Prologus.

0601 821 Hortaris me, Dexter, ut Tranquillum sequens, ecclesiasticos Scriptores in ordinem digeram 0603A et quod ille in enumerandis Gentilium litterarum Viris fecit Illustribus, ego (( Al. id ego)) in nostris faciam, id est, ut a passione Christi usque ad decimum quartum Theodosii imperatoris annum, omnes qui de Scripturis sanctis memoriae aliquid prodiderunt, tibi breviter exponam. Fecerunt quidem hoc idem apud Graecos, Hermippus peripateticus, Antigonus Carystius, Satyrus doctus vir, et longe omnium doctissimus Aristoxenus musicus. Apud Latinos autem Varro, Santra, Nepos, Hyginus, et ad cujus nos exemplum provocas, Tranquillus. Sed non mea est et illorum similis conditio: illi enim historias veteres annalesque replicantes, potuerunt quasi de ingenti prato non parvam opusculi sui coronam texere. Ego quid aucturus, qui 0603B nullum praevium sequens, pessimum, ut dicitur, magistrum memetipsum habeo? Quamquam Eusebius Pamphili in decem ecclesiasticae Historiae libris, maximo nobis adjumento fuerit, et singulorum, de quibus scripturi sumus, volumina aetates auctorum suorum saepetestentur. Itaque Dominum Jesum Christum precor, ut quod Cicero tuus, qui 823 in arce Romanae eloquentiae stetit, non est facere dedignatus in Bruto, Oratorum Latinae linguae texens catalogum, id ego in ejus Ecclesiae Scriptoribus enumerandis, digne cohortatione tua impleam. Si qui autem de his qui usque hodie scriptitant (( Al. scripserunt)), a me in hoc volumine praetermissi sunt, sibi magis quam mihi debebunt (( Al. debent)) imputare. Neque enim celantes scripta sua, de his quae 0603C non legi, nosse potui, et quod aliis forsitan sit notum, mihi in hoc terrarum angulo ( Bethleemi) fuerit ignotum. Certe cum scriptis suis claruerint, non magnopere nostri silentii dispendia (( Al. dispendio)) suspirabunt. Discant ergo Celsus, Porphyrius, Julianus, rabidi adversus Christum canes, discant eorum sectatores (qui putant Ecclesiam nullos philosophos et eloquentes, nullos habuisse doctores) quanti et quales viri eam fundaverint, exstruxerint (( Al. struxerint)), et adornaverint; et desinant fidem nostram rusticae tantum simplicitatis arguere, suamque potius imperitiam agnoscant. Vale in Domino Jesu Christo.

0602 822 Προτρέπῃ, Δέξτρε, ὥστε Τραγκύλλῳ ἐπόμενόν με, τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς συγγραφέας κατὰ τάξιν ἐκθέσθαι, 0604A καὶ ὅπερ ἐκεῖνος ἀπαριθμούμενος τοὺς περιφανεῖς ἄνδρας, τοὺς τὰ ἐθνικὰ συντάξαντας πεποίηκε, κᾀγὼ ἐν τοῖς ἡμετέροις ποιήσω, τοῦτ᾽ ἐστιν, ἀπὸ τοῦ πάθους τοῦ Σωτῆρος ἄχρι τεσσαρεσκαιδεκάτου ἔτους Θεοδοσίου τοῦ βασιλέως, πάντας τοὺς ἐκ τῶν θείων γραφῶν συγγραψαμένους τε, καὶ τῇ μνήμῃ παραδεδωκότας, διὰ βραχέων φανερώσω. Πεποιήκασι μὲν οὖν τοῦτο αὐτὸ, παρὰ τοῖς ἕλλησιν, Ἕρμιππος περιπατητικὸς, Ἀντίγονος Καρύστιος, Σάτυρος ἀνὴρ πολυμαθὴς, καὶ πολλῶν πάνυ διδασκαλικώτερος, Ἀριστόξενος μουσικός. Παρὰ δὲ τοῖς Ῥωμαίοις Βάῤῥων, Σάντρας, Νέπως, Ὑγῖνος, καὶ οὗ εἰς ὑπόδειγμα ἡμᾶς προκαλεῖσθαι βούλει, Τράγκυλλος. Ἀλλ᾽ οὐκ ἔστιν ἐμοῦ κᾀκείνων ὁμοία ἡ αἵρεσις. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ, παλαιὰς ἱστορίας καὶ τὰ ἑκάστου ἔτους ἀνακυλίοντες συντάγματα, ἐδυνήθησαν ὡσανεί ἐκ μεγάλου λειμῶνος, ἐλάχιστον γοῦν 0604B τοῦ οἰκείου ἔργου στέφανον πλέξαι. Ἐγὼ δὲ τί διαπράξομαι, ἡγουμένῳ ἑπόμενος οὐδενὶ, ἀλλ᾽ ἐμαυτὸν κάκιστον, ὡς ὁ λόγος φησὶ, διδάσκαλον ἔχων; Εἰ καὶ τὰ μάλιστα Εὐσέβιος ὁ Παμφίλου εἰς δέκα τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας βίβλους μεγίστην ἡμῖν παρέσχετο βοήθειαν, καὶ τὰ ἑκάστου, περὶ ὧν συγγράφειν μέλλομεν, τεύχη, ὑπὲρ τῶν οἰκείων τὴν μαρτυρίαν παρέξουσι χρόνων. Τοιγαροῦν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ δέομαι, ἵν᾽ ὅπερ ὁ σὸς Κικέρων, ὁ ἐν τῷ ἄκρῳ τῆς ῥωμαἳκῆς εὐγλωττίας ἱστάμενος, ποιῆσαι οὐκ ἀπηξίωσεν, 824 εἰς Βροῦτον, τὸν τῶν ῥητόρων τῇ ῥωμαἳκῇ γλώττῃ συντάττων κατάλογον, τοῦτο ἐγὼ ἐν τῷ ἀπαριθμήσασθαι τοὺς συγγραφέας τῆς αὐτοῦ ἐκκλησίας, ἐκπληρώσω διὰ τῆς σῆς προτροπῆς. Εἰ δέ τινες ἐκ τῶν ἄχρι τήμερον συγγεγραμμένων παρ᾽ ἐμοῦ ἐν τῷδε τῷ τεύχει παρελείφθησαν, ἑαυτοῖς μᾶλλον 0604C ἢ μοὶ ἐπιγραφέτωσαν. Οὐδὲ γὰρ ἀποκρυπτόντων αὐτῶν τὰ ἴδια συγγράμματα, γνῶναι ἐδυνήθην οἷς οὐκ ἐνέτυχον, καὶ ὅπερ ἄλλοις ἐσθ᾽ ὅτε γνωστὸν τυγχάνει, ἐμοὶ ἐν τῇ τοῦ κόσμου τοῦτου γωνίᾳ ἄγνωστον ὑπῆρξεν. Ὅμως ὅταν κατάδηλοι διὰ τῶν οἰκείων γένωνται συγγραμμάτων, οὐχ ὡς τὰ μέγιστα βλαβέντες τὴν ἡμετέραν ἐπιστενάξουσι σιωπήν. Μαθέτωσαν τοιγαροῦν Κέλσος, Πορφύριος, Ἰουλιανὸς οἱ λυσσώδεις κατὰ Χριστοῦ κύνες, μαθέτωσαν οἱ τούτων ἀκόλουθοι, οἱ νομίζοντες τὴν Ἐκκλησίαν μήτε φιλοσόφους καὶ εὐφραδεῖς, μήτε τινὰς ἐσχηκέναι διδασκάλους, ὅσοι καὶ πηλίκοι ἄνδρες ταύτην θεμελιώσαντες ᾠκοδόμησάν τε καὶ διεκόσμησαν, καὶ παύσωνται τὴν ἡμετέραν πίστιν ἀγροικῆς μόνον εὐθύνειν ἁπλότητος, οἰκείαν μᾶλλον ἀμαθίαν ἐπιγνωσόμενοι.

Incipiunt Capitula Libri (( Al. tacet Libri)).

0605
0605A

I. Simon Petrus.

II. Jacobus frater Domini.

III. Matthaeus qui et Levi.

IV. Juda frater Jacobi.

V. Paulus qui (( Al. et)) ante Saulus.

VI. Barnabas qui et Joseph.

VII. Lucas evangelista.

VIII. Marcus evangelista.

IX. Joannes apost. et evang.

X. Hermas (( ms. reliqua tacet)), ut ferunt Pastor, auctor libri.

XI. Philon Judaeus.

XII. Lucius Anneus Seneca.

XIII. Josephus Matthiae filius.

XIV. Justus Tiberiensis.

0605B XV. Clemens episcopus.

XVI. Ignatius episcopus.

XVII. Polycarpus episcopus.

XVIII. Papias episcopus.

XIX. Quadratus episcopus.

XX. Aristides philosophus.

XXI. Agrippa qui et Castor (( Ms. Castoris)).

XXII. Hegesippus historicus.

XXIII. Justinus philosophus.

XXIV. Melito episcopus.

XXV. Theophilus episcopus.

XXVI. Apollinaris episcopus.

XXVII. Dionysius episcopus.

XXVIII. Pinitus (( Al. Pinytus)) episcopus.

XXIX. Tatianus haeresiarches.

0605C XXX. Philippus episcopus.

XXXI. Musanus.

XXXII. Modestus.

XXXIII. Bardesanes haeresiarches.

XXXIV. Victor episcopus.

XXXV. Irenaeus episcopus.

XXXVI. Panthaenus philosophus.

XXXVII. Rhodon, Tatiani discipulus.

XXXVIII. Clemens presbyter.

XXXIX. Miltiades.

XL. Apollonius.

XLI. Serapion episcopus.

XLII. Apollonius alius senator.

XLIII. Theophilus alius episcopus.

XLIV. Baccillus (( Al. Bacchelus)) episcopus.

0605D XLV. Polycrates episcopus.

XLVI. Heraclitus episcopus.

XLVII. Maximus.

XLVIII. Candidus.

XLIX. Appion.

L. Sextus.

0606A LI. Arabianus.

LII. Judas.

LIII. Tertullianus presbyter.

LIV. Origenes, qui et Adamantius, presbyter.

LV. Ammonius presbyter.

LVI. Ambrosius diaconus.

LVII. Tryphon Origenis discipulus.

LVIII. Minucius Felix.

LIX. Gaius.

LX. Berillus (( Al. Beryllus)) episcopus.

LXI. Hippolytus (( Al. Hypolitus)) episcopus.

LXII. Alexander episcopus.

LXIII. Julianus Africanus.

LXIV. Geminus presbyter

0606B LXV. Theodorus, qui et Gregorius, episcopus.

LXVI. Cornelius episcopus.

LXVII. Cyprianus episcopus.

LXVIII. Pontius diaconus.

LXIX. Dionysius episcopus.

LXX. Novatianus haeresiarches.

LXXI. Malchion presbyter.

LXXII. Archelaus episcopus.

LXXIII. Anatolius episcopus.

LXXIV. Victorinus episcopus.

LXXV. Pamphilus presbyter.

LXXVI. Pierius presbyter.

LXXVII. Lucianus presbyter.

LXXVIII. Phileas episcopus.

0606C LXXIX. Arnobius rhetor.

LXXX. Firmianus rhetor.

LXXXI. Eusebius episcopus.

LXXXII. Reticius episcopus Eduorum.

LXXXIII. Methodius episcopus.

LXXXIV. Juvencus presbyter.

LXXXV. Eustathius episcopus.

LXXXVI. Marcellus episcopus.

LXXXVII. Athanasius episcopus.

LXXXVIII. Antonius monachus.

LXXXIX. Basilius episcopus.

XC. Theodorus episcopus.

XCI. Eusebius alius episcopus.

XCII. Triphilus episcopus.

XCIII. Donatus haeresiarches.

0606D XCIV. Asterius philosophus.

XCV. Lucifer episcopus.

XCVI. Eusebius alius episcopus.

XCVII. Fortunatianus episcopus.

XCVIII. Acacius episcopus.

XCIX. Serapion episcopus.

0607A C. Hilarius episcopus.

CI. Victorinus rhetor Petavionensis.

CII. Titus episcopus.

CIII. Damasus episcopus.

CIV. Apollinaris episcopus.

CV. Gregorius episcopus.

CVI. Pacianus episcopus.

CVII. Photinus haeresiarches.

CVIII. Foebadius episcopus.

CIX. Didymus ὁ Βλέπων

CX. Optatus episcopus.

CXI. Acilius Severus, senator.

CXII. Cyrillus episcopus.

CXIII. Euzoius episcopus.

CXIV. Epiphanius episcopus.

CXV. Ephrem diaconus.

CXVI. Basilius alter episcopus.

CXVII. Gregorius alius episcopus.

CXVIII. Lucius episcopus.

0608A CXIX. Diodorus episcopus.

CXX. Eunomius haeresiarches.

CXXI. Priscillianus episcopus.

CXXII. Latronianus episcopus.

CXXIII. Tiberianus episcopus.

CXXIV. Ambrosius episcopus Mediolan.

CXXV. Evagrius episcopus.

CXXVI. Ambrosius Didymi discipulus.

CXXVII. Maximus ex philosopho episcopus.

CXXVIII. Gregorius alius episcopus.

CXXIX. Joannes presbyter.

CXXX. Gelasius episcopus.

CXXXI. Theotimus episcopus.

CXXXII. Dexter Paciani filius, nunc praefectus praetorio.

0608B CXXXIII. Amphilochius episcopus.

CXXXIV. Sophronius.

CXXXV. Hieronymus.