Ulfila, Epistolae

0805

Quae de hac epistola supersunt, omnia in cod. B continentur, quae etiam in cod. A leguntur, suo loco indicabitur.

Inscript. deest; caeterum nos filippisium, non filippes um, quam scriptionem aliquis propter gr. Φιλλιππήσιος exspectaverit, edidimus e IV, 15, ubi id nomen proprium legitur.

0805 —(pluri) mos fratrum in domino confidentes vinculis meis plus audere non-timentes verbum Dei loqui.

0805 . . . tans

fragmenta vocis managistans, uti explendum esse Cast. recte monet.— guþs] Dei, º gr.]— . . . tans broþre ïn fraujin gatrauandans bandjom meinaim mais gadaursan unagandans vaurd

0805 Alii quidem et propter invidiam et contentionem; alii autem propter bonam voluntatem Christum praedicant,

0805 hai stais

cod. B et Cast. + haiftais.—þan] Goth. c. cod. d ap. Mi. º καί.] guþs rodjan. sumai raihtis jah ïn neiþis jah haifstais. sumai þan ïn godis viljins xristu merjand.

0805 verum qui e contentione Christum praedicant, non sincere, putantes se afflictiones excitare vinculis meis.

0805 ïn

in, gr. omn. ἐκ.]

0805 alii autem in charitate scientes, quod ad defensionem evangelii constitutus sum.

0805 ïþ þaiei

verum qui, gr. omn. οἱ δέ; subaudiendum est sind, uti infra I, 29.— aglons] afflictiones, gr. omn. θλίψιν— urraisjan] excitare, gr. ὲπιφέρειν.] sumai þan ïn friaþvai vitandans þatei du sunjonai aivaggeljons gasatiþs ïm. ïþ þaiei us haifstai

0805 Quid enim? dum omnibus modis sive praetextu, sive veritate Christus praedicatur, et in hoc gaudeo, sed etiam gaudere incipio,

0805 þandei

dum, gr. πλήν; Goth. c. Vulg.— duginna] vid. ad L. VI, 25.] xristu merjand. ni sviknaba munandans sik aglons urraisjan bandjom meinaim. wa auk. þandei allaim haidum jaþþe ïnilon jaþþe sunjai xristus merjada. jah ïn þamma fagino akei jah faginon duginna.

0805 nam scio, quod hoc mihi convenit ad salutem per vestram precationem et auxilium spiritus Christi Iesu,

0806 xristaus ïesuis

¶ gr. omn.] unte vait ei þata mis gagaggiþ du ganistai þairh ïzvara bida jah andstald ahmins xristaus

0805 secundum exspectationem et spem meas, nam non in re confusus fio, sed in omni fiducia, uti semper, etiam nunc magnificatus Christus in corpore meo, sive per vitam, sive per mortem.

ïesuis bi usbeisnai jah venai meinaim. unte ni ïn vaihtai gaaiviskoþs vairþa ak ïn allai trauainai sve

0805 At mihi vivere Christus est et mori lucrum.

0806 ïst

est, º gr., sic vss. seqq.] sinteino jah nu mikiljada xristus ïn leika meinamma jaþþe þairh libain jaþþe þairh dauþu. aþþan

0805 Verum si vivere in corpore hoc mihi fructus operis est et quid fortasse optem, non novi;

0806 ïst

vid. ad vs. 21.— þau] fortasse, º gr. omn.] mis liban xristus ïst jah gasviltan gavaurki. ïþ jabai liban ïn leika þata mis akran vaurstvis ïst jah

0805 at coartatus ex his duobus: tunc cupiditatem habens solvi et cum Christo esse, per multum magis melius est;

0806 dishabaiþs

coartatus, gr. omn. συνέχομαι.— þanuh] tunc, gr. omn., nec sensui est accommodatum; si quis pro articulo haberi malit, ne sic quidem locus difficultate caret; nam articuli hic usus probari vix potest.— habands] Goth. c. codd. º εἰς.— filu] Goth. c. codd. º γάρ.— ïst] vid. ad vs. 21.] wa þau valjau. ni kann. aþþan dishabaiþs us þaim tvaim þanuh lustu habands andletnan jah miþ

0805 at ad existendum in carne, magis-necessarium propter vos.

0806 du visan

Cast. + jct.]

0805 Et hoc fideliter scio, quod maneo et permaneo apud omnes vos ad vestrum progressum et gaudium fidei vestrae,

0806 þairhvisa

permaneo, gr. συμπαραμενῶ.— ïzvaraizos vestrae, º gr. omn.; Goth. c. Syr. et Aethiop. verss. cf. etiam ad Cor. I, VII, 16.] xristau visan. und filu mais batizo ïst. aþþan du visan ïn leika þaurftizo ïn ïzvara. jah þata triggvaba vait þatei visa jah þairhvisa at allaim ïzvis du ïzvarai framgahtai jah fahedai galaubeinais ïzvaraizos

0805 ut gloriatio vestra crescat in Christo Iesu in me per meum adventum rursus ad vos.

0805 Certe solum digne evangelio Christi versemini, ut sive veniam et videam vos, sive aliunde audiam de vobis, quod statis in uno spiritu, una anima simul laborantes fidei evangelii.

0806 weh

certe º gr. omn.; cf. Gal. VI, 12.— qimau—gasaiwau] veniam—videam, gr. omn. ἐλθών—ἰδών: caeterum Gothus post gahausjau º τά.] ei woftuli ïzvara biauknai ïn xristau ïesu ïn mis þairh meinana qum aftra du ïzvis. weh þatainei vairþaba aivaggeljons xristaus usmitaiþ ei jaþþe qimau jah gasaiwau ïzvis jaþþe aljaþro gahausjau bi ïzvis þatei standiþ ïn ainamma ahmin ainai saivalai samana arbaidjandans galaubeinai aivaggeljons.

0805 et non in re deterriti ab his adversariis, quod est iis demonstratio perditionis, verum vobis salutis, et hoc a Deo.

0806 afagidai

gr. omn. ante ïn.] jah ni ïn vaihtai afagidai fram þaim andastaþjam. þatei ïst ïm ustaikneins fralustais ïþ ïzvis ganistais

0805 Vobis datum est pro Christo non solum ad eum credere, sed etiam quod pro eo pati,

0806 init. Goth. º ὅτι.— þatei

subaudi ïst, cf. supra Add. ad ¶ I, 16] jah þata fram guþa. ïzvis fragiban ïst faur xristu ni þatainei du ïmma galaubjan ak jah þatei faur ïna

0805 hanc eamdem contentionem habentes, quam videtis in me et nunc auditis in me.

0805 Si quae igitur consolationum in Christo, si quod solatiorum charitatis, si quae communitatum spiritus, si quae lenitatum et misericordiarum,

vinnan. þo samon haifst habandans. þoei gasaiwiþ ïn mis jah nu hauseiþ ïn mis. jabai wo nu gaþrafsteino ïn xristau jabai wo gaþlaihte friaþvos jabai wo gamainduþe ahmins jabai wo mildiþo jah gableiþeino.

0805 explete meum gaudium, ut hoc idem cogitetis hanc eamdem charitatem habentes, unanimes, 0807 idem sentientes;

usfulleiþ meina fahed ei þata samo hugjaiþ þo samon friaþva habandans samasaivalai 0807

0807 non quidquam secundum contentionem aut inanem exaltationem, sed in omni humilitate mentis alter alterum existimans se altiorem;

0807 ïn allai

in omni, º gr. omn.— gahugdais] vid. ad Coloss. III, 12.— sis auhuman] ¶ gr. omn.; caeterum de auhuman vid. ad J. XV, 18.] samafraþjai. ni vaiht bi haifstai aiþþau lausai hauheinai ak ïn allai hauneinai gahugdais anþar anþarana

0807 non haec sua quisque considerantes, sed etiam haec aliorum quisque.

0807 warjizuh

sec. Cast. + warwizuh, caeterum gr. ἕκαστοι.]

0807 Hoc enim sentiatur in vobis, quod etiam in Christo Iesu,

0807 fraþjaidau

cod. B et Cast. + fraiþjaidau.] munands sis auhuman. ni þo seina warjizuh mitondans ak jah þo anþaraize warjizuh. þata auk

0807 qui in divina-forma exsistens non rapinam ratus-est esse se similier Deo,

0807 guþaskaunein

Cast. nec div. edere debebat, nec lectionis ita comparatae explicationem conari; caeterum rectius gudaskaunein (cf. gudafaurhts, gudalaus, al.) scribendum esse, ille recte annotat, cf. tamen guda J. X, 34 et guþa Gal. IV, 8.— galeiko] similiter, gr. omn. ἶσα; hinc Cast. Excurs. ad h. l. p. 63 sqq. Gothorum arianismum demonstrari posse recte docet; Mssm. Skeir. p. 73 in eo errat, quod galeiks et samaleiks, voces diversae significationis, nam altera graeco ὅμοιος, altera ἶσος respondet, pro synonymis habet; galeiks significationem aequalitatis habere non posse, cognoscitur e Skeir. p. 37, 6, ni ïbna nih galeiks (non aequalis, nec similis quidem). XLVI, 17, ni ïbnon ak galeika sveriþa usgiban (non aequalem, sed similem honorem tribuere.)] fraþjaidau ïn ïzvis. þatei jah ïn xristau ïesu. saei in guþaskaunein visands ni vulva rahnida visan sik

0807 sed se ipsum inanem-fecit, formam servi assumens, in similitudine hominum factus

0807 et habitu inventus, ut homo; humiliavit se ipsum factus obediens patri usque—

0807 attin

patri, º gr. omn.; Goth. c. Ambrst.] galeiko guþa. ak sik silban uslausida vlit skalkis nimands ïn galeikja manne vaurþans jah manaulja

0807 —quod ut patri filius conservivit mihi in evangelio.

0807 miþskalkinoda

gr. omn. σύν—ἐδούλευσεν.] bigitans sve manna. gahaunida sik silban vaurþans ufhausjands attin und——þatei sve attin barn

0807 Hunc igitur spero mittere, cum video quid de me est, statim.

0807 þanuh

Goth. º μέν.]

0807 At confido in domino, quod etiam ipse cito venio.

0807 þammei

Cast. a librario mendose pro þatei scriptum esse existimans, errat; est enim hic locus in iis ubi Goth. particulae relativae ei, cum gr. sola conjunctione ὅτι utantur, pronomen demonstrativum a verbo enuntiati primarii pendens praefigit; si igitur nunc dicit gatraua þammei, id ponit pro gatraua þamma ei (confido in eo, quod— darauf dass); sic L. XV, 6, faginoþ miþ mis þammei bigat (ὅτι εὗρον, darüber dass) Mc. IV, 38, niu kara þuk þizei fraqistnam (ὅτι ἀπολλύμεθα, dessen dass) VII, 18; XVI, 4; J. VI, 5.] miþskalkinoda mis ïn aivaggeljon. þanuh nu venja sandjan. biþe gasaiwa. wa bi mik ïst suns. aþþan

0807 At necessarium existimavi Epafroditum, fratrem et cooperarium et socium meum, verum vestrum apostulum et ministrum necessitatis meae, mittere, ad vos.

0807 þarb

sic cod. B et Cast.; Specim. p. 12. + þari, Mssm. Skeir. p. 169 + þarbi.—ïzvarana] cod. B et Cast. + ïzvana; veram lectionem Cast. jam ad 0808 Specim. p. 12 indicavit.— apaustulu] sic cod. B pro solito apaustaulu cf. L. VI, 13.] gatraua ïn fraujin þammei jah silba sprauto qima. aþþan þarb munda aipafraudeitu broþar jah gavaurstvan jah gahlaiban meinana ïþ ïzvarana apaustulu jah andbaht þaurftais meinaizos sandjan du

0807 Nam cupidus fuit omnium vestri et moestus, propter quod audivistis eum aegrotare;

0808 ïn

incipit cod. A.— þizei] cod. A þize.—ina siukan] eum aegrotare, gr. ὅτι ἠσθένησε.]

0807 et enim aegrotus fuit prope mortem, sed Deus ejus misertus-est; at non solum ejus, sed etiam mei, ut moerorem super moerorem non habeam.

0808 þatainei ïna

¶ gr. omn.] ïzvis. unte gairnjands vas allaize ïzvara jah unvunands ïn þizei hausideduþ ïna siukan. jah auk siuks vas newa dauþau akei guþ ïna gaarmaida. aþþan ni þatainei ïna ak jah mik ei gaurein ana gaurein

0807 Studiosius nunc misi eum, ut videntes eum rursus gaudeatis et ego hilarior sim recordans, quid de vobis est.

0808 sniumundos

quod Cast. annotat, Gothum adverbio positivi gradus pro comparativo graeco uti, errat; nam sniumundos est adverbium comparativi gradus, vid. Grim. III, 596, 1, cum adverbium positivi sniumundo sit, vid. Mc. VI, 25 et L. I, 39.— gasaiwandans ïna] º cod. A.— ufmunnands—ïst] recordans—est, º gr. omn., neque in ulla versione aut Patre vestigium hujus additamenti reperimus. Cast. in annotatione ad Specim. h. l. M. IX, 23 et L. I, 3 comparavit, ubi Goth. similia additamenta apposuerit; sed nunc de illis locis tacendo illam prioris editionis annotationem ipse improbavisse videtur, idque merito; nam quae illis locis praeter gr. auctoritatem adduntur, eorum est alia ratio.] ni habau. sniumundos nu ïnsandida ïna ei gasaiwandans ïna aftra faginoþ jah ïk hlasoza sijau ufmunnands

0807 Excipiatis igitur eum in domino cum omni gaudio et hos tales honoratos habeatis; nam propter opus Christi usque-ad mortem propinquavit, obliviscens animae suae, ut expleret vestram inopiam secundum meum ministerium.

0808 habaiþ

sic recte cod. A. et Cast.; cod. B + haibaiþ.] wa bi ïzvis ïst. andnimaiþ nu ïna ïn fraujin miþ allai fahedai jah þans svaleikans sverans habaiþ.

0808 ufarmunnonds

gr. παραβουλευσάμενος.— seinai] suae, º gr.— gaidv] sic in codd. legi, non gahiv, uti Cast. in Specim. ediderat, jam Mssm. Skeir. p. 182 indicavit.— mein] meum, objective accipiendum est, gr. omn. πρός με.] unte ïn vaurstvis xristaus und daupu atnewida ufarmunnonds saivalai seinai ei usfullidedi ïzvar

0807 Hoc aliud, fratres mei, gaudete in domino; haec eadem vobis scribere, mihi quidem non molestia, verum vobis securitas.

0808 ïzvis meljan

¶ gr. omn.] gaidv bi mein andbahti. þata anþar broþrjus meinai faginoþ ïn fraujin þo samona ïzvis meljan mis

0807 Videte hos canes, videte hos malos operatores, videte hanc concisionem.

0808 þo gamaitanon

Grim. II, 845; IV, 527, falso pro gamait dictum esse censet ab interprete, qui κατατομήν pro participio habuisset, quod ei vix quis crediderit.] sveþauh ni latei ïþ ïzvis þvastiþa. saiwiþ þans hundans saiwiþ þans ubilans vaurstvjans saiwiþ þo

0807 At nos sumus circumcisio, 0809 nos spiritu Deo servientes et gloriantes in Christo Iesu et non in carne confidimus.

0808 sijum

cod. A sium.—veis] sec. nos, gr. omn. οἱ.— jah ni] cod. A jan-ni.—gatrauam] confidimus, gr. omn. πεποιθότες; caeterum cod. A gatrauan, quam lectionem Cast. defendi quoque posse autumat.] gamaitanon. aþþan veis sijum bimait veis ahmin guþa skalkinondans jah woþandans ïn xristau ïesu 0809

0809 Et autem ego habens fiduciam etiam in carne, si quis alius putat fidere in carne, ego magis.

jah ni ïn leika gatrauam. jah þan ïk habands trauain jah ïn leika. jabai was anþar þugkeiþ trauan in

0809 Circumcisione octiduanus, e gente Israelis, generis Benjaminis, Hebraeus ex Hebraeis, secundum legem Farisaeus,

0809 bimait

accusativi graeco more, sed h. l. contra gr. auctoritatem positi, nunc novum genus (vid. ad Eph. VI, 14) habemus; gr. περιτομῇ, pro quo credi Goth. περιτομή nominativum cum Patribus graecis legisse, ahtaudogs adjectivum genere masculinum vetat. Caeterum pro bimait Grimm. IV, 53 scribendum esset opinatur bimaimait, cujus emendationis laudatorem certo habebit neminem.— anþar þugkeiþ] ¶ gr.]

0809 baineiameinis

cod. A bainiameinis.] leika. ïk mais. bimait ahtaudogs us knodai ïsraelis kunjis baineiameinis haibraius us haibraium bi

0809 secundum aemulationem persequens ecclesiam, secundum justitiam hanc quae in lege est, existens irreprehensus.

0809 usfairina

sic codd., aliis locis est unfairina, vid. Coloss. I, 22; Thess. I, III, 13; V, 23; de permutatione litterarum n et s diximus ad M. VII, 23.] vitoda fareisaius. bi aljana vrakjands aikklesjon. bi garaihtein þizai sei ïn vitoda ïst. visands usfairina.

0809 Sed quod fuit mihi lucrum, hoc arbitratus-sum propter Christum damnum esse.

0809 gavaurki

lucrum, gr. omn. κέρδη.— visan] esse, º gr. omn.]

0809 At tamen omne judico damnum esse propter abundantiam cognitionis Iesu Christi, domini mei, propter quem omni punitus sum et judico quisquilias esse omne, ut Christum ad lucrum habeam,

0809 aþþan sveþauh

Goth. c. codd. º μὲν οὖν.— all domja] ¶ gr. omn.— kunþjis] sic codd.; Specim. + kunþjos.—ïesuis xristaus] ¶ cod. A c. gr. omn., sic vs. seq.— allata] omne, º gr. omn.— xristau] pro xristu, vid. ad Mc. VII, 32.] akei þatei vas mis gavaurki. þatuh rahnida ïn xristaus sleiþa visan. aþþan sveþauh all domja sleiþa visan ïn ufarassaus kunþjis ïesuis xristaus fraujins meinis. ïn þizei allamma gasleiþiþs ïm jah domja

0809 et inveniar in eo non habens meam justitiam hanc e lege, sed per fidem Iesu Christi, quae e Deo est justitia super fidem

0809 þo

cod. A pronomen h. l. omissum post ak inserit.— ïesuis xristaus] ¶ cod. A, caeterum ïesuis º gr.; Goth. c. codd. b e 4 ap. Mi.] smarnos visan allata ei xristau du gavaurkja habau jah bigitaidau ïn ïmma ni habands meina garaihtein

0809 ad cognoscendum eum et vim resurrectionis ejus et societatem dolorum ejus; cooneratus fui morte ejus,

0809 gamainduþ

Cast. Specim. + gamaindaiþ.—miþkauriþs] cooneratus, gr. συμμορφούμενος.— vas] fui, º gr. omn.] þo us vitoda ak þairh galaubein ïesuis xristaus. sei us guþa ïst garaihtei ana galaubeinai du

0809 ut quomodo veniam in resurrectionem e mortuis,

0809 waiva

sic codd.; Specim. + wa sva.—us] e, º gr.] kunnan ïna jah maht usstassais ïs jah gamainduþ þulaine ïs. miþkauriþs vas dauþau ïs. ei waiva gaqimau

0809 non quod jam acceperim aut jam justus judicatus sim, at ego sequor ut capiam in quo captus fui a Christo.

0810 garaihts gadomiþs sijau

justus judicatus sim, gr. τετελείωμαι.— ïk] ego, º cod. A c. gr. omn.— ei] Goth. c. codd. º καί.— gafahau] sic cod. A; cod. B et Cast. + gafahan.—þammei] Goth. c. codd. º καί.] ïn usstassai us dauþaim. ni þatei ju andnemjau aiþþau ju garaihts gadomiþs sijau. aþþan ïk

0809 Fratres, ego me ipsum non quidem puto capere,

0810 þau

quidem, º gr. omn.; cod. A nauh c. codd. iis qui οὔπω legunt.] afargagga ei gafahau. ïn þammei gafahans varþ fram xristau. broþrjus ik mik silban ni þau man

0809 at unum quidem horum retro obliviscens, verum ad haec quae ante sunt, me extendens secundum scopum sequor post praemium hujus superne vocationis Dei in Christo Iesu.

0810 afta

sic codd., non aftra, uti Mssm. Skeir. p. 182 in iis scriptum esse dicit.] gafahan. aþþan ain sveþauh þaim afta ufarmunnonds ïþ du þaim þoei faura sind mik ufþandjans bi

0809 Tam multi igitur quam simus perfecti, hoc sentiamus, et si quid aliter sentitis, etiam hoc vobis Deus revelat.

0810 sijaima

simus, º gr. omn.— wa] addimus e cod. A, cum gr. omn. habeant; abesse tamen etiam poterat, vid. ad M. XXV, 40.— ïzvis guþ] ¶ gr. omn.— andhuljiþ] sic in cod. A quamquam obliterato scriptum fuisse videtur, uti textus (ἀποκαλύψει) postulat pro andhugjiþ, lectione codicis B sine dubio falsa.] mundrein afargagga afar sigislauna þizos ïupa laþonais guþs ïn xristau ïesu. sva managai nu sve

0809 At tamen, ad quod pervenimus, ut idem sentiamus et idem cogitemus, eadam ire regula.

0810 ei—fraþjaima

ut—cogitemus, º gr.; caeterum vid. ad Cor. I, IX, 25.— samon—garaideinai] haec in cod. B (non A, uti Cast. adnotat) et apud Cast. omissa e cod. A hic posuimus; gr. º garaideinai.] sijaima fullavitans. þata hugjaima jah jabai wa aljaleikos hugjiþ. jah þata ïzvis guþ andhuljiþ. aþþan sveþauh du þammei gasnevum ei samo hugjaima jah samo fraþjaima. samon gaggan garaideinai.

0809 Coimitatores mei fiatis, fratres, et observate vobis hos sic euntes, sicut habetis exemplum nos.

0810 miþgaleikondans meinai

vid. ad Cor. I, XI, 1.— jah mundoþ] cod. A jam-mundoþ.] miþgaleikondans meinai vairþaiþ broþrjus jah mundoþ ïzvis þans sva gaggandans svasve habaiþ

0809 Nam multi eunt, quos saepe dixi vobis, verum nunc etiam flens dico hos osores crucis Christi,

frisaht unsis. unte managai gaggand. þanzei ufta qaþ ïzvis ïþ nu jah gretands qiþa þans

0809 quorum finis fit perditio; horum Deus venter est et gloria in dedecore eorum, qui terrestria cogitant;

0810 þizeei

cod. A þizeiei.—vairþiþ] fit, º gr. omn.— þize] sic cod. B; cod. A et Cast. c. gr. omn. þizeei (quorum).— ïst] est, º gr. omn.— vulþus] cod. A vulþaus, vid. ad Mc. VII, 32.] fijands galgins xristaus. þizeei andeis vairþiþ fralusts. þize guþ vamba ïst jah vulþus ïn skandai

0809 verum nostra habitatio in coelis est, unde etiam servatorem exspectamus dominum Iesum Christum,

ïze. þaiei airþeinaim frapjand. ïþ unsara bauains ïn himinam ïst. þaþroei jah nasjand usbeidam

0809 qui immutat corpus humilitatis nostrae ad conformatum 0811 corpori gloriae suae, secundum opus; nam potest etiam subjicere sibi omnia.

0810 leika

pr. veremur, si Cast. recte legit, ne 0811 librarii mendo pro leik accusativo, quem postulat verbi ïnmaidjan constructio, sit scriptum.— du ïbnaskaunjamma leika] haec verba ita construuntur, ut leika ab ïbnaskaunjamma pendeat, non cum eo sit conjungendum; du ïbnaskaunjamma enim praedicati loco ponitur, quod du praepositione addita saepissime indicari notum est; neque ita, uti Cast. voluit, Gothum εἰς σύμμορφον legere opus est opinari, legit ille potius, uti vulgo editur.— vulþaus] sic cod. A et Cast.; cod. B + vusþaus.] fraujan ïesu xristu. saei ïnmaideiþ leika hauneinais unsaraizos du ïbnaskaunjamma leika vulþaus 0811

0811 Itaque igitur, fratres mei cari et desiderati, gaudium et corona mea, sic state in domino.

0811 nu

igitur, º gr. omn.— fraujin] Goth. º ἀγαπητοί.] seinis bi vaurstva. unte mag jah ufhnaivjan sis alla. svaei nu broþrjus meinai liubans jah

0811 Eodian rogo et Syntycen rogo hoc ipsum cogitare in domino;

0811 aiodian

scribendum fuit aivaudian ad reddendum Εὐοδίαν, cf. aivxaristia, aivlaugia, paraskaive, all.; at cf. agustus pro avgustus; nec desunt verba in quibus o breve Gothus per o quod ω longo respondere solet, etiam exprimit; fortasse in ejus libro Εὐωδιαν scriptum fuit, quod quidem in aliis factum esse videmus.— jah] cod. A jas] lustusamans. faheþs jah vaiþs meins sva standiþ ïn fraujin. aiodian bidja jah syntykein

0811 sane etiam te, optate, rogo, socie, juva has quae collaboraverunt mihi in evangelio cum Clemente et aliis operatoribus meis, quorum nomina sunt in libris vitae.

0811 bidja

gr. omn. ante jah.—valiso—gajuko] ¶ gr.— miþarbaididedun mis] gr. omn. post aivaggeljon.—miþ] Goth. c. codd. º καί.— klemaintau] cod. A klaimaintau, citra solitam η vocalem reddendi consuetudinem, vid. ad M. VIII, 28; caeterum Cast. + klemaintaii et klaimaintaii.—sind] sunt, º gr. omn.] bidja þata samo fraþjan ïn fraujin. jai jah þuk valiso bidja gajuko niþais þos þozei miþarbaididedun mis ïn aivaggeljon miþ klemaintau jah anþaraim gavaurstvam meinaim. þizeei namna sind ïn bokom

0811 Itaque nunc gaudete in domino semper, iterum dico, gaudete!

0811 nunu nu

itaque nunc, º gr. omn.; caeterum 0812 alteram harum particularum librarii incuria abundare suspicamur.]

0811 Modestia vestra cognita sit omnibus hominibus, dominus prope est.

0812 anavilje

sic codd. pro anaviljei, vid. ad L. X, 5.— siai] cod. A (?) sijai.—ïst] est, º gr. omn.] libainais. nunu nu faginoþ ïn fraujin sinteino. aftra qiþa faginoþ. anavilje ïzvara kunþa siai

0811 Non rem curetis, sed in omni prece et rogatione cum gratiis preces vestrae cognitae sint apud Deum,

0812 allai

quasi Goth. legit πάσῃ; ἐν παντί esse debebat ïn allamma.—aihtronai] Cast. + aihtkonai. aviliudam] gratiis, gr. omn. εὐχαριστίας, singulari numero.] allaim mannam. frauja newa ïst. ni vaihtai maurnaiþ ak ïn allai bidai jah aihtronai miþ aviliudam

0811 et pax Dei, quae superat omne mentium, servat corda et corpora vestra in Christo Iesu.

0812 ufarïst

desinit cod. A.— hairtona] Goth. º ὑμῶν.— leika] corpora, gr. νοήματα.] bidos ïzvaros kunþos sijaina at guþa. jah gavairþi guþs. þatei ufarïst all ahane. fastaiþ hairtona jah

0811 Hoc aliud, fratres, omne quod est verum, omne quod verecundum, omne quod justum, omne quod sanctum, omne quod jucundum, omne quod laudabile, si quae bonitatum, si quae laudum, hoc cogitate;

0812 veih

sanctum, Goth. c. verss. latt. ἅγια pro ἁγνά legisse videtur.— godeino] Goth. c. verss. º καί.] leika ïzvara ïn xristau ïesu. þata anþar broþrjus þiswah þatei ïst sunjein þiswah þatei gariud þiswah þatei garaiht þiswah þatei veih þiswah þatei liubaleik þiswah þatei vailameri. jabai wo godeino.

0811 quod etiam docuistis vos et accepistis et audivistis et vidistis in me, hoc faciatis et Deus pacis sit cum vobis.

0812 gavairþeis

vid. ad L. I, 23.] jabai wo hazeino. þata mitoþ. þatei jah galaisideduþ ïzvis jah ganemuþ jah gahausideduþ

0811 At gavisus-sum in domino valde, nam jam aliquando crevistis ad pro me cogitandum; in quo etiam cogitastis, at occupati fuistis.

0812 du

ad fraþjan pertinet, vid. ad Rom. XI, 11.] jah gasewuþ ïn mis. þata taujaiþ jah guþ gavairþeis sijai miþ ïzvis. aþþan faginoda ïn fraujin mikilaba. unte ju wan gaþaihuþ du faur mik fraþjan. ana þammei jah froþuþ aþþan analatidai vaurþuþ.

0811 Non quod secundum inopiam dicam, nam ego docui me, in quibus sum, sufficiens esse;

0811 scio etiam humiliare me, scio et am abundantiam habere; in omni et in omnibus initiatus sum: et satur fieri et famelicus et abundantiam habere, et inopiam pati,

0812 ufarassau

pro ufarassu, vid. supra et cf. ad Mc. VII, 32.] ni þatei bi þarbai qiþau. unte ïk galaisida mik. ïn þaimei ïm ganohiþs visan. lais jah haunjan mik lais jah ufarassu haban. ïn allamma jah ïn allaim usþroþiþs ïm jah sads vairþan jah gredags

0811 omne possum in hoc corroboranti me Christo.

0812 xristau

Christo, º gr.]

0811 At tamen bene fecistis communem reddentes meam afflictionem.

0812 gamainja briggandans

Cast. + jct.] jah ufarassau haban jah þarbos þulan. all mag ïn þamma ïnsvinþjandin mik xristau. aþþan sveþauh

0811 At scitis etiam vos, Filippisii, quod in initio evangelii, cum exii a Macidonia, non ulla ecclesiarum mihi communicavit in ratione doni et accepti, nisi vos soli.

0812 ainnohun

sic cod. B et Cast. falso pro ainohun, vid. ad Gal. V, 15.— aikklesjono mis] ¶ gr. omn.] vaila gatavideduþ gamainja briggandans meina aglon. aþþan vituþ jah jus filippisius þatei ïn anastodeinai aivaggeljons þan usïddja af makidonai. ni ainnohun aikklesjono mis gamainida ïn

0811 Nam etiam in Thessalonice et una vice et duabus commeatum mihi misistis,

0812 tvaim

Goth. c. codd. º εἰς.] raþjon gibos jah andanemis alja jus ainai. unte jah ïn þaissalauneikai jah ainamma sinþa jah tvaim

0811 non quod quaeram donum, sed quaero fru(ctum).

0812 ak . . .

fragmentum vocis akran, uti Cast. recte explevit.] andavizn mis ïnsandideduþ. ni þatei gasokjau giba ak gasokja ak . . . —