Homilia XXIII. De eo quod scriptum est: Ecce securis ad radices arborum posita est, usque ad eum locum ubi ait: Venerunt autem et Publicani, ut baptizarentur ab eo. Cap. III.

0271A

Joannes illo jam tempore loquebatur: Ecce securis ad radices arborum posita est. Et siquidem jam ingrueret consummatio, et temporum finis instaret, nulla mihi quaestio nasceretur. Dicerem enim hoc quod ait: Ecce securis ad radices arboris posita est, et illud: Omnis enim arbor quae non facit fructum bonum, praecidetur, et in ignem mittetur, propterea prophetatum, quia in illo tempore complebatur. Cum autem tanta post saecula fluxerint, et tam innumerabiles anni ab illo tempore usque ad praesentem diem 0271B transierint, quomodo Spiritus sanctus in propheta dicat: Ecce securis ad radices arborum posita est, debemus inquirere. Ego puto Israelitico populo prophetari, quod praecisio ejus vicina sit. His enim qui egrediebantur ad eum, ut baptizarentur, inter caetera loquebatur: Facite fructus dignos poenitentiae; et quasi Judaeis dicebat: Ne incipiatis dicere in vobismetipsis, patrem habemus Abraham. Dico enim vobis. quia potest Deus ex lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Hoc ergo quod ait: Ecce securis ad radices arborum posita est, Judaeis loquitur. Cui sensui et Apostolicum illud congruit, fractos esse ab hac securi infidelitatis 319-320 ramos atque succisos, ut amputaret ex arbore non radicem, sed ea quae de radice pullularunt, ut in radice pristinae arboris, rami possint 0271C oleastri inseri (Rom. XI) . Omnis ergo arbor, quae non facit fructum bonum, praecidetur et in ignem mittetur: hunc enim finem habet, ut incendio concremetur. Deinde tres ordines inducuntur sciscitantium Joannem super salute sua: unus quem Scriptura appellavit populos exeuntes ad baptisma, alius quem publicanos nominat, tertius qui militum appellatione censetur. Interrogabant eum turbae, dicentes: Quid faciemus? Qui respondens eis: Qui habet duas tunicas, det ei qui non habet: et qui habet cibos, similiter faciat. Quod quidem, nescio si turbae conveniat praecipi. Magis enim apostolis quam vulgo congruit, ut qui duas tunicas habet, unam tribuat non habenti. Et ut scias magis hoc apostolis quam populis convenire, audi quid a Salvatore dicatur ad eos: 0271D Neque duas tunicas tollatis in via (Matth. XX) . Duplex itaque vestimentum quo unusquisque vestitur, et praecipitur ut alterum tribuat non habenti, aliam intelligentiam sonat. Vult enim nos Salvator, quomodo non habemus duobus servire dominis, sic nec duas habere tunicas, nec duplici veste circumdari, ne sit unum indumentum veteris hominis, et alterum novi. Econtrario autem cupit, ut exspoliemus nos veterem hominem, et induamus novum. Hucusque facilis expositio est. Porro quaeritur, quomodo juxta hanc interpretationem jubeatur nobis non habenti 0272A tribuere vestimentum. Quisnam est ille qui ne unum quidem indumentum super carnem suam habet, qui nudus est, qui omnino nulla veste coopertus? Neque vero hoc dico, quo non praecipiatur liberalitas, et in pauperes misericordia. Hyperbolica clementia: ut etiam nudos altera tunica protegamus. Sed hoc aio, quod et profundiorem locus iste respiciat intellectum, et oporteat ei dare tunicam qui omnino non habebat. Quis est ergo iste, qui tunicam non habet? Nempe ille qui penitus Deum non habet. Debemus igitur exuere nos, et ei dare qui nudus est. Alius habet Deum, alius omnino non habet, contraria videlicet fortitudo. Et quomodo scriptum est, ut in profundo maris praecipitemus delicta nostra (Mich. VII) : sic projici a nobis oportet vitia atque peccata, et 0272B jacere super eum qui eorum nobis causa exstitit. Et qui habet, inquit, cibum, similiter faciat. Qui habet cibos tribuat non habenti, ut non solum ei vestimentum, sed etiam id quod possit comedere, largiatur. Venerunt autem et publicani baptizari ab eo. Hoc et juxta simplicem intelligentiam docet publicanos nihil amplius quaerere, quam in Lege praeceptum est; qui enim plus exegerint, non Joannis mandatum praevaricant, sed Spiritus sancti qui locutus est in Joanne. Nescio autem utrum, ut secundum ἀναγωγὴν, aliud quiddam excellentius sermo significet, et an debeamus in tali auditorio res tam mysticas prodere, maxime inter eos qui Scripturarum medullas non introspiciunt, sed tantum superficie delectantur. Periculosum quidem, sed tamen strictim breviterque 0272C tangendum. Cum exierimus a saeculo, et haec vita nostra fuerit commutata, erunt quidam in finibus mundi sedentes velut publicanorum officio diligentissime perscrutantes, ne quid sui in nobis inveniant. Videtur mihi princeps saeculi hujus quasi publicanus esse, unde scriptum est de eo: Venit princeps mundi istius, et in me habet nihil (Joan. XIV) . Illud quoque quod in Apostolo legimus: Reddite omnibus debita, cui tributum, tributum: cui vectigal, vectigal: cui honorem, honorem; nemini quid debeatis nisi ut invicem diligatis (Rom. XIII) , sacrate intelligendum est. Quamobrem consideremus ne forte cum non habuerimus, quod pro vectigali queamus reddere, ipsi trahamur ob debitum, ut solet apud saeculi quoque fieri vectigales, quando quis pro debito ipsi reipublicae 0272D serviturus includitur. Complures e nobis, ab istiusmodi publicanis tenendi sunt: quos Jacob ille vir sanctus non magnopere formidabat, nec verebatur, ut de publicanorum vectigalibus in eo aliquid reperiretur. Unde et audacter ad publicanum illum loquebatur Laban: Cognosce si quid tuarum rerum est apud me (Gen. XXXI) . Super quod agit testimonium Scriptura dicens: Et non cognovit Laban apud Jacob quicquam. Docet igitur Salvator noster et Spiritus sanctus qui locutus est in prophetis, non solum homines,

sed etiam angelos, et virtutes 321-322 0273A invisibiles. Quid loquar de Salvatore? prophetae quoque ipsi et apostoli, omne quod resonant, non solum hominibus, sed et angelis praedicant. Quod ut scias verum: Attende, inquit, coelum, et loquar; in conspectu angelorum psallam tibi; et: Laudate Dominum, coeli coelorum, et aquae quae super coelos sunt laudent nomen Domini (Psal. CXLVIII, 4) ; et: Laudent eum angeli; et: In omni loco potestatis ejus benedic, anima mea, Domino. Inveniens in plurimis locis, et maxime in psalmis, et ad angelos sermonem fieri, data homini potestate, ei tamen qui Spiritum sanctum habet, ut et angelos alloquatur. E quibus unum exemplum ponam, ut sciamus angelos quoque humanis vocibus erudiri. Scriptum est in Apocalypsi Joannis: Angelo Ephesiorum Ecclesiae 0273B scribe: Habeo aliquid contra te (Apoc. II) ; et rursum: Angelo Ecclesiae Pergami scribe: Habeo quippiam contra te. Certe homo est qui scribit angelis, et aliquid praecipit. Ego non ambigo et in coetu nostro adesse angelos, non solum generaliter omni Ecclesiae, sed etiam singillatim. De quibus Salvator ait: Angeli eorum semper vident faciem Patris mei qui in coelis est (Matth. XVIII) . Duplex hic adest Ecclesia, una hominum, altera angelorum. Si quid juxta rationem, et juxta Scripturarum dicimus voluntatem, laetantur angeli, et orant nobiscum. Et quia praesentes angeli sunt in Ecclesia, in illa dumtaxat quae meretur, et Christi est, propterea orantibus feminis praecipitur, ut habeant velamen super caput propter angelos, utique illos qui assistunt sanctis, et laetantur in 0273C Ecclesia (I Cor. XI) . Quos quidem nos, quia peccatorum sordibus oculi nostri obliti sunt, non videmus, sed vident apostoli Jesu ad quos loquitur: Amen amen dico vobis, videbitis coelum apertum, et angelos Dei ascendentes et descendentes super Filium hominis (Joan. I) . Quod si haberem hanc gratiam, ut quomodo apostoli, sic viderem, et sicut Paulus aspexit, intuerer, cernerem nunc angelorum multitudinem, quod videbat Elisaeus, et Giezi qui cum eo steterat non videbat. In metu erat Giezi, ne ab hostibus caperetur, 0274A solus Elisaeus videns. Sed Elisaeus ut prophetes Domini, deprecatur, et dicit: O Domine, aperi oculos pueri istius, et videat quoniam multo plures nobiscum sunt quam cum illis (IV Reg. VI) . Et statim ad preces sancti viri angelos quos prius Giezi non videbat, intuitus est. Haec idcirco diximus, ut ostenderemus et publicanos doceri a Joanne, et non solum eos qui reipublicae vectigalibus serviunt, sed etiam illos qui veniebant ad poenitentiam. Et alii erant a corporalibus publicani, sicut et alii milites, qui egrediebantur ad baptismum poenitentiae. Venit enim non Joannes et propheta tantum, sed etiam ipse Salvator, et hominibus, et angelis, et virtutibus caeteris salutarem poenitentiam praedicare, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, 0274B et terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confiteatur, quia Dominus Jesus Christus in gloria est Dei Patris (Philip. II) : cui est gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen.

323-324 Homilia XXIV. De eo quod scriptum est: Ego quidem baptizo vos aqua, usque ad eum locum ubi ait: Ipse vos baptizabit Spiritu sancto et igne. Cap. III.

Joannem, qui minor est Christo, suscepit populus, reputans et cogitans ne forte ipse esset Christus: eum vero, qui major illo venerat, non suscepit. Vis causam scire? Cognosce: Joannis baptisma videbatur, Christi baptismus invisibilis erat. Ego enim, 0274C inquit, baptizo vos in aqua: qui autem post me venit, major me est, ipse vos baptizabit Spiritu sancto et igni. Quando baptizat Jesus Spiritu sancto, et rursum quando igne baptizat? Numquid uno atque eodem tempore Spiritu et igni baptizat, an vario atque diverso? Vos autem baptizabimini Spiritu sancto, non post multos hos dies. Baptizati sunt apostoli post ascensionem ejus ad coelos Spiritu sancto (Act. II) : quod autem igni fuerint baptizati, Scriptura non memorat. Sed quomodo Joannes juxta Jordanem 0275A fluvium venientes ad baptismum praestolabatur, et alios abigebat dicens: Generatio viperarum, et reliqua; porro eos qui confitebantur vitia atque peccata, suscipiebat: sic stabit in igneo flumine Dominus Jesus juxta flammeam romphaeam (Gen. III) , ut quemcumque

post exitum vitae hujus, qui ad paradisum transire desiderat, et purgatione indiget, hoc eum amne baptizet, et ad cupita transmittat: eum vero, qui non habet signum priorum baptismatum, lavacro igneo non baptizet. Oportet enim prius aliquem baptizari aqua et spiritu, ut cum ad igneum fluvium venerit, ostendat se et aquae et spiritus lavacra servasse, et tunc mereatur etiam ignis accipere baptismum in Christo Jesu: cui est gloria et imperium in saecula saeculorum Amen.