Ambrose of Milan, Sermones Tres

0119B Rubrus succus, quo haec prima verba in cod. scripta sunt, vetustate evanuit, et nonnisi ex litteris postremi vocabuli tare, atque caeterorum ex vestigiis, habita spatiorum ratione, sic potui supplere.

praeceptum est: «Vendite omnia quae possidetis, et date elemosynam

0119C Vide annotata in primo sermone pag. 1. not. 1 (Col. 109, n. ¹ ) .

(Luc. XII, 33) .» Dominici ma gistri

0119B Cariosa membrana hujus vocabuli litteras ma tantum servat illaesas, et nonnullos supernos tantum exhibet apices, ex quibus ego magistri interpretabar.

fides in promptu est, quae non solum distrahi

0119B Cf. Ulpian. de Transaction., Apul. lib. I; Suetun. in Vespas. XVI; Justin. IX, 1; Tacit, VI Ann., 17, et recole superius dicta not. f, pag. 1 (Col. 111, ^b ) .

iussit; uerum etiam, quid de distracto fieret, demandauit

0119C Recole dicta l. c., not. 2 (Nobis col. 111, n. ¹ ) .

. Sed hanc fidem praui doctores friuolis ac futilibus uerbis infuscant; quos apostolus Paulus iam non carnis, sed quod prius

0119B Haec quoque vox aegre in codice legitur, et perplexe peius scribo, quamvis hanc elocutionem comparativam 0119C Ambrosio familiarem esse sciam.

est, diuinis sermonibus adulteros

0119C Etiam in Luc. VIII, 9, t. II, apostolica dictione adulteri, ait Ambrosius, sunt omnes, qui adulterare cupiunt fidei, et sapientiae veritatem.

praedamnauit, dicendo: «Adulterantes uerbum Dei

0119C Ita Irenaeus, lib. IV, c. 26, col. 263, cui concinunt Hieronymus, et Beda in h. l. Graecus vero καπηλεύοντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ.

(II Cor. II, 17) .» Et iterum: «Nescitis quia qui templum Dei conrumpit, disperdet illum Deus?

0119C Prima verba Nescitis quia ex superiore versiculo I Cor. III, 16, hic translata sunt; reliqua autem Augustinus lib. cont. Manichaeos, t. VIII, col. 179, sic legit: Quisque templum Dei corruperit, corrumpet illum Deus; ubi addit: Quod verbum metuentes multi Latini interpretes, noluerunt dicere corrumpet; sed dixerunt: disperdet illum Deus; et non deviantes a re ipsa, offensionem vocabuli devitarunt . . . . Sed Graecis exemplaribus convincuntur (subintellige Manichaei) in 0119D quibus apertissime scriptum est: Quisquis templum Dei corruperit, corrumpet illum Deus» Graecus textus φθείρει.. φθερεῖ. Caeterum nullus S. Pater Latinus, praeter Augustinum et Hilarium, verbum corumpet geminat; sed eorum plerique cum Ambrosio nostro disperdet secundo loco retinent.

(I Cor. III, 17) .» 0119B Et illut quod in euangelio Christus Pharisaeos increpans memorauit, dicens: «Reiecitis mandata Dei, ut traditiones uestras statuatis

0119D Itidem S. Cyprianus in epistolis 40, 63, 68 et 74, coll. 54, 108, 109, 118 et 139; sed singulari numero et praemisso Reiicitis loco Reiecitis. Similiter etiam Zeno Veron. lib. 1, tr. 1. col. 12, cum Siricio epist. 4, exceptis Reiicitis mandatum pro Reiecitis mandata.

(Marc. VII, 9) .»

II. Non est, inquiunt, distrahenda, sed retinenda possessio; et de eius reditibus misericordiae opera celebranda. Quid sub uestitu operis misericordiae 0120A ardorem cupiditatemque habendae retinendaeque

0119C Codex habende retinendeque sine diphthongo.

possessionis obtegis? Quid inpietatis tuae flagitium sub uelamine pietatis obumbras? Quid Dominicum praeceptum, et ipsa sua puritate praeclarum, credentibus subtili eripis persuasione? Quid ficto simulatoque conloquio

0119C Ita cod., ut supra et infra, conloquium cum unica l more veterum.

religiosis denegas caeleste mandatum? Quid Dei seruulis

0120B Locutio familiaris Ambrosio. Vid. saltem Ser. de Basilic. non tradend., n. 30, p. 924, t. III, et passim.

serpentino consilio paradisum intercludis, qui non introiens ipse, uerum etiam introire cupientibus regnorum caelestium claues abscondis?

0119D S. Ambrosii aetate homines non defuisse: qui in 0120C evangelicae paupertatis consilium vehementer insurgerent, et illud profitentes valde contemnerent, multis ex locis hujus S. praesulis operum clarissime evincitur. Consule saltem in psal. CXVIII serm. 21, n. 18, ubi haec memoranda sunt verba: Quoties ipsa benefacta crimini dantur? Quoties virtus opprobrio ducitur? Quoties ipsa ingrata est gratia? Vendidit justus facultates suas, dispensavit pauperibus, nihil sibi reliquit: contemnitur plerumque in ipsa Ecclesia, quia dives esse desivit, sicut scriptum est: Si dederit v r omnes facultates suas in caritate, contemptu contemptus erit. Cant. VIII, 7. Ambrosii etiam epistola 58 in hoc argumento versatur. In ea sane S. doctor narrat Paulinum et Therasiam suas omnes facultates pro Christo abdicasse, atque in pauperes erogasse; idque quod turpe hominibus videbatur profanis, et futurum in contumeliam, bene recteque factum patriarcharum exemplis demonstrat.

Non es sapientior Christo nec maior, qui fieri iussit; non melior Paulo apostolo, qui perfecit.

0120D Passim in suis scriptis Ambrosius S. Pauli apostoli exempla plebi suae imitanda proponit; quippe qui (S. Paulus), ut ait lib. de Virginit. 20, 130, honore provocat, magisterio docet, invitat exemplo.

Qui mox inluminatus

0120B Ita in cod., bona et vetusta lectione, inluminatus.

est gratia, non adquieuit carni et sanguini

0120D Hic illud ad Galat. I, 16, spectat Ambrosius.

in passionibus trepidis; non Hierosolymam conscendit, ut a praecedentibus Apostolis consilium sortiretur

0120D Ad cit. l, 17 Ambrosius respicit.

, quem de omnibus fidei 0120B praeconiis instructum fecerat diuinum et caeleste conloquium

0120D Consule loc. cit. vers. 12.

; non Ciliciam petit

0120B Ita cod. pro petiit, apud veteres librarios solita crasi.

propriam ciuitatem

0120D S. Paulum Tharso in Cilicia oriundum, ex historia res notissima est.

, hereditatem accipere

0120B Hoc vocabulum in fine versiculi in monogramma coit, et ex evanidis characteribus vix expiscari potest.

paternam, quam pro Christo pauperibus deseruerat; qui nec nobilitatem ipsam romani generis, de quo originem sanguinis duxerat

0120D Civitatis Romanae privilegio fruebatur Paulus, quo Thursenses Augusti partibus faventes ad eodem imperatore donati sunt. Actor. XXII, 27 et 28.

, defensauit,

0120B Defensavit frequent. a defendo, juxta illud Sall. Jug. 64; Plauti Bacch. 3, 3, 39, et Ovid. Metam. 374. Recte quidem hic Ambrosius verbum defensavit usurpat: Paulus enim non saepe suam Romani generis 0120C nobilitatem defendit; sed semel pro suo civis Romani jure contendit (Actor. XXII. 25 et seqq.) ; quare proprie vereque dixit non defensavit, scilicet non frequenter defendit.

quam passione Dominica 0121A nouerat deturpatam

0121C Nimirum, quia Jesus Christus praesides Romani auctoritate, ac Romanae cohortis militibus cruci affixus est.

: sed per Arabiae regionem

0121C Arabiae regionem verbum Dei praedicando Paulum excursisse, ex Galat. I, 17, constat.

, ut nomen illut uenerabile, quod fuerat persecutus iniuria, quod eloquentia oppugnauerat et Pharisaeorum inuidia, salutare esse ac diuinum fido praeconio mortalibus cunctis inferret. Quis igitur Paulo triumphis multiplicibus praedito similis adprobatur in gestis; qui se omnibus exterit saeculi uinclis

0121B Ita codex bona vetustaque orthographia pro uinculis; cujusmodi syncopas etiam usus est Tullius, ut advertit Cornutus p. 2288.

et pompis, et rite Dei famulus nuncupabitur; qui obtrectantibus inuidis perseueranter insistit Domini Christi praeceptis implendis, qui dixit: «Vendite omnia quae possidetis, et date elemosynam (Luc. XII, 33) ; et ecce uobis munda sunt omnia

0121C II. l. Et ecce vobis munda sunt omnia, iisdem verbis, sed non eodem modo legit Ambrosius in Luc. VII. 100. Sic enim: et ecce omnia munda sunt vobis.

(Ibid. XI, 41) .»

III. In praecepto indicta d stractio est, et de distracto dispensatio

0121B Vid sup. not. 2, pag. 1 (Col. 111, n. ¹ ) et seq., ubi similis dictio est in Ambrosiano loco recitato de Excess. Satyr. I, 60.

exacta est. Deuotis purificatio 0121B mentis promittitur, sordium mundatis caeleste regnum est praeparatum. Rogo, quid quaeris amplius, aut quid relictum est, nisi, non facientibus famulis quod praecipitur, ut Deus faciat quod minatur? Qui et dixit: «Si in iniusto

0121C Mammonae, ait Ambrosius l. c. in Luc., n. 224, non justa potestas; sed injusta est servitus.

mammona fideles non fuistis, quod est uerum, quis dabit uobis

0121C Similiter S. Cyprianus lib. de Oper. et Eleem., col. 240, et S. Augustinus lib. V Confess., t. I, Col. 127, si id exceperis in fine quis dabit vobis, cujus loco quis credet vobis. Legit cum codice Irenaeus lib. II, c. 24, col. 169.

? Et si in alieno

0121C S. Ambrosius in h. l. lib. VII in Luc., n. 246, scribit: Alienae nobis divitiae sunt, quia praeter naturam sunt; neque nobiscum nascuntur, neque nobiscum transeunt. Ibid. hoc testimonium expendens, iliud eo explicat sensu, quo modo utitur in sermone. 0121D Sic enim ait n. 247: Argui igitur videntur Judaei et fraudis et avaritiae. En ideo qui in facultatibus fideles non fuerunt, quas cum alienas scirent (communem enim ad usum fructus terrarum a Domino Deo datus est omnibus) debuerunt utique participare pauperibus.

fideles non fuistis, quod est uestrum, quis credet uobis

0121D Ita Ambrosius, l. c. n. 215, praeter in fine quis dabit vobis, loco quis credet vobis. Utrum dicendum sit, haec testimonia S. Ambrosium memoriter recitasse et postrema utriusque versiculi verba immutasse, an potius eadem inversio librarii oscitantiae tribuenda sit, judicet lector.

(Ibid. XVI, 11, 12) ? Et abibunt isti in 0122A ambustionem aeternam; justi autem in ultam aeternam

0121D Ita ad verbum h. l. recitat S. Cyprianus lib. sup. cit., et lib. II ac III Testimonior., coll. 290, 303. Eidem concinit S. Augustinus in Joan. V, t. III, col. 443, uno excepto ibunt pro abibunt.

(Matth. XXV, 46) .»