe demonstrant adventitia
esse ac supposititia verba. Martian.
nequaquam super equos, sed super mulos Numidiae. Qui autem senatoriae fuerint dignitatis, et locum principum obtinuerint,
de Britannis, Hispanis, Gallisque extremis hominum Morinis (Virgil. VIII Aeneid. sic vocat Morinos) , et ubi bicornis finditur
Rhenus, in carrucis veniant, occurrentibus sibi cunctis gentibus, quae eorum servituti fuerint praeparatae.
