Jerome, Commentariorum In Jeremiam Prophetam Libri Sex

(Vers. 30, 31.) Et tu prophetabis ad eos omnia verba haec, et dices ad illos: Dominus de excelso rugiet (sive responsum dabit), et de habitaculo sancto suo dabit vocem suam. Rugiens rugit super decorem suum (sive respondebit super locum suum), celeuma quasi calcantium concinetur adversum omnes habitatores terrae. Pervenit sonitus (sive interitus) usque ad extrema (sive super partem) terrae: quia judicium Domino cum gentibus: judicatur ipse cum omni carne: impios tradidi ((Al. tradidit)) gladio, dicit Dominus. Primum dicamus ut se interpretationis veritas habet. Cunctis, inquit, gentibus prophetabis, et dices quod Dominus de excelso rugiat, hoc est, det sui furoris indicium; juxta illud quod scriptum est: 0840D Leo rugiet, et 1022 quis non timebit? Dominus locutus est, et quis non prophetabit (Amos III, 8) ? Et de habitaculo sancto suo dabit vocem suam, ut cunctos terreat audientes. Rugiet autem super decorem suum, hoc est, super Templum. Cumque ille rugierit 0841A instar calcantium in torcularibus

0841D Malunt alii celeusma, sed et celeuma bene est. Rutilius lib. I, Dum resonat varii, vile celeuma modis, et est Graece κέλευμα, pro κέλευσμα. Notum sic appellari cantum, qui magno clamore efferebatur: unde Macarius Homil. 6 eos, qui inter precandum vociferantur, celeustis comparans, Οἱ γὰρ, inquit, κραυγαῖς κεχρημένοι κελευσταῖς ἐοίκασι. In Actis S. Genovefae Virgin. cap. 7: Pariterque omnes cum eo in modum celeumae concinentes, magnificaverunt Deum in coelum clamore sublato.

celeuma cantabitur, et in effusione sanguinis mutui (( Al, mutuo)), carmen lugubre concinetur: quod Symmachus, κατάληγμα; Aquila,

0841D Quid sit, inquit Montfauconius, ἰασμὸς, explicatur ex interpretatione Syri, Jerem. XLVIII, 33, ubi haec Hebraica verba, , sic a Syro interprete redduntur, οὐκέτι οἱ ληνοβατοῦντες κελεύουσι λέγοντες ἴα, ἴα, id est, Non amplius calcantes in torculari jubent dicentes ia, ia. Reddiderim ego, cantabunt dicentes ia, ia: ut quemadmodum nomen κέλευμα cantum, ita κελεύω canere verbum significet. 0842D Ἰασμὸς itaque est cantus jubilationis ex vocibus ia, ia, qui solemnis erat calcantibus in torculari, expressus. Caeterum totum hunc Hieronymi locum, qui et magno Drusio suspectus de mendo olim fuit, emendat Lambertus Bos satis erudite ex ingenio. Primum pro κατάληγμα, reponit κατάλεγμα per ε, quod carmen lugubre significat ἀπὸ τοῦ καταλέγεσθαι, quod Hesychius exponit ὀδύρεσθαι τὸν τεθνεῶτα, atque ita recte legitur haec vox apud Origenem ad Ezechielis XI, 10, ubi LXX θρῆνος καὶ μέλος καὶ οὐαὶ, docet Symmachum transtulisse θρὴνοι καὶ ΚΑΤΑΛΕΓΜΑ καὶ μέλος πενθικόν. Pro posteriore vero ἰασμὸς legi vult αἰασμὸς, quod etiam lamentationem et lugubrem cantum significat, ἀπὸ τοῦ αἰάζειν, lamentari, quod ab αἲ, huc deducitur. Atque ita duae voces corruptae, quae etiam lexica ex uno hoc Hieronymi testimonio pervaserunt, integritati restituuntur.

ἰασμὸν vocat. Cujus celeumatis et carminis sonitus usque ad terrae extrema perveniet, quia judicium Domini cum gentibus. Si autem judicium Domini cum gentibus est, sunt et gentium merita diversa (Ose. IV) . Ad exponendum illum locum, ut quidam volunt: Qui non credit, jam judicatus est (Joan. III, 18) . Judicatus quidem est in eo quod non credidit; sed ipsi qui non credunt inter se, diversis afficientur suppliciis. Judicatur ipse cum omni carne, ut nullus injudicatus abeat. Impios autem, hoc est, qui Domino (( Al. in Deum)) non credunt, tradit gladio sempiterno. Allegorici interpretes 0841B juxta LXX hunc locum sic edisserunt, ut ad bonam partem referant apertam Domini comminationem. Dominus, inquiunt, de excelso responsum dabit, his videlicet quos salvaturus est. Et de loco sancto suo dabit vocem suam, respondebitque sermonem in loco suo. Illi autem quasi vindemiantes pleni fructibus, illius sententiae respondebunt: Super omnes habitatores terrae veniet interitus: non super universam terram, sed super partem terrae, eorum videlicet qui non credunt. Judicium erit in gentibus, et ipse judicabitur cum omni carne. Impii autem tradentur gladio.